P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
ILLUSTRATIONIBUS PRAECLARIS AUCTAE
LIBER PRIMUS (I)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH I
reichhaltig mit Werken aus der Kunstgeschichte illustriert
OVID: METAMORPHOSES, BOOK I
richly illustrated by famous artists in European history
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO I
ricamente ilustrado con obras tomadas de la historia del arte occidental
 |
| Jupiter und Io (Jan Vermeyen-Kamee ca. 1590) |
| Jupiter and Io |
| Ovid, Met. I, 583-746 |
ARGUMENTUM
Inhalt /
Contents /
Contenido
I: 1 - 4 Prooemium
Vorwort
Preface
Prefacio
I: 5 - 20 Chaos
Chaos
Chaos
Caos
I: 21 - 31 Caelum, terra, aqua, aer
Himmel, Erde, Wasser, Luft
sky, earth, water, air
Cielo, tierra, agua, aire
I: 32 - 51 Terra, maria, V zonae
Erde und Meer. Die fünf Zonen
The earth and sea. The five zones.
Tierra y mar. Las cinco zonas
I: 52 - 68 Aer, fulmina, venti
Luft, Gewitter, Winde
The air, lightnings, winds
Aire, tempestad, vientos
I: 69 - 88 Pisces, ferae, volucres, homines
Erschaffung von Fischen, Vögeln, Landtieren und Menschen
Fish, animals, birds and the humankind
Creación de los peces, aves, animales terrestres y hombres
I: 89 - 112 Aurea aetas
Das goldene Zeitalter
The Golden Age
La edad de oro
I: 113 - 124 Argentea aetas
Das silberne Zeitalter
The Silver Age
La edad de plata
I: 125 - 150 Aenea aetas
Das bronzene Zeitalter
The Bronze Age
La edad de bronce
I: 151 - 162 Gigantes
Die Gigantomachie
The giants
Los gigantes
I: 163 - 198 Consilium deorum, ira Iovis
Die Götterversammlung und Jupiters Zorn über die Menschen
Jupiter threatens to destroy humankind
El concilio de los dioses y la ira de Júpiter
I: 199 - 243 Lycaon lupus fit
Lycaons Verwandlung in einen Wolf
Lycaon is turned into a wolf
Lycaón se transforma en un lobo
I: 244 - 273 Iupiter ventos et imbres vocat
Jupiter ruft Wind und Regen
Jupiter invokes the winds and the rain.
Júpiter invoca viento y lluvia
I: 274 - 292 Diluvium
Die Sintflut
The Flood
El diluvio
I: 293 - 312 Omnia pontus erant
Die überflutete Erde
The world is drowned
La tierra sumergida
I: 313 - 347 Deucalion et Pyrrha
Deukalion und Pyrrha
Deucalion and his wife Pyrrha
Deucalión y Pirra
I: 348 - 380 A Themide auxilium petunt
Sie bitten Themis um Hilfe
They ask Themis for help
Invocando la ayuda de Témis
I: 381 - 415 Recreatio generis humani
Die Wiedererschaffung der Menschheit aus Steinen
The recreation of the human race
Re-creación de los humanos naciendo de piedras
I: 416 - 437 Recreatio generum ceterorum
Die Erschaffung anderer Arten
Other species are generated
La creación de otras especies
I: 438 - 451 Phoebus Apollo Pythonem necat
Phoebus Apollo tötet den Pythondrachen
Phoebus Apollo kills the Python-dragon
Febe Apolo mata al pitón
I: 452 - 473 Amor Phoebum sagitta aurea vulnerat
Amor schießt einen Goldpfeil auf Apollo
Amor hits Phoebus with a golden arrow
Amor hiere a Apolo con una flecha de oro
I: 474 - 503 Apollo Daphnem amat
Apollo verliebt sich in Daphne
Phoebus falls in love to Daphne
Apolo se enamora de Dafne
I: 504 - 524 Apollo Daphnem cupit et precatur
Apollo bittet Daphne einzuwilligen
Phoebus begs Daphne to yield to him
Apolo molestando a Dafne
I: 525 - 552 Daphne in lauream mutatur
Verwandlung der Daphne in einen Lorbeerbaum
Daphne becomes the laurel bough
Dafne se transforma en un laurel
I: 553 - 567 Apollo Daphnem honorat
Apollo ehrt Daphne
Phoebus honours Daphne
Apolo honra a Dafne
I: 568 - 586 Inachus Ionem maeret
Inachus trauert um Io
Inachus mourns for Io
Inaco esta de luto por Io
I: 587 - 600 Iupiter Ioni vim infert
Jupiter raubt und vergewaltigt Io
Jupiter's rape of Io
Júpiter rapta y viola a Io
I: 601 - 621 Iupiter Ionem in iuvencam mutat
Jupiter verwandelt Io in eine junge Kuh
Jupiter transforms Io to a heifer
Júpiter transforma a Io en una vaca
I: 622 - 667 Iuno Argum Ionem custodire iubet
Juno beansprucht Io und Argus bewacht sie
Juno claims Io and Argus guards her
Iuno reclama a Io, Argos la vigila
I: 668 - 688 Iupiter Mercurium mittit, ut Argum necet
Jupiter schickt Merkur, um Argus töten zu lassen
Jupiter sends Mercury to kill Argus
Júpiter envia a Mercurio a matar a Argos
I: 689 - 721 Mercurius de Sirynge et Pane narrat
Merkur erzählt die Geschichte von Syrinx und Pan
Mercury tells the story of Syrinx and Pan
Mercurio cuenta la historia de Sirinx y Pan
I: 722 - 746 Io in feminam iterum mutatur
Io erhält ihre menschliche Gestalt zurück
Io is returned to human form
Io recupera su cuerpo humano
I: 747 - 764 Phaethon et Epaphus certant
Die Abstammung des Phaethon, Streit mit Epaphos
Phaethon's parentage, struggle with Epaphos
La descendencia de Faeton. Pelea con Epafos
I: 765 -779 Phaethon Phoebum visitaturus est
Phaethon macht sich zum Sonnenpalast auf
Phaethon sets out for the Palace of the Sun
Faeton parte hacia el palacio del sol
 |
|
Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch I
|
|
Illustration of Ovid: Metamorphoses, book I
|
|
Edition: Lyon 1510
|
 |
| Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch I |
| Illustration of Ovid: Metamorphoses, book I |
| Matthaeus Merian d. Ä., 1619 |
P. OVIDI NASONIS METAMORPHOSES,
LIBER PRIMUS (I)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH I
OVID: METAMORPHOSES, BOOK I
- translation-link at the end of the book -
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO I
Text
I: 1 - 4 Prooemium
Vorwort
Preface
Prefacio
 |
| Ovid bittet die Muse als Vertreterin der Götter um Inspiration für sein Gedicht. |
| Ovid prays the Muse for a good inspiration. |
| Ovid und die Muse: Joseph Stöber, 1791, Foto Hans-Jürgen Günther 2008) Ovid, Met. I, 2-33 |
| |
In nova fert animus mutatas dicere
formas |
| |
corpora; di, coeptis (nam vos
mutastis et illas) |
 |
| Inhalt der "Metamorphosen": Ein fortlaufendes Lied von den ersten Anfängen der Welt... |
| "Metamorphoses": A poem from the creation of the world... |
| "Ursuppe": Wolfgang F. Wagner, 2005 ) Ovid, Met. I, 3 |
| |
adspirate meis primaque ab origine
mundi |
|
 |
| bis hin zu meiner - des Dichters - Zeit. |
| until now: my time |
| (P.Ovidius Naso - poeta doctus) Ovid, Met. I, 4 |
|
| |
ad mea perpetuum deducite tempora
carmen! |
I: 5-20 Chaos
Chaos
Chaos
Prefacio
| 5 |
Ante mare
et terras et quod tegit omnia caelum
|
| |
unus erat toto naturae vultus
in orbe, |
|
|
| Chaos |
| chaos |
| (Chaos: David Madore 2002) Ovid, Met. I, 7 |
|
| |
quem dixere chaos: rudis indigestaque
moles |
| |
nec quicquam nisi pondus iners
congestaque eodem |
| |
non bene iunctarum discordia
semina rerum. |
|
|
| Noch gab es die Sonne nicht. |
| the world without the sun |
| (Sonnenanimation) Ovid, Met. I, 10 |
|
| 10 |
nullus adhuc mundo praebebat
lumina Titan, |
|
 |
| Noch zeigte sich Luna nicht "launisch". |
| ...without the moon |
| (Mondanimation) Ovid, Met. I, 11 |
|
|
 |
| Noch nicht die Zwillinge: Phoebus Apollo = Sonne und Phoebe Diana = Mond |
| without the twins: Phoebus Apollo (sun) and Phoebe Diana (moon) |
| (Matthäus Merian d.Ä. in "Atlanta fugiens", de Bry 1617) Ovid, Met. I, 10-11 |
|
| |
nec nova crescendo reparabat
cornua Phoebe, |
| |
nec circumfuso pendebat in aere
tellus |
| |
ponderibus librata suis, nec
bracchia longo |
| |
margine terrarum porrexerat Amphitrite; |
| 15 |
utque erat et tellus illic et
pontus et aer, |
| |
sic erat instabilis tellus, innabilis
unda, |
| |
lucis egens aer; nulli sua forma
manebat, |
| |
obstabatque aliis aliud, quia
corpore in uno |
| |
frigida pugnabant calidis, umentia
siccis, |
| 20 |
mollia cum duris, sine pondere,
habentia pondus. |
I: 21-31 Caelum, terra, aqua, aer
Himmel, Erde, Wasser, Luft
sky, earth, water, air
Cielo, tierra, agua, aire
| |
 |
| Diesen Streit der Naturgewalten, das Chaos, beendete ein Gott und eine bessere Natur.
|
| This chaos was finished by a god and the better nature. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 21 |
|
| |
Hanc deus et melior litem natura
diremit. |
|
"> |
| Dieser Gott schuf die Elemente: Das Element Erde |
| This god created the elements: the element earth |
| (Guiseppe Arcimboldo, 1570/1566) Ovid, Met. I, 22-23 |
|
| |
nam caelo terras et terris abscidit
undas |
|
"> |
| Das Element Wasser |
| The element water |
| (Guiseppe Arcimboldo, 1570/1566) Ovid, Met. I, 22-23 |
|
|
"> |
| Das Element Luft |
| The element air |
| (Guiseppe Arcimboldo, 1570/1566) Ovid, Met. I, 23 |
|
| |
et liquidum spisso secrevit ab
aere caelum. |
| |
quae postquam evolvit caecoque
exemit acervo, |
| 25 |
dissociata locis concordi pace
ligavit: |
|
"> |
| Das Element Feuer |
| The element fire |
| (Guiseppe Arcimboldo, 1570/1566) Ovid, Met. I, 26 |
|
| |
ignea convexi vis et sine pondere
caeli |
| |
emicuit summaque locum sibi fecit
in arce; |
| |
proximus est aer illi levitate
locoque; |
| |
densior his tellus elementaque
grandia traxit |
| 30 |
et pressa est gravitate sua;
circumfluus umor |
| |
ultima possedit solidumque coercuit
orbem. |
I: 32 - 51 Terra, maria, V zonae
Erde und Meer. Die fünf Zonen
The earth and sea. The five zones.
