5	intendensque manus 'agimus, pro Iuppiter!' inquit
	'ante rates causam, et mecum confertur Ulixes!

	at non Hectoreis dubitavit cedere flammis,
	quas ego sustinui, quas hac a classe fugavi.
	tutius est igitur fictis contendere verbis,

Ajax räumt ein, dass Odysseus besser reden kann.

Doch er sei der Bessere im Kampf.

(Ajax) Ovid, Met. XIII, 9-10

 

10	quam pugnare manu, sed nec mihi dicere promptum,
	nec facere est isti: quantumque ego Marte feroci
	inque acie valeo, tantum valet iste loquendo.
	nec memoranda tamen vobis mea facta, Pelasgi,
	esse reor: vidistis enim; sua narret Ulixes,
15	quae sine teste gerit, quorum nox conscia sola est!
	praemia magna peti fateor; sed demit honorem
	aemulus: Aiaci non est tenuisse superbum,
	sit licet hoc ingens, quicquid speravit Ulixes;
	iste tulit pretium iam nunc temptaminis huius,
20	quod, cum victus erit, mecum certasse feretur.

	'Atque ego, si virtus in me dubitabilis esset,
	nobilitate potens essem, Telamone creatus,
	moenia qui forti Troiana sub Hercule cepit
	litoraque intravit Pagasaea Colcha carina;
25	Aeacus huic pater est, qui iura silentibus illic
	reddit, ubi Aeoliden saxum grave Sisyphon urget;
	Aeacon agnoscit summus prolemque fatetur

Ajax nennt als Ahnen Aeacus und Jupiter.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 27-28

 

	Iuppiter esse suam: sic a Iove tertius Aiax.
	nec tamen haec series in causam prosit, Achivi,
30	si mihi cum magno non est communis Achille:
	frater erat, fraterna peto! quid sanguine cretus
	Sisyphio furtisque et fraude simillimus illi
	inseris Aeacidis alienae nomina gentis?

	'An quod in arma prior nulloque sub indice veni,
35	arma neganda mihi, potiorque videbitur ille,
	ultima qui cepit detractavitque furore
	militiam ficto, donec sollertior isto
	sed sibi inutilior timidi commenta retexit
	Naupliades animi vitataque traxit ad arma?
40	optima num sumat, quia sumere noluit ulla:

Als Vetter will Ajax die Waffen Achills erben.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 41

 

	nos inhonorati et donis patruelibus orbi,
	obtulimus quia nos ad prima pericula, simus?

	Atque utinam aut verus furor ille, aut creditus esset,
	nec comes hic Phrygias umquam venisset ad arces
45	hortator scelerum! non te, Poeantia proles,
	expositum Lemnos nostro cum crimine haberet!
	qui nunc, ut memorant, silvestribus abditus antris
	saxa moves gemitu Laertiadaeque precaris,
	quae meruit, quae, si di sunt, non vana precaris.
50	et nunc ille eadem nobis iuratus in arma,
	heu! pars una ducum, quo successore sagittae

Odysseus habe den kranken Wunderschützen Philoctetes auf Lemnos ausgesetzt.

(Jean Germain Drouais, 1763-1799) Ovid, Met. XIII, 45-54

 

	Herculis utuntur, fractus morboque fameque
	velaturque aliturque avibus, volucresque petendo
	debita Troianis exercet spicula fatis.
55	ille tamen vivit, quia non comitavit Ulixem;
	mallet et infelix Palamedes esse relictus,
	[viveret aut certe letum sine crimine haberet]
	quem male convicti nimium memor iste furoris
	prodere rem Danaam finxit fictumque probavit
60	crimen et ostendit, quod iam praefoderat, aurum.
	ergo aut exilio vires subduxit Achivis,
	aut nece: sic pugnat, sic est metuendus Ulixes!

	'Qui licet eloquio fidum quoque Nestora vincat,
	haut tamen efficiet, desertum ut Nestora crimen
65	esse rear nullum; qui cum inploraret Ulixem
	vulnere tardus equi fessusque senilibus annis,
	proditus a socio est; non haec mihi crimina fingi
	scit bene Tydides, qui nomine saepe vocatum
	corripuit trepidoque fugam exprobravit amico.
70	aspiciunt oculis superi mortalia iustis!
	en eget auxilio, qui non tulit, utque reliquit,
	sic linquendus erat: legem sibi dixerat ipse.

Ajax wirft Odysseus Feigheit und Verrat an Gefährten vor. So einer verdiene die Waffen des Achill nicht.