Tierra y mar. Las cinco zonas
 |
| Welcher Gott auch immer brachte Ordnung in das Chaos. |
| A God put the chaos in order. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 31-32 |
| |
Sic
ubi dispositam quisquis fuit ille deorum |
| |
congeriem secuit sectamque in
membra coegit, |
| |
principio terram, ne non aequalis
ab omni |
| 35 |
parte foret, magni speciem glomeravit
in orbis. |
| |
tum freta diffundi rapidisque
tumescere ventis |
 |
| Er befahl, dass die Meere die Länder umfließen. |
| Strange idea of the world and its zones |
| (Macrobius-Edition, 1524) Ovid, Met. I, 36-37 |
| |
iussit et ambitae circumdare
litora terrae; |
| |
addidit et fontes et stagna inmensa
lacusque |
| |
fluminaque obliquis cinxit declivia
ripis, |
| 40 |
quae, diversa locis, partim sorbentur
ab ipsa, |
| |
in mare perveniunt partim campoque
recepta |
| |
liberioris aquae pro ripis litora
pulsant. |
| |
iussit et extendi campos, subsidere
valles, |
| |
fronde tegi silvas, lapidosos
surgere montes, |
| 45 |
utque duae dextra caelum totidemque
sinistra |
| |
parte secant zonae, quinta est
ardentior illis, |
| |
sic onus inclusum numero distinxit
eodem |
| |
cura dei, totidemque plagae tellure
premuntur. |
| |
quarum quae media est, non est
habitabilis aestu; |
| 50 |
nix tegit alta duas; totidem
inter utramque locavit |
| |
temperiemque dedit mixta cum
frigore flamma. |
I: 52-68 Aer, fulmina, venti
Luft, Gewitter, Winde
The air, lightnings, winds
Aire, tempestad, vientos
| |
Inminet
his aer, qui, quanto est pondere terrae |
| |
pondus aquae levius, tanto est
onerosior igni. |
| |
illic et nebulas, illic consistere
nubes |
| 55 |
iussit et humanas motura tonitrua
mentes |
|
 |
| Im Luftraum sollten die Winde herrschen, die auch die Gewitter erzeugen. |
| Zones of the earth and the winds |
| (Florio und Zoan Andrea Vavassore 1497, in Regiusedition von 1509) Ovid, Met., I, 55-66 |
| |
et cum fulminibus facientes fulgura
ventos. |
| |
His
quoque non passim mundi fabricator habendum |
| |
aera permisit; vix nunc obsistitur
illis, |
| |
cum sua quisque regat diverso
flamina tractu, |
| 60 |
quin lanient mundum; tanta est
discordia fratrum. |
| |
Eurus ad Auroram Nabataeaque
regna recessit |
| |
Persidaque et radiis iuga subdita
matutinis; |
| |
vesper et occiduo quae litora
sole tepescunt, |
| |
proxima sunt Zephyro; Scythiam
septemque triones |
| 65 |
horrifer invasit Boreas; contraria
tellus |
| |
nubibus adsiduis pluviaque madescit
ab Austro. |
|
 |
| Über den Luftraum, den Wind und Wolken einnehmen, setzte er den reinen Äther - den Himmel. |
| Over the air he placed the ether - the sky. |
| Ovid, Met., I, 55-66 |
| |
haec super inposuit liquidum
et gravitate carentem |
| |
aethera nec quicquam terrenae
faecis habentem. |
I: 69 - 88 Pisces, ferae, volucres, homines
Erschaffung von Fischen, Vögeln, Landtieren und Menschen
Fishes, animals, birds and the humankind
Creación de los peces, aves, animales terrestres y hombres
| |
Vix
ita limitibus dissaepserat omnia certis, |
| 70 |
cum, quae pressa diu fuerant
caligine caeca, |
|
 |
| Nun begannen die Gestirne zu strahlen: Es ward Licht. |
| cf. Genesis, 1,3: "And God said, Let there be light: and there was light."
|
| |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 71 |
| |
sidera coeperunt toto effervescere
caelo; |
| |
neu regio foret ulla suis animalibus
orba, |
| |
astra tenent caeleste solum formaeque
deorum, |
| |
cesserunt nitidis habitandae
piscibus undae, |
|
 |
| Den Geschöpfen wird ihr Lebensraum zugewiesen. |
| Fishes, animals and birds get their place in the world |
| |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 74-88 |
| 75 |
terra feras cepit, volucres agitabilis
aer. |
| |
Sanctius
his animal mentisque capacius altae |
| |
deerat adhuc et quod dominari
in cetera posset: |
|
 |
| Die Erschaffung des Menschen |
| Humankind |
Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 78 |
|
| |
natus homo est, sive hunc divino
semine fecit |
| |
ille opifex rerum, mundi melioris
origo, |
| 80 |
sive recens tellus seductaque
nuper ab alto |
| |
aethere cognati retinebat semina
caeli. |
|
 |
Prometheus schuf nach dem Bild der Götter die Menschen.
| Weil er für sie das Feuer aus dem Himmel stahl, wurde er schwer bestraft.
|
| Prometheus created the man as a copy of the deities. |
| He was harshly punished for his theft of the element fire from heaven. |
| (Gustave Moreau, 1868) Ovid, Met. I, 82-88 |
|
|
| |
quam satus Iapeto, mixtam pluvialibus
undis, |
|
 |
| Aus Erde und Wasser formte Prometheus den Menschen |
| From earth and water Prometheus shaped the human being |
| (George Sandy, Edition 1637, Foto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 82-83 |
|
| |
finxit in effigiem moderantum
cuncta deorum, |
| |
pronaque cum spectent animalia
cetera terram, |
| 85 |
os homini sublime dedit caelumque
videre |
|
 |
| Der Mensch soll sein Gesicht zum Himmel erheben können. |
| Prometheus created the man as a copy of the deities. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 85 |
|
| |
iussit et erectos ad sidera tollere
vultus: |
| |
sic, modo quae fuerat rudis et
sine imagine, tellus |
| |
induit ignotas hominum conversa
figuras. |
I: 89 - 11 Aurea aetas
Das goldene Zeitalter
The Golden Age
La edad de oro
 |
| Goldenes und Silbernes Zeitalter |
| The golden and the silver age |
| (Goldenes Zeitalter: Joseph Stöber, 1791, Foto: H.-J. Günther 2008) Ovid, Met. I, 89-124 |
| |
Aurea
prima sata est aetas, quae vindice nullo, |
| 90 |
sponte sua, sine lege fidem rectumque
colebat. |
| |
poena metusque aberant, nec verba
minantia fixo |
| |
aere legebantur, nec supplex
turba timebat |
| |
iudicis ora sui, sed erant sine
vindice tuti. |
| |
nondum caesa suis, peregrinum
ut viseret orbem, |
| 95 |
montibus in liquidas pinus descenderat
undas, |
| |
nullaque mortales praeter sua
litora norant; |
| |
nondum praecipites cingebant
oppida fossae; |
| |
non tuba derecti, non aeris cornua
flexi, |
|
 |
| Es war eine Zeit ohne Krieg. |
| without war |
| (römischer Soldat) Ovid, Met. I, 99 |
|
| |
non galeae, non ensis erat: sine
militis usu |
|
 |
| Statt dessen genossen die Menschen ein Leben in Sicherheit und Muße. |
| Mankind enjoyed a life of security and leisure instead |
| (Goldenes Zeitalter: Lucas Cranach 1530) Ovid, Met. I, 99 |
|
| 100 |
mollia securae peragebant otia
gentes. |
| |
ipsa quoque inmunis rastroque
intacta nec ullis |
| |
saucia vomeribus per se dabat
omnia tellus, |
| |
contentique cibis nullo cogente
creatis |
 |
| Im goldenen Zeitalter wuchs alles von selbst und brauchte nur gepflückt zu werden. |
| The earth gave all fruits voluntarily. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 104 |
| |
arbuteos fetus montanaque fraga
legebant |
| 105 |
cornaque et in duris haerentia
mora rubetis |
| |
et quae deciderant patula Iovis
arbore glandes. |
 |
| Es herrschte ewiger Frühling. |
| Allegory of spring |
(Allegorie des Frühlings: Mit Mercur, den Grazien, Amor und Venus, Flora, Chloris und Zephyrus, Sandro Botticelli, 1444-1510) Ovid, Met. I, 107
cf. T. Lucretius Carus, De rerum natura V, 737-740:
"It Ver et Venus et Veneris praenuntius ante
pennatus graditur,Zephyri vestigia propter
Flora quibus mater praespargens ante viai
cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet."
|
| |
ver erat aeternum, placidique
tepentibus auris |
 |
| Sanfte Zephyrwinde streichelten die von selbst gewachsenen Blumen. |
| Smooth zephyre winds caress the flowers, which grew on their own. |
| (Zephyrus und Flora: Suzanne Clairac, 1911-2005) Ovid, Met. I, 108 |
| |
mulcebant zephyri natos sine
semine flores; |
| |
mox etiam fruges tellus inarata
ferebat, |
| 110 |
nec renovatus ager gravidis canebat
aristis; |
| |
flumina iam lactis, iam flumina
nectaris ibant, |
| |
flavaque de viridi stillabant
ilice mella. |
I: 113 - 124 Argentea aetas
Das silberne Zeitalter
The Silver Age
La edad de plata
 |
| Saturn verschlingt eines seiner Kinder. |
| Saturnus devours one of his children |
| (Francisco Goya, 1746-1828) Ovid, Met. I, 113 |
 |
| Dafür wird er in den Tartarus verbannt. |
| For this he is condemned to the Tartarus |
| (Agostino di Duccio, Rimini ca. 1456) Ovid, Met. I, 113 |
| |
Postquam
Saturno tenebrosa in Tartara misso |
 |
| Das Silberne Zeitalter |
| The silver age |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 113-124 |
| |
sub Iove mundus erat, subiit
argentea proles, |
| 115 |
auro deterior, fulvo pretiosior
aere. |
 |
| In dieser Zeit ersetzt Jupiter den ewigen Frühling durch die vier Jahreszeiten. |
| Jupiter replaces the eternal spring by the four seasons. |
| (Giovanni Battista d'Angelo) Ovid, Met. I, 116-117 |
| |
Iuppiter antiqui contraxit tempora
veris |
| |
perque hiemes aestusque et inaequalis
autumnos |
 |
| Allegorie der vier Jahreszeiten |
| Allegory of the four seasons |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 118 |
| |
et breve ver spatiis exegit quattuor
annum. |
| |
tum primum siccis aer fervoribus
ustus |
| 120 |
canduit, et ventis glacies adstricta
pependit; |
| |
tum primum subiere domos; domus
antra fuerunt |
| |
et densi frutices et vinctae
cortice virgae. |
 |
| Im silbernen Zeitalter mussten die Menschen erstmals Unterkünfte bauen und Ackerbau betreiben. |
| For the first time ever mankind had to build shelters and to till fields during the silver age |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 121-124 |
| |
semina tum primum longis Cerealia
sulcis |
| |
obruta sunt, pressique iugo gemuere
iuvenci. |
I: 125 - 150 Aenea aetas
Das bronzene Zeitalter
The Bronze Age
La edad de bronce
| 125 |
Tertia
post illam successit aenea proles, |
| |
saevior ingeniis et ad horrida
promptior arma, |
| |
non scelerata tamen; de duro
est ultima ferro. |
| |
protinus inrupit venae peioris
in aevum |
| |
omne nefas: fugere pudor verumque
fidesque; |
| 130 |
in quorum subiere locum fraudesque
dolusque |
| |
insidiaeque et vis et amor sceleratus
habendi. |
| |
vela dabant ventis nec adhuc
bene noverat illos |
| |
navita, quaeque prius steterant
in montibus altis, |
 |
| Die Gier nach fremden Gütern ist der Auslöser, sich auf die gefährliche Seefahrt einzulassen.
|
| The greed for foreign goods was the trigger to venture on the dangerous
subject of seafaring. |
| (Florio und Zoan Andrea Vavassore 1497, in Regiusedition von 1509) Ovid, Met. I, 132-134 |
| |
fluctibus ignotis insultavere
carinae, |
| 135 |
communemque prius ceu lumina
solis et auras |
| |
cautus humum longo signavit limite
mensor. |
| |
nec tantum segetes alimentaque
debita dives |
 |
| Die Natur wird ausgebeutet. Der Bergbau dringt in die "Eingeweide der Erde" ein. |
| Nature is exploited and mining advances to the “guts of the earth” |
| (Bergbau im Mittelalter) Ovid, Met. I, 142-143 |
| |
poscebatur humus, sed itum est
in viscera terrae, |
| |
quasque recondiderat Stygiisque
admoverat umbris, |
| 140 |
effodiuntur opes, inritamenta
malorum. |
| |
iamque nocens ferrum ferroque
nocentius aurum |
 |
| Im eisernen Zeitalter schwingt der Krieg mit blutiger Hand die klirrenden Waffen. |
| The War brandishes the clashing weapons in his gory hands. |
| (modern art) Ovid, Met. I, 142-143 |
| |
prodierat, prodit bellum, quod
pugnat utroque, |
| |
sanguineaque manu crepitantia
concutit arma. |
 |
| Raub, Mord, Gewalt und Lüge prägen das eiserne Zeitalter. |
| Robbery, homicide, violence and lies formed the iron age |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 144-150 |
| |
vivitur ex rapto: non hospes
ab hospite tutus, |
| 145 |
non socer a genero, fratrum quoque
gratia rara est; |
| |
inminet exitio vir coniugis,
illa mariti, |
| |
lurida terribiles miscent aconita
novercae, |
| |
filius ante diem patrios inquirit
in annos: |
| |
victa iacet pietas, et virgo
caede madentis |
|
 |
| Als letzte verlässt Astraea, die Göttin der Gerechtigkeit, die Erde. |
| At last Aestraea, deity of iustice, leaves the earth. |
| (Jugendstil) Ovid, Met. I, 150 |
|
| 150 |
ultima caelestum terras Astraea
reliquit. |
I: 151 - 162 Gigantes
Die Gigantomachie
The giants
Los gigantes
 |
| Der Himmel soll nun nicht sicherer sein als die Erde. |
| The haeven may not be safer than the earth, the giants. thought |
| (Salvador Dali, 1977) Ovid, Met. I, 151-163 |
| |
Neve
foret terris securior arduus aether, |
|
 |
| Deshalb versuchen die Giganten den Olymp zu stürmen. |
| Therefore the giants attack the Olympus |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 152 |
| |
adfectasse ferunt regnum caeleste
gigantas |
|
 |
| Sie türmen die Berge Olymp, Pelion und Ossa übereinander. |
| They piled up the mountains Olympus, Pelion and Ossa. |
(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 153 |
|
| |
altaque congestos struxisse ad
sidera montis. |
|
 |
| Der Göttervater schleudert Blitze gegen die Angreifer |
| Iupiter throws lightnings against the giants. |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid, Met. I, 154-155 |
|
| |
tum pater omnipotens misso perfregit
Olympum |
|
 |
| Der Turm aus den Bergen Pelion und Ossa errichtet stürzt ein. |
| The piled up mountains crashed down |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 155 |
|
| 155 |
fulmine et excussit subiecto
Pelion Ossae. |
 |
| Zuletzt werden sie unter den Bergen begraben, die sie aufgetürmt hatten. |
| The fall of the giant's construction. |
| (Titanen: Cornelis van Haarlem, 1562 - 1638)) Ovid, Met. I, 157 |
| |
obruta mole sua cum corpora dira
iacerent, |
| |
perfusam multo natorum sanguine
Terram |
| |
immaduisse ferunt calidumque
animasse cruorem |
| |
et, ne nulla suae stirpis monimenta
manerent, |
| 160 |
in faciem vertisse hominum; sed
et illa propago |
|
 |
| Das Menschengeschlecht, dass aus ihrem Blut erwuchs, war ebenfalls gottlos und gewalttätig |
| Sons of the Giants |
| (Gustave Doré, 1832-1883) Ovid, Met. I, 160-162 |
|
| |
contemptrix superum saevaeque
avidissima caedis |
| |
et violenta fuit: scires e sanguine
natos. |
I: 163 - 198 Consilium deorum, ira Iovis
Die Götterversammlung und Jupiters Zorn über die Menschen
Jupiter threatens to destroy humankind
El concilio de los dioses y la ira de Júpiter
| |
Quae
pater ut summa vidit Saturnius arce, |
| |
ingemit et facto nondum vulgata
recenti |
| 165 |
foeda Lycaoniae referens convivia
mensae |
| |
ingentes animo et dignas Iove
concipit iras |
 |
| Götterrat auf dem Olymp |
| Divine council on the Olympus |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 167 |
| |
conciliumque vocat: tenuit mora
nulla vocatos. |
| |
Est
via sublimis, caelo manifesta sereno; |
| |
lactea nomen habet, candore notabilis
ipso. |
| 170 |
hac iter est superis ad magni
tecta Tonantis |
| |
regalemque domum: dextra laevaque
deorum |
| |
atria nobilium valvis celebrantur
apertis. |
| |
plebs habitat diversa locis:
hac parte potentes |
| |
caelicolae clarique suos posuere
penates; |
 |
| Die olympischen Götter. |
| The deities of the Olympus |
| (Janssens, Abraham, ca. 1615) Ovid, Met. I, 175-176 |
| 175 |
hic locus est, quem, si verbis
audacia detur, |
| |
haud timeam magni dixisse Palatia
caeli. |
| |
Ergo
ubi marmoreo superi sedere recessu, |
| |
celsior ipse loco sceptroque
innixus eburno |
| |
terrificam capitis concussit
terque quaterque |
| 180 |
caesariem, cum qua terram, mare,
sidera movit. |
| |
talibus inde modis ora indignantia
solvit: |
| |
'non ego pro mundi regno magis
anxius illa |
| |
tempestate fui, qua centum quisque
parabat |
| |
inicere anguipedum captivo bracchia
caelo. |
| 185 |
nam quamquam ferus hostis erat,
tamen illud ab uno |
| |
corpore et ex una pendebat origine
bellum; |
| |
nunc mihi qua totum Nereus circumsonat
orbem, |
| |
perdendum est mortale genus:
per flumina iuro |
| |
infera sub terras Stygio labentia
luco! |
| 190 |
cuncta prius temptanda, sed inmedicabile
curae |
| |
ense recidendum, ne pars sincera
trahatur. |
| |
sunt mihi semidei, sunt, rustica
numina, nymphae |
| |
faunique satyrique et monticolae
silvani; |
| |
quos quoniam caeli nondum dignamur
honore, |
| 195 |
quas dedimus, certe terras habitare
sinamus. |
 |
| Jupiter verkündet, dass der arkadische König Lycaon ihm nachzustellen versucht. |
| Iupiter announces that the Arcadian king Lycaon tries to destroy him |
| (Jupiter nach griech. Vorbild, 4. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. I, 196-198 |
| |
an satis, o superi, tutos fore
creditis illos, |
| |
cum mihi, qui fulmen, qui vos
habeoque regoque, |
| |
struxerit insidias notus feritate
Lycaon?' |
I: 199 - 243 Lycaon lupus fit
Lycaons Verwandlung in einen Wolf
Lycaon is turned into a wolf
Lycaón se transforma en un lobo
 |
| Die olympischen Götter - von Schülerinnen gezeichnet |
| Olympics Deities - drawn by pupils |
| Confremuere omnes... Ovid, Met. I, 200 |
 |
| Die olympischen Götter - von Schülerinnen gezeichnet |
| Olympics Deities - drawn by pupils |
| Confremuere omnes... Ovid, Met. I, 200 |
 |
| Die olympischen Götter - von Schülerinnen gezeichnet |
| Olympics Deities - drawn by pupils |
| Confremuere omnes... Ovid, Met. I, 200 |
| |
Confremuere
omnes studiisque ardentibus ausum |
| 200 |
talia deposcunt: sic, cum manus
inpia saevit |
| |
sanguine Caesareo Romanum exstinguere
nomen, |
| |
attonitum tantae subito terrore
ruinae |
| |
humanum genus est totusque perhorruit
orbis; |
 |
| Ovid vergleicht Augustus mit dem Göttervater Jupiter. |
| Ovid compares Augustus to Iupiter, father of all gods |
| (Marmorbüste des Kaisers Augustus, Rom) Ovid, Met. I, 204-205 |
| |
nec tibi grata minus pietas,
Auguste, tuorum |
| 205 |
quam fuit illa Iovi. qui postquam
voce manuque |
 |
| Nachdem die Götter sich beruhigt haben beginnt Jupiter zu erzählen. |
| The gods calm down and Iupiter starts to tell his story. |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849) Ovid, Met. I, 206-208 |
| |
murmura conpressit, tenuere silentia
cuncti. |
| |
substitit ut clamor pressus gravitate
regentis, |
| |
Iuppiter hoc iterum sermone silentia
rupit: |
| |
'ille quidem poenas (curam hanc
dimittite!) solvit; |
| 210 |
quod tamen admissum, quae sit
vindicta, docebo. |
| |
contigerat nostras infamia temporis
aures; |
| |
quam cupiens falsam summo delabor
Olympo |
| |
et deus humana lustro sub imagine
terras. |
| |
longa mora est, quantum noxae
sit ubique repertum, |
| 215 |
enumerare: minor fuit ipsa infamia
vero. |
| |
Maenala transieram latebris horrenda
ferarum |
| |
et cum Cyllene gelidi pineta
Lycaei: |
| |
Arcadis hinc sedes et inhospita
tecta tyranni |
| |
ingredior, traherent cum sera
crepuscula noctem. |
| 220 |
signa dedi venisse deum, vulgusque
precari |
| |
coeperat: inridet primo pia vota
Lycaon, |
 |
| Lycaon will Jupiters Allwissenheit erproben und setzt ihm Menschenfleisch vor. |
| Lycaon wants to test the omniscience of Iupiter and serves him human meat. |
| (Hermann Postumus, 1542) Ovid, Met. I, 222-223 |
| |
mox ait "experiar deus hic discrimine
aperto |
| |
an sit mortalis: nec erit dubitabile
verum." |
| |
nocte gravem somno necopina perdere
morte |
| 225 |
comparat: haec illi placet experientia
veri; |
| |
nec contentus eo, missi de gente
Molossa |
| |
obsidis unius iugulum mucrone
resolvit |
| |
atque ita semineces partim ferventibus
artus |
| |
mollit aquis, partim subiecto
torruit igni. |
 |
| Jupiter setzt Lycaons Haus in Brand. Lycaon wird in einen Wolf verwandelt. |
| Iupiter sets Lycaon's house on fire. Lycaon escapes and is turned into a wolf. |
Virgil Solis, 1581) Ovid, Met. I, 230-232 |
| 230 |
quod simul inposuit mensis, ego
vindice flamma |
| |
in domino dignos everti tecta
penates; |
 |
| Lycaon flieht. |
| Lycaon escapes. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 236-240 |
| |
territus ipse fugit nactusque
silentia ruris |
| |
exululat frustraque loqui conatur:
ab ipso |
| |
colligit os rabiem solitaeque
cupidine caedis |
| 235 |
vertitur in pecudes et nunc quoque
sanguine gaudet. |
| |
in villos abeunt vestes, in crura
lacerti: |
 |
| Lycaons Verwandlung in einen Wolf |
| Lycaons metamorphosis into a wolf. |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849) Ovid, Met. I, 236-240 |
| |
fit lupus et veteris servat vestigia
formae; |
| |
canities eadem est, eadem violentia
vultus, |
|
 |
| Die Verwandlung des Lycaon in einen Wolf - sein stechender Blick bleibt. |
| The wolf-metamorphosis: his glaring look remains. |
| (Melissa Burns, 1978) Ovid, Met. I, 239-240 |
| |
idem oculi lucent, eadem feritatis
imago est. |
| 240 |
occidit una domus, sed non domus
una perire |
| |
digna fuit: qua terra patet,
fera regnat Erinys. |
| |
in facinus iurasse putes! dent
ocius omnes, |
| |
quas meruere pati, (sic stat
sententia) poenas.' |
I: 244 - 273 Iupiter ventos et imbres vocat
Jupiter ruft Wind und Regen.
Jupiter invokes the winds and the rain.
Júpiter invoca viento y lluvia
| |
Dicta
Iovis pars voce probant stimulosque frementi |
| 245 |
adiciunt, alii partes adsensibus
inplent. |
| |
est tamen humani generis iactura
dolori |
| |
omnibus, et quae sit terrae mortalibus
orbae |
| |
forma futura rogant, quis sit
laturus in aras |
| |
tura, ferisne paret populandas
tradere terras. |
| 250 |
talia quaerentes (sibi enim fore
cetera curae) |
| |
rex superum trepidare vetat subolemque
priori |
| |
dissimilem populo promittit origine
mira. |
 |
| Mit heftigen Gewittern lässt Jupiter die Sintflut beginnen. |
| Iupiter sets off the Flood with huge thunderstorms |
| (Blitz) Ovid, Met. I, 253-255 |
| |
Iamque
erat in totas sparsurus fulmina terras; |
| |
sed timuit, ne forte sacer tot
ab ignibus aether |
| 255 |
conciperet flammas longusque
ardesceret axis: |
| |
esse quoque in fatis reminiscitur,
adfore tempus, |
| |
quo mare, quo tellus correptaque
regia caeli |
| |
ardeat et mundi moles obsessa
laboret. |
| |
tela reponuntur manibus fabricata
cyclopum; |
| 260 |
poena placet diversa, genus mortale
sub undis |
| |
perdere et ex omni nimbos demittere
caelo. |
 |
| Die entfesselten Winde vertärken die Wirkung. |
| The unleashed storms increase the effect. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 262-273 |
| |
Protinus
Aeoliis Aquilonem claudit in antris |
| |
et quaecumque fugant inductas
flamina nubes |
| |
emittitque Notum. madidis Notus
evolat alis, |
| 265 |
terribilem picea tectus caligine
vultum; |
| |
barba gravis nimbis, canis fluit
unda capillis; |
| |
fronte sedent nebulae, rorant
pennaeque sinusque. |
| |
utque manu lata pendentia nubila
pressit, |
| |
fit fragor: hinc densi funduntur
ab aethere nimbi; |
|
 |
| Juno schickt Iris, die für Wasser in den Wolken sorgt. |
| Iuno sends Iris. She fills the clouds with water. |
| Ovid, Met. I, 270-271 |
|
| 270 |
nuntia Iunonis varios induta
colores |
 |
| Iris bringt den Wolken Wasser. |
| Iris brings water to the clouds |
| (John Atkinson Grimshaw, 1886) Ovid, Met. I, 270-271 |
| |
concipit Iris aquas alimentaque
nubibus adfert. |
| |
sternuntur segetes et deplorata
coloni |
| |
vota iacent, longique perit labor
inritus anni. |
I: 274 - 292 Diluvium
Die Sintflut
The Flood
El diluvio
 |
| Jupiters Zorn führt zur Sintflut |
| The consequences of the Flood |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 274-292 |
| |
Nec
caelo contenta suo est Iovis ira, sed illum |
 |
| Neptun hilft seinem Bruder Iupiter. |
| Neptun helps his brother Neptun |
| (Giovanni Ceccari, 1822-1823)Ovid, Met. I, 275 |
| 275 |
caeruleus frater iuvat auxiliaribus
undis. |
| |
convocat hic amnes: qui postquam
tecta tyranni |
| |
intravere sui, 'non est hortamine
longo |
| |
nunc' ait 'utendum; vires effundite
vestras: |
| |
sic opus est! aperite domos ac
mole remota |
| 280 |
fluminibus vestris totas inmittite
habenas!' |
| |
iusserat; hi redeunt ac fontibus
ora relaxant |
| |
et defrenato volvuntur in aequora
cursu. |
|
 |
| Mit dem Dreizack öffnet Neptun die Erde und alle Quellen sprudeln. |
| With his trident Neptun opens the earth an all the springs begin to run. |
(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 286-287 |
|
| |
Ipse
tridente suo terram percussit, at illa |
| |
intremuit motuque vias patefecit
aquarum. |
| 285 |
exspatiata ruunt per apertos
flumina campos |
|
 |
| Die Fluten reißen Menschen und Vieh mit sich. |
| The flood carries all people and animals away. |
(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. I, 286-287 |
|
| |
cumque satis arbusta simul pecudesque
virosque |
| |
tectaque cumque suis rapiunt
penetralia sacris. |
| |
si qua domus mansit potuitque
resistere tanto |
| |
indeiecta malo, culmen tamen
altior huius |
| 290 |
unda tegit, pressaeque latent
sub gurgite turres. |
| |
iamque mare et tellus nullum
discrimen habebant: |
|
 |
| Meer und Land sind nicht mehr zu unterscheiden. Alles versinkt im Wasser. |
| There is no difference between land and water anymore. Everything drowns in the water. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid, Met. I, 291 |
|
| |
omnia pontus erat, derant quoque
litora ponto. |
I: 293 - 312 Omnia pontus erant
Die überflutete Erde
The world is drowned
La tierra sumergida
 |
| Alle versuchen sich zu retten. |
| All try to save themselve. |
| () Ovid, Met. I, 292 |
| |
Occupat
hic collem, cumba sedet alter adunca |
| |
et ducit remos illic, ubi nuper
arabat: |
| 295 |
ille supra segetes aut mersae
culmina villae |
| |
navigat, hic summa piscem deprendit
in ulmo. |
| |
figitur in viridi, si fors tulit,
ancora prato, |
| |
aut subiecta terunt curvae vineta
carinae; |
| |
et, modo qua graciles gramen
carpsere capellae, |
| 300 |
nunc ibi deformes ponunt sua
corpora phocae. |
 |
| Nereiden tummeln sich in den versunkenen Städten. |
| Swimming Nereides |
| (Arnold Böcklin, 1886)Ovid, Met. I, 301-302 |
| |
mirantur sub aqua lucos urbesque
domosque |
 |
| In den Wäldern schwimmen Delphine. |
| dolphin |
| (Griechenland, ca. 320 a. Chr.) Ovid, Met. I, 302 |
| |
Nereides, silvasque tenent delphines
et altis |
| |
incursant ramis agitataque robora
pulsant. |
| |
nat lupus inter oves, fulvos
vehit unda leones, |
| 305 |
unda vehit tigres; nec vires
fulminis apro, |
| |
crura nec ablato prosunt velocia
cervo, |
| |
quaesitisque diu terris, ubi
sistere possit, |
| |
in mare lassatis volucris vaga
decidit alis. |
| |
obruerat tumulos inmensa licentia
ponti, |
| 310 |
pulsabantque novi montana cacumina
fluctus. |
| |
maxima pars unda rapitur; quibus
unda pepercit, |
| |
illos longa domant inopi ieiunia
victu. |
I: 313 - 347 Deucalion et Pyrrha
Deukalion und Pyrrha
Deucalion and his wife Pyrrha
Deucalión y Pirra
| |
Separat
Aonios Oetaeis Phocis ab arvis, |
| |
terra ferax, dum terra fuit,
sed tempore in illo |
| 315 |
pars maris et latus subitarum
campus aquarum. |
| |
mons ibi verticibus petit arduus
astra duobus, |
| |
nomine Parnasos, superantque
cacumina nubes. |
| |
 |
| Einzig Deukalion und Pyrrha überleben. Sie gehen am Parnass an Land. |
| Deucalion and Pyrrha land on the Parnass. |
| (Melissa Burns, 1978) Ovid, Met. I, 313-319 |
| |
hic ubi Deucalion (nam cetera
texerat aequor) |
| |
cum consorte tori parva rate
vectus adhaesit, |
| 320 |
Corycidas nymphas et numina montis
adorant |
| |
 |
| Deukalion und Pyrrha beten zur Göttin Themis. |
| Deukalion and Pyrrha pray to the goddess Themis. |
| (Blaschke, 1786) Ovid, Met. I, 320-321 |
| |
fatidicamque Themin, quae tunc
oracla tenebat: |
| |
non illo melior quisquam nec
amantior aequi |
| |
vir fuit aut illa metuentior
ulla deorum. |
| |
Iuppiter ut liquidis stagnare
paludibus orbem |
| 325 |
et superesse virum de tot modo
milibus unum, |
| |
et superesse vidit de tot modo
milibus unam, |
| |
innocuos ambo, cultores numinis
ambo, |
| |
nubila disiecit nimbisque aquilone
remotis |
| |
et caelo terras ostendit et aethera
terris. |
| 330 |
nec maris ira manet, positoque
tricuspide telo |
| |
mulcet aquas rector pelagi supraque
profundum |
| |
exstantem atque umeros innato
murice tectum |
 |
| Neptun befiehlt Triton, mit seinem Muschelhorn die Fluten zurückzurufen. |
| Neptun advises Triton to order the waters to retreat. |
| Ovid, Met. I, 333 |
| |
caeruleum Tritona vocat conchaeque
sonanti |
| |
inspirare iubet fluctusque et
flumina signo |
| 335 |
iam revocare dato: cava bucina
sumitur illi, |
| |
tortilis in latum quae turbine
crescit ab imo, |
| |
bucina, quae medio concepit ubi
aera ponto, |
 |
| Triton füllt Meer und Küste mit seinem Hornklang. |
| Triton fills sea and coast with the sound of his horn. |
| (Gino Bonici, 1931) Ovid, Met. I, 338 |
| |
litora voce replet sub utroque
iacentia Phoebo; |
| |
tum quoque, ut ora dei madida
rorantia barba |
| 340 |
contigit et cecinit iussos inflata
receptus, |
| |
omnibus audita est telluris et
aequoris undis, |
| |
et quibus est undis audita, coercuit
omnes. |
| |
iam mare litus habet, plenos
capit alveus amnes, |
| |
flumina subsidunt collesque exire
videntur; |
| 345 |
surgit humus, crescunt sola decrescentibus
undis, |
| |
postque diem longam nudata cacumina
silvae |
| |
ostendunt limumque tenent in
fronde relictum. |
I: 348 - 380 A Themide auxilium petunt
Sie bitten Themis um Hilfe
They ask Themis for help
Invocando la ayuda de Témis
| |
Redditus
orbis erat; quem postquam vidit inanem |
| |
et desolatas agere alta silentia
terras, |
| 350 |
Deucalion lacrimis ita Pyrrham
adfatur obortis: |
 |
| Deukalion und Pyrrha beklagen ihr Los, als einzige überlebt zu haben |
| Deucalion and Pyrrha |
| (Pablo Picasso, 1931)Ovid, Met. I, 351 |
| |
'o soror, o coniunx, o femina
sola superstes, |
| |
quam commune mihi genus et patruelis
origo, |
| |
deinde torus iunxit, nunc ipsa
pericula iungunt, |
| |
terrarum, quascumque vident occasus
et ortus, |
| 355 |
nos duo turba sumus; possedit
cetera pontus. |
| |
haec quoque adhuc vitae non est
fiducia nostrae |
| |
certa satis; terrent etiamnum
nubila mentem. |
| |
quis tibi, si sine me fatis erepta
fuisses, |
| |
nunc animus, miseranda, foret?
quo sola timorem |
| 360 |
ferre modo posses? quo consolante
doleres! |
| |
namque ego (crede mihi), si te
quoque pontus haberet, |
| |
te sequerer, coniunx, et me quoque
pontus haberet. |
| |
o utinam possim populos reparare
paternis |
| |
artibus atque animas formatae
infundere terrae! |
| 365 |
nunc genus in nobis restat mortale
duobus. |
| |
sic visum superis: hominumque
exempla manemus.' |
| |
dixerat, et flebant: placuit
caeleste precari |
 |
| Sie wollen sich an eine Gottheit wenden, an Themis. |
| The goddess Themis |
| (Themis: Frederick L. Shute) Ovid, Met. I, 368 |
| |
numen et auxilium per sacras
quaerere sortes. |
| |
nulla mora est: adeunt pariter
Cephesidas undas, |
| 370 |
ut nondum liquidas, sic iam vada
nota secantes. |
| |
inde ubi libatos inroravere liquores |
| |
vestibus et capiti, flectunt
vestigia sanctae |
| |
ad delubra deae, quorum fastigia
turpi |
| |
pallebant musco stabantque sine
ignibus arae. |
|
 |
| Deukalion und Pyrrha werfen sich auf die Knie bitten Themis um Hilfe. |
| Deucalion and Pyrrha ask Themis for help. |
| (Johann Postumus, 1542) Ovid, Met. I, 375-380 |
| 375 |
ut templi tetigere gradus, procumbit
uterque |
| |
pronus humi gelidoque pavens
dedit oscula saxo |
| |
atque ita 'si precibus' dixerunt
'numina iustis |
| |
victa remollescunt, si flectitur
ira deorum, |
| |
dic, Themi, qua generis damnum
reparabile nostri |
| 380 |
arte sit, et mersis fer opem,
mitissima, rebus!' |
I: 381 - 415 Recreatio generis humani
Die Wiedererschaffung der Menschheit aus Steinen
The recreation of the human race
Re-creación de los humanos naciendo de piedras
| |
mota dea est sortemque dedit: 'discedite templo, |
 |
| Die Göttin sagt: Steigt herunter, bedeckt eure Häupter löst euer Gewand. |
| The recreation of humankind from stone. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 381-415 |
| |
et velate caput cinctasque resolvite vestes |
|
 |
| Des weiteren sie sollen die Gebeine der großen Mutter hinter sich werfen. |
| Themis says: Throw the bones of the great mother behind you.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 383 |
| |
ossaque post tergum magnae iactate
parentis!' |
| |
obstupuere diu: rumpitque silentia
voce |
| 385 |
Pyrrha prior iussisque deae parere
recusat, |
| |
detque sibi veniam pavido rogat
ore pavetque |
| |
laedere iactatis maternas ossibus
umbras. |
| |
interea repetunt caecis obscura
latebris |
| |
verba datae sortis secum inter
seque volutant. |
| 390 |
inde Promethides placidis Epimethida
dictis |
| |
mulcet et 'aut fallax' ait 'est
sollertia nobis, |
| |
aut (pia sunt nullumque nefas
oracula suadent!) |
|
 |
Deukalion und Pyrrha deuten Themis' Spruch so,
| dass sie Steine hinter sich werfen sollen. |
Deucalion and Pyrrha interprete Themis' spell
| in the way that they are supposed to throw stones behind themselves. |
| (F. J. Spiegler, 1725) Ovid, Met. I, 393-394 |
| |
| |
magna parens terra est: lapides
in corpore terrae |
| |
ossa reor dici; iacere hos post
terga iubemur.' |
| 395 |
Coniugis
augurio quamquam Titania mota est, |
| |
spes tamen in dubio est: adeo
caelestibus ambo |
| |
diffidunt monitis; sed quid temptare
nocebit? |
| |
descendunt: velantque caput tunicasque
recingunt |
| |
et iussos lapides sua post vestigia
mittunt. |
|
 |
| Aus den geworfenen Steinen entwickeln sich lebendige Menschen. |
| The stones turn into people |
| (Hermann Postumus, 1542) Ovid, Met. I, 400 |
| 400 |
saxa (quis hoc credat, nisi sit
pro teste vetustas?) |
| |
ponere duritiem coepere suumque
rigorem |
| |
mollirique mora mollitaque ducere
formam. |
| |
mox ubi creverunt naturaque mitior
illis |
| |
contigit, ut quaedam, sic non
manifesta videri |
| 405 |
forma potest hominis, sed uti
de marmore coepta |
| |
non exacta satis rudibusque simillima
signis, |
| |
quae tamen ex illis aliquo pars
umida suco |
| |
et terrena fuit, versa est in
corporis usum; |
| |
quod solidum est flectique nequit,
mutatur in ossa, |
| 410 |
quae modo vena fuit, sub eodem
nomine mansit, |
| |
inque brevi spatio superorum
numine saxa |
| |
missa viri manibus faciem traxere
virorum |
| |
et de femineo reparata est femina
iactu. |
| |
inde genus durum
sumus experiensque laborum |
| 415 |
et documenta damus qua simus
origine nati. |
I: 416 - 437 Recreatio generum ceterorum
Die Erschaffung anderer Arten
Other species are generated
La creación de otras especies
| |
Cetera
diversis tellus animalia formis |
| |
sponte sua peperit, postquam
vetus umor ab igne |
| |
percaluit solis, caenumque udaeque
paludes |
| |
intumuere aestu,
fecundaque semina rerum |
| 420 |
vivaci nutrita solo ceu matris
in alvo |
| |
creverunt faciemque aliquam cepere
morando. |
| |
sic ubi deseruit madidos septemfluus
agros |
| |
Nilus et antiquo sua flumina
reddidit alveo |
| |
aetherioque recens exarsit sidere
limus, |
| 425 |
plurima cultores versis animalia
glaebis |
| |
inveniunt et in his quaedam modo
coepta per ipsum |
| |
nascendi spatium, quaedam inperfecta
suisque |
| |
trunca vident numeris, et eodem
in corpore saepe |
| |
altera pars vivit, rudis est
pars altera tellus. |
 |
| Alle übrigen Wesen bilden sich aus Feuchtigkeit und Hitze. |
| All other beings develop from moisture and heat. |
| (Franz von Stuck, 1913) Ovid, Met. I, 430 |
|
| 430 |
quippe ubi temperiem sumpsere
umorque calorque, |
| |
concipiunt, et ab his oriuntur
cuncta duobus, |
| |
cumque sit ignis aquae pugnax,
vapor umidus omnes |
| |
res creat, et discors concordia
fetibus apta est. |
| |
ergo ubi diluvio tellus lutulenta
recenti |
| 435 |
solibus aetheriis altoque recanduit
aestu, |
| |
edidit innumeras species; partimque
figuras |
|
 |
| Die Erde brachte nun auch Monster hervor. |
| Now the Earth produced also monsters. |
| (Sternbild Drache) Ovid, Met. I, 437 |
| |
rettulit antiquas, partim nova
monstra creavit. |
I: 438 - 451 Phoebus Apollo Pythonem necat
Phoebus Apollo tötet den Pythondrachen
Phoebus Apollo kills the Python-dragon
Febe Apolo mata al pitón
| |
 |
| Auch einen Riesenpython gebar die Erde. |
| The Earth also produced the big Python-dragon |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 438 |
| |
Illa
quidem nollet, sed te quoque, maxime Python, |
| |
tum genuit, populisque novis,
incognita serpens, |
| 440 |
terror eras: tantum spatii de
monte tenebas. |
|
 |
| Phoebus Apollo, der Bogenschütze, kämpft mit dem Pythondrachen. |
| Apollo in fight with the Python-dragon |
| (Postumus, Hermann 1542) Ovid, Met. I, 441 |
| |
hunc deus arcitenens, numquam
letalibus armis |
| |
ante nisi in dammis capreisque
fugacibus usus, |
|
 |
| Apollo schießt tausend Pfeile auf den Python ab. |
| Apollo fires a thousand arrows at the dragon. |
| (Hermann Postumus, 1542) Ovid, Met. I, 444-445 |
| |
mille gravem telis exhausta paene
pharetra |
| |
perdidit effuso per vulnera nigra
veneno. |
| 445 |
neve operis famam posset delere
vetustas, |
| |
instituit sacros celebri certamine
ludos, |
|
 |
| Apollo besiegt den Drachen und stiftet zur Erinnerung an den Kampf die pythischen Spiele. |
| To remind people of the fight, Apollo founds the Pythian games. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 447 |
| |
Pythia de domitae serpentis nomine
dictos. |
| |
hic iuvenum quicumque manu pedibusve
rotave |
| |
vicerat, aesculeae capiebat frondis
honorem. |
| 450 |
nondum laurus erat, longoque
decentia crine |
| |
tempora cingebat de qualibet
arbore Phoebus. |
I: 452 - 473 Amor Phoebum sagitta aurea vulnerat
Amor schießt einen Goldpfeil auf Apollo
Amor hits Phoebus with a golden arrow
Amor hiere a Apolo con una flecha de oro
| |
Primus
amor Phoebi Daphne Peneia, quem non |
| |
fors ignara dedit, sed saeva
Cupidinis ira, |
| |
Delius hunc nuper, victa serpente
superbus, |
| 455 |
viderat adducto flectentem cornua
nervo |
|
 |
Apollo verspottet Amor wegen seines kleinen Bogens.
| Apollo mocks at Amor because of his small bow. | .
|
| (Jan Boeckhorst, 1603-1668) Ovid, Met. I, 456-457 |
|
| |
'quid' que 'tibi, lascive puer,
cum fortibus armis?' |
| |
dixerat: 'ista decent umeros
gestamina nostros, |
| |
qui dare certa ferae, dare vulnera
possumus hosti, |
| |
qui modo pestifero tot iugera
ventre prementem |
| 460 |
stravimus innumeris tumidum Pythona
sagittis. |
|
 |
| Amor soll nicht mehr den Bogen als sein Erkennungszeichen führen sondern nur die Fackel.
|
| The new sign of Cupid shall be the torch and not anymore the bow
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 461 |
|
| |
tu face nescio quos esto contentus
amores |
| |
inritare tua, nec laudes adsere
nostras!' |
|
 |
| Amor droht, dass sein Pfeil auch bei ihm, Apollo, eine große Wirkung tun werde.
|
| Amor threatens that his arrow will have a strong effect as well. |
| (Caravaggio, 1602) Ovid, Met. I, 463-465 |
|
| |
filius huic Veneris 'figat tuus
omnia, Phoebe, |
| |
te meus arcus' ait; 'quantoque
animalia cedunt |
| 465 |
cuncta deo, tanto minor est tua
gloria nostra.' |
| |
dixit et eliso percussis aere
pennis |
| |
inpiger umbrosa Parnasi constitit
arce |
| |
eque sagittifera prompsit duo
tela pharetra |
|
 |
Amor verschießt zweierlei Pfeile: Einen Goldpfeil erhält Apollo. Er entbrennt in Liebe zu Daphne.
Einen Bleipfeil schießt der Liebesgott auf die Nymphe Daphne. Sie lehnt nun die Liebe ab.
|
|
| Amor shoots two kinds of arrows: Apollo is hit by a golden arrow. He falls in love with Daphne. |
| The god of love shoots a leaden arrow at the nymph Daphne. She now refuses the love. |
| (Apollo und Daphne) Ovid, Met. I, 469-473 |
| |
|
| |
diversorum operum: fugat hoc,
facit illud amorem; |
|
 |
| Amor schärft die goldene Spitze für Apollos Pfeil. |
| Amor whets the golden arrow-head for Apollo.
|
| (Amor: Anton Raphael Mengs 1753) Ovid, Met. I, 470 |
| 470 |
quod facit, auratum est et cuspide
fulget acuta, |
| |
quod fugat, obtusum est et habet
sub harundine plumbum. |
| |
hoc deus in nympha Peneide fixit,
at illo |
| |
laesit Apollineas traiecta per
ossa medullas; |
I: 474 - 503 Apollo Daphnem amat
Apollo verliebt sich in Daphne
Phoebus falls in love to Daphne
Apolo se enamora de Dafne
| |
 |
Nach Amors "bleiernen Schuss" flieht Daphne, wenn sie nur das Wort "Liebe" hört.
| Apollo, von Amors Goldpfeil getroffen, versteht das nicht. |
| When the word "love" comes up, Daphne flees.
|
| Apollo, hit by Amor's arrow, cannot understand it.
|
| (Giuseppe Chiari) Ovid, Met. I, 474-476 |
|
| |
protinus alter amat, fugit altera
nomen amantis |
| 475 |
silvarum latebris captivarumque
ferarum |
| |
exuviis gaudens innuptaeque aemula
Phoebes: |
| |
vitta coercebat positos sine
lege capillos. |
| |
multi illam petiere, illa aversata
petentes |
| |
inpatiens expersque viri nemora
avia lustrat |
| 480 |
nec, quid Hymen, quid Amor, quid
sint conubia curat. |
| |
saepe pater dixit: 'generum mihi,
filia, debes,' |
| |
saepe pater dixit: 'debes mihi,
nata, nepotes'; |
| |
illa velut crimen taedas exosa
iugales |
| |
pulchra verecundo suffuderat
ora rubore |
| 485 |
inque patris blandis haerens
cervice lacertis |
| |
'da mihi perpetua, genitor carissime,'
dixit |
|
 |
Daphne bittet ihren Vater den Flussgott Peneus,
ihr ein Leben als Jungfrau zuzugestehen - wie Diana.
| Daphne begs her father, the river god Peneus, |
| to grant her a life as a virgin – like Diana. |
| (Mc. Cartan, Edward, 1928) Ovid, Met. I,487 |
| |
|
| |
'virginitate frui! dedit hoc
pater ante Dianae.' |
| |
ille quidem obsequitur, sed te
decor iste quod optas |
| |
esse vetat, votoque tuo tua forma
repugnat: |
|
 |
Phoebus ist verliebt und möchte Daphne sogar heiraten.
| Phoebus is in love with Daphne and wants to marry her. |
|
| (Cornelis de Vos, 1584-1651) Ovid, Met. I,490 |
|
| 490 |
Phoebus amat visaeque cupit conubia
Daphnes, |
| |
quodque cupit, sperat, suaque
illum oracula fallunt, |
| |
utque leves stipulae demptis
adolentur aristis, |
| |
ut facibus saepes ardent, quas
forte viator |
| |
vel nimis admovit vel iam sub
luce reliquit, |
|
 |
Apollos Liebe lodert wie eine Fackel.
| Apollo´s love blazes like a burning torch. |
| (Fackelanimation) Ovid, Met. I, 493-495 |
|
|
| 495 |
sic deus in flammas abiit, sic
pectore toto |
| |
uritur et sterilem sperando nutrit
amorem. |
| |
spectat inornatos collo pendere
capillos |
| |
et 'quid, si comantur?' ait.
videt igne micantes |
|
 |
Der verliebte Gott kann sich an Daphnes Schönheit nicht satt sehen.
| The love-crazed god cannot get enough of the look of Daphne´s beauty. |
| (omnia vanitas - Dyce, William, 1806-1864) Ovid, Met. I, 497-501 |
|
|
| |
sideribus similes oculos, videt
oscula, quae non |
| 500 |
est vidisse satis; laudat digitosque
manusque |
| |
bracchiaque et nudos media plus
parte lacertos; |
| |
si qua latent, meliora putat.
fugit ocior aura |
| |
illa levi neque ad haec revocantis
verba resistit: |
I: 504 - 524 Apollo Daphnem cupit et precatur
Apollo bittet Daphne einzuwilligen
Phoebus begs Daphne to yield to him
Apolo molestando a Dafne
 |
| Daphne flieht. Apoll verfolgt sie. |
| Daphne escapes Apollo.
|
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 504-525 |
| |
'nympha, precor, Penei, mane!
non insequor hostis; |
| 505 |
nympha, mane! sic agna lupum,
sic cerva leonem, |
| |
sic aquilam penna fugiunt trepidante
columbae, |
| |
 |
| Er verfolge sie nur aus Liebe, sagt Apollo. |
| Apollo pursues her, because he has fallen in love to her.
|
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. I, 507 |
| |
hostes quaeque suos: amor est
mihi causa sequendi! |
| |
me miserum! ne prona cadas indignave
laedi |
| |
crura notent sentes et sim tibi
causa doloris! |
| 510 |
aspera, qua properas, loca sunt:
moderatius, oro, |
|
 |
| Daphne solle langsamer laufen, damit sie sich nicht verletzt.. |
| He tells her not to run so fast in order not to hurt herself. |
| (Karl Peter Puille, 1800) Ovid, Met. I, 511 |
| |
curre fugamque inhibe, moderatius
insequar ipse. |
| |
cui placeas, inquire tamen: non
incola montis, |
| |
non ego sum pastor, non hic armenta
gregesque |
| |
horridus observo. nescis, temeraria,
nescis, |
| 515 |
quem fugias, ideoque fugis: mihi
Delphica tellus |
| |
et Claros et Tenedos Patareaque
regia servit; |
|
 |
| Der verfolgende Apollo weist auf seine göttliche Herkunft hin. |
| Apollo points out his divine origin.
|
| (Iupiter-Capitolinus, Otricoli 1. Jhdt. p. Chr.) Ovid, Met. I, 517 |
| |
Iuppiter est genitor; per me,
quod eritque fuitque |
|
 |
| Er selbst beherrsche das Saitenspiel. |
| He claims to be a master of stringed instruments. |
| (Edith Egger 1999) Ovid, Met. I, 518 |
| |
estque, patet; per me concordant
carmina nervis. |
| |
certa quidem nostra est, nostra
tamen una sagitta |
| 520 |
certior, in vacuo quae vulnera
pectore fecit! |
|
 |
| Apollo, der Erfinder der Heilkunst, weiß kein Heilmittel gegen die Liebe zu Daphne. |
| Apollo, master of the art of healing, has no medicine against the love to Daphne. |
| (Apollo von Olympia, Detailfoto: H.-J. Günther, 2004) Ovid, Met. I, 521 |
| |
inventum medicina meum est, opiferque
per orbem |
| |
dicor, et herbarum subiecta potentia
nobis. |
| |
ei mihi, quod nullis amor est
sanabilis herbis |
| |
nec prosunt domino, quae prosunt
omnibus, artes!' |
I: 525 - 552 Daphne in lauream mutatur
Verwandlung der Daphne in einen Lorbeerbaum
Daphne becomes the laurel bough
Dafne se transforma en un laurel
| 525 |
Plura
locuturum timido Peneia cursu |
| |
fugit cumque ipso verba inperfecta
reliquit, |
| |
tum quoque visa decens; nudabant
corpora venti, |
| |
obviaque adversas vibrabant flamina
vestes, |
| |
et levis inpulsos retro dabat
aura capillos, |
|
 |
| "Die Flucht macht Daphne noch schöner" |
| The escape makes Daphne even more beautiful.
|
| (Martin Frei, 1996) Ovid, Met. I, 530 |
|
| 530 |
auctaque forma fuga est. sed
enim non sustinet ultra |
| |
perdere blanditias iuvenis deus,
utque monebat |
| |
ipse Amor, admisso sequitur vestigia
passu. |
 |
| Wie der Hund den Hasen verfolgt Apollo die Daphne. |
| Apollo hunts Daphne like the dog a hare.
|
| (Paphos, Haus des Dionysos) Ovid, Met. I, 533-534 |
| |
ut canis in vacuo leporem cum
Gallicus arvo |
| |
vidit, et hic praedam pedibus
petit, ille salutem; |
| 535 |
alter inhaesuro similis iam iamque
tenere |
| |
sperat et extento stringit vestigia
rostro, |
| |
alter in ambiguo est, an sit
conprensus, et ipsis |
| |
morsibus eripitur tangentiaque
ora relinquit: |
 |
| Beide laufen schnell: Daphne von Furcht, Apollo von Liebe getrieben. |
| Daphne tries to escape Apollo
|
| (John William Waterhouse, 1908) Ovid, Met. I, 539-542 |
| |
sic deus et virgo est hic spe
celer, illa timore. |
| 540 |
qui tamen insequitur pennis adiutus
Amoris, |
| |
ocior est requiemque negat tergoque
fugacis |
| |
inminet et crinem sparsum cervicibus
adflat. |
| |
viribus absumptis expalluit illa
citaeque |
| |
victa labore fugae spectans Peneidas
undas |
 |
Erschöpft bittet Daphne ihren Vater, den Flussgott Peneus, ihr zu helfen. Er
solle ihre schöne Gestalt so verwandeln, dass Apollo sie nicht mehr verfolgen kann. |
| The beginning of Daphne's metamorphosis into the laurel bough
|
| (Giambattista Tiepolo, 1744-45) Ovid, Met. I, 545-546 |
| 545 |
'fer, pater,' inquit 'opem! si
flumina numen habetis, |
| |
qua nimium placui, mutando perde
figuram!' |
| |
[quae facit ut laedar mutando
perde figuram.] |
| |
vix prece finita torpor gravis
occupat artus, |
| |
mollia cinguntur tenui praecordia
libro, |
| 550 |
in frondem crines, in ramos bracchia
crescunt, |
| |
pes modo tam velox pigris radicibus
haeret, |
| |
ora cacumen habet: remanet nitor
unus in illa. |
I: I: 553 - 567 Apollo Daphnem honorat
Apollo ehrt Daphne
Phoebus honours Daphne
Apolo honra a Dafne
 |
| Daraufhin beginnt die Verwandlung der Daphne in einen Lorbeerbaum. |
| Daphne's metamorphosis into the laurel bough |
| (Lorenzo Bernini, 1624) Ovid, Met. I, 553 |
| |
Hanc
quoque Phoebus amat positaque in stipite dextra |
 |
| Unter der sich bildenden Baumrinde spürt Apollo Daphnes Herzschlag. |
| Daphne's metamorphosis into the laurel bough |
| (Lorenzo Bernini, 1624) Ovid, Met. I, 554 |
| |
sentit adhuc trepidare novo sub
cortice pectus |
| 555 |
conplexusque suis ramos ut membra
lacertis |
| |
oscula dat ligno; refugit tamen
oscula lignum. |
|
 |
| Apollo: "Da du nicht meine Gattin werden kannst, sollst du mein Baum sein." |
| Apollo: "Because you can not become my wife, be my tree!"
|
| (Apollo und Daphne: Renate Wandel, 2000) Ovid, Met. I, 557-558 |
|
| |
cui deus 'at, quoniam coniunx
mea non potes esse, |
| |
arbor eris certe' dixit 'mea!
semper habebunt |
| |
te coma, te citharae, te nostrae,
laure, pharetrae; |
|
 |
| Lorbeer ist seither Apollos Baum und Ehrenzeichen für siegreiche römische Feldherren und Kaiser. |
Ever since that, laurel has been the tree of Apollo
| and symbol of honour for victorious Roman commanders and emperors. |
| (Domitian-Aureus) Ovid, Met. I, 560 |
|
|
| 560 |
tu ducibus Latiis aderis, cum
laeta Triumphum |
| |
vox canet et visent longas Capitolia
pompas; |
|
 |
| Auch vor dem Palast des Kaisers Augustus steht ein Lorbeerbaum. |
| Laurel you also can find before
August's palace. |
| (Augustus-Münzabbildung in: Thesauri antiquitatum, Zürich 1557) Ovid, Met. I, 560 |
|
| |
postibus Augustis eadem fidissima
custos |
| |
ante fores stabis mediamque tuebere
quercum, |
| |
utque meum intonsis caput est
iuvenale capillis, |
| 565 |
tu quoque perpetuos semper gere
frondis honores!' |
| |
finierat Paean: factis modo laurea
ramis |
| |
adnuit utque caput visa est agitasse
cacumen. |
I: 568 - 586 Inachus Ionem maeret
Inachus trauert um Io
Inachus mourns for Io
Inaco esta de luto por Io
| |
Est
nemus Haemoniae, praerupta quod undique claudit |
|
 |
Die Flussgötter treffen sich bei Daphnes Vater Peneus.
| |
The river gods meet at Daphne´s father´s Peneus.
|
|
| (Nicolas Poussin, 1625) Ovid, Met. I, 570-577 |
| |
|
| |
silva: vocant Tempe; per quae
Peneos ab imo |
| 570 |
effusus Pindo spumosis volvitur
undis |
| |
deiectuque gravi tenues agitantia
fumos |
| |
nubila conducit summisque adspergine
silvis |
| |
inpluit et sonitu plus quam vicina
fatigat: |
| |
haec domus, haec sedes, haec
sunt penetralia magni |
| 575 |
amnis, in his residens facto
de cautibus antro, |
| |
undis iura dabat nymphisque colentibus
undas. |
| |
conveniunt illuc popularia flumina
primum, |
| |
nescia, gratentur consolenturne
parentem, |
| |
populifer Sperchios et inrequietus
Enipeus |
| 580 |
Apidanosque senex lenisque Amphrysos
et Aeas, |
| |
moxque amnes alii, qui, qua tulit
inpetus illos, |
| |
in mare deducunt fessas erroribus
undas. |
|
 |
| Nur Inachus fehlt, der um seine Tochter Io trauert. |
| Only Inachus, who mourns for his daughter Io, is missing.
|
| (griech. Flussgott auf Diskus, 5. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. I, 583 |
|
| |
Inachus unus abest imoque reconditus
antro |
| |
fletibus auget aquas natamque
miserrimus Io |
| 585 |
luget ut amissam: nescit, vitane
fruatur |
| |
an sit apud manes; sed quam non
invenit usquam, |
| |
esse putat nusquam atque animo
peiora veretur. |
I: 587 - 600 Iupiter Ioni vim infert
Jupiter raubt und vergewaltigt Io
Jupiter's rape of Io
Júpiter rapta y viola a Io
| |
Viderat
a patrio redeuntem Iuppiter illam |
|
 |
Jupiter hatte die schöne Nymphe Io erblickt und sich in sie verleibt. Der Verführer erklärt:
Io solle in der Mittagshitze den Schatten aufsuchen.
Er werde sie im dunklen Wald beschützen. |
| Iupiter falls in love to Io. |
| (Schiavone Andrea ,1515-1563) Ovid, Met. I, 588-591 |
|
| |
flumine et 'o virgo Iove digna
tuoque beatum |
| 590 |
nescio quem factura toro, pete'
dixerat 'umbras |
| |
altorum nemorum' (et nemorum
monstraverat umbras) |
| |
'dum calet, et medio sol est
altissimus orbe! |
| |
quodsi sola times latebras intrare
ferarum, |
| |
praeside tuta deo nemorum secreta
subibis, |
| 595 |
nec de plebe deo, sed qui caelestia
magna |
| |
sceptra manu teneo, sed qui vaga
fulmina mitto. |
|
 |
| Sie ahnt Jupiters Absicht und will ihm entkommen. Der jedoch ruft: "Fliehe nicht!" |
| "Dont run away!", Iupiter cries. |
| (John Hoppner, 1785) Ovid, Met. I, 597 |
|
| |
ne fuge me!' fugiebat enim. iam
pascua Lernae |
| |
consitaque arboribus Lyrcea reliquerat
arva, |
|
 |
| Um keine Zeugen zu haben, hüllt Jupiter sich und die Landschaft in Wolken. |
| Iupiter veils the world with clouds. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1649, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. I, 599 |
|
| |
cum deus inducta latas caligine
terras |
|
 |
| Versteckt in diesem Gewölk verführt Jupiter die Nymphe Io. |
| Iupiter seduces Io. |
| (Antonio Allegri da Corregio, 1530-1532) Ovid, Met. I, 600 |
|
| 600 |
occuluit tenuitque fugam rapuitque
pudorem. |
I: 601 - 621 Iupiter Ionem in iuvencam mutat
Jupiter verwandelt Io in eine junge Kuh
Jupiter transforms Io to a heifer
Júpiter transforma a Io en una vaca
 |
Juno sieht die plötzlich aufgetretenen Wolkengebilde, nicht aber ihren Gatten Jupiter.
Will er sie wieder einmal betrügen? |
| Iuno surprises Iupiter and Io |
| (Jan Vermeyen-Kamee ca. 1590) Ovid, Met. I, 583-746 |
| |
Interea
medios Iuno despexit in Argos. |
| |
et noctis faciem nebulas fecisse
volucres |
| |
sub nitido mirata die, non fluminis
illas |
| |
esse, nec umenti sensit tellure
remitti; |
| 605 |
atque suus coniunx ubi sit circumspicit,
ut quae |
| |
deprensi totiens iam nosset furta
mariti. |
| |
quem postquam caelo non repperit,
'aut ego fallor |
| |
aut ego laedor' ait delapsaque
ab aethere summo |
| |
constitit in terris nebulasque
recedere iussit. |
| 610 |
coniugis adventum praesenserat
inque nitentem |
|
 |
| Juno löst die Wolken auf. Gerade noch kann Jupiter seine Geliebte Io in eine Kuh verwandeln. |
| Iupiter metamorphoses Io in a cow. |
| (Detailfoto: Frank Horvat, 1999) Ovid, Met. I, 611 |
|
| |
Inachidos vultus mutaverat ille
iuvencam; |
| |
bos quoque formosa est. speciem
Saturnia vaccae, |
| |
quamquam invita, probat nec non,
et cuius et unde |
|
 |
Iuno fragt nun, als wisse sie es nicht, wem die schöne Kuh gehöre.
Jupiter lügt, sie sei aus der Erde gewachsen.
|
| Iuno asks Iupiter to whom the cow belongs. |
| (Eeckhout, Gerbrandt van den, 1621-1674) Ovid, Met. I, 615-616 |
|
| |
quove sit armento, veri quasi
nescia quaerit. |
| 615 |
Iuppiter e terra
genitam mentitur, ut auctor |
|
 |
Daraufhin verlangt Iuno von Iupiter die Kuh (Io) als Geschenk.
Schweren Herzens erfüllt Jupiter Junos Wunsch.
|
| Iuno asks Iupiter to give her the cow (Io) |
| (Io: Melissa Burns) Ovid, Met. I, 614-615 |
|
| |
desinat inquiri: petit hanc Saturnia
munus. |
| |
quid faciat? crudele suos addicere
amores, |
| |
non dare suspectum est: Pudor
est, qui suadeat illinc, |
| |
hinc dissuadet Amor. victus Pudor
esset Amore, |
| 620 |
sed leve si munus sociae generisque
torique |
| |
vacca negaretur, poterat non
vacca videri! |
I: 622 - 667 Iuno Argum Ionem custodire iubet
Juno beansprucht Io und Argus bewacht sie
Juno claims Io and Argus guards her
Iuno reclama a Io, Argos la vigila
| |
Paelice
donata non protinus exuit omnem |
| |
diva metum timuitque Iovem et
fuit anxia furti, |
|
 |
| Iuno beauftragt den hundertäugigen Riesen Argus, Io zu bewachen. |
| The hundred-eyed giant Argus. |
| (Paulus von Vianen ca. 1603) Ovid, Met. I, 624 |
|
| |
donec Arestoridae servandam tradidit
Argo. |
| 625 |
centum luminibus cinctum caput
Argus habebat |
| |
inde suis vicibus capiebant bina
quietem, |
| |
cetera servabant atque in statione
manebant. |
 |
| Argos hat Io immer im Visier, egal wo sie sich aufhält. |
| Argos watches Io, whereever she stays. |
| ( Susan Seddon Boulet) Ovid, Met. I, 628-629 |
| |
constiterat quocumque modo, spectabat
ad Io, |
| |
ante oculos Io, quamvis aversus,
habebat. |
| 630 |
luce sinit pasci; cum sol tellure
sub alta est, |
| |
claudit et indigno circumdat
vincula collo. |
| |
frondibus arboreis et amara pascitur
herba. |
| |
proque toro terrae non semper
gramen habenti |
| |
incubat infelix limosaque flumina
potat. |
| 635 |
illa etiam supplex Argo cum bracchia
vellet |
| |
tendere, non habuit, quae bracchia
tenderet Argo, |