(Ludovico Dolce, 1558, neu: Stephen Orgel 1979 ) Ovid, Met. XIII, 43-122

 

	conclamat socios: adsum videoque trementem
	pallentemque metu et trepidantem morte futura;
75	opposui molem clipei texique iacentem
	servavique animam (minimum est hoc laudis) inertem.
	si perstas certare, locum redeamus in illum:
	redde hostem vulnusque tuum solitumque timorem
	post clipeumque late et mecum contende sub illo!
80	at postquam eripui, cui standi vulnera vires
	non dederant, nullo tardatus vulnere fugit.

	'Hector adest secumque deos in proelia ducit,
	quaque ruit, non tu tantum terreris, Ulixe,
	sed fortes etiam: tantum trahit ille timoris.
85	hunc ego sanguineae successu caedis ovantem
	eminus ingenti resupinum pondere fudi,
	hunc ego poscentem, cum quo concurreret, unus
	sustinui: sortemque meam vovistis, Achivi,
	et vestrae valuere preces. si quaeritis huius
90	fortunam pugnae, non sum superatus ab illo.
	ecce ferunt Troes ferrumque ignesque Iovemque
	in Danaas classes: ubi nunc facundus Ulixes?
	nempe ego mille meo protexi pectore puppes,
	spem vestri reditus: date pro tot navibus arma.
95	'Quodsi vera licet mihi dicere, quaeritur istis
	quam mihi maior honos, coniunctaque gloria nostra est,
	atque Aiax armis, non Aiaci arma petuntur.
	conferat his Ithacus Rhesum inbellemque Dolona

Heimlich habe Odysseus mit Diomedes das Kultbild der Minerva, das Palladium, geraubt.

(nach griech. Vase, 5. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 98-119

 

Priamidenque Helenum rapta cum Pallade captum:

Offenen Kämpfen habe sich Odysseus immer entzogen.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 98-119

 

100	luce nihil gestum, nihil est Diomede remoto;
	si semel ista datis meritis tam vilibus arma,
	dividite, et pars sit maior Diomedis in illis.

	'Quo tamen haec Ithaco, qui clam, qui semper inermis
	rem gerit et furtis incautum decipit hostem?
105	ipse nitor galeae claro radiantis ab auro
	insidias prodet manifestabitque latentem;
	sed neque Dulichius sub Achillis casside vertex
	pondera tanta feret, nec non onerosa gravisque
	Pelias hasta potest inbellibus esse lacertis,
110	nec clipeus vasti caelatus imagine mundi
	conveniet timidae nataeque ad furta sinistrae:
	debilitaturum quid te petis, inprobe, munus,
	quod tibi si populi donaverit error Achivi,
	cur spolieris, erit, non, cur metuaris ab hoste,
115	et fuga, qua sola cunctos, timidissime, vincis,
	tarda futura tibi est gestamina tanta trahenti?
	adde quod iste tuus, tam raro proelia passus,
	integer est clipeus; nostro, qui tela ferendo
	mille patet plagis, novus est successor habendus.

Aiax: Man solle Taten und nicht Worte werten.

(Serrur) Ovid, Met. XIII, 43-122

 

120	'Denique (quid verbis opus est?) spectemur agendo!
	arma viri fortis medios mittantur in hostes:
	inde iubete peti et referentem ornate relatis.'

XIII: 123 -381 Controversia armorum Achillis: oratio Ulixis
Der Streit über Achills Waffen: Die Rede des Odysseus
The debate over the arms: Ulysses speaks
La disputa por las armas - palabras de Ulises

Unter Gemurmel des Volkes beendet Ajax seine Rede.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 123-124

 

	Finierat Telamone satus, vulgique secutum
	ultima murmur erat, donec Laertius heros

125	adstitit atque oculos paulum tellure moratos
	sustulit ad proceres exspectatoque resolvit

Nach der Polterrede des Aiax weiß Odysseus

in wohlgesetzten Worten zu antworten.

(Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link,

s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid, Met. XIII, 140-160

 

ora sono, neque abest facundis gratia dictis.

	'Si mea cum vestris valuissent vota, Pelasgi,
	non foret ambiguus tanti certaminis heres,
130	tuque tuis armis, nos te poteremur, Achille,
	quem quoniam non aequa mihi vobisque negarunt
	fata,' (manuque simul veluti lacrimantia tersit
	lumina) 'quis magno melius succedat Achilli,
	quam per quem magnus Danais successit Achilles?
135	huic modo ne prosit, quod, uti est, hebes esse videtur,
	neve mihi noceat, quod vobis semper, Achivi,
	profuit ingenium, meaque haec facundia, siqua est,
	quae nunc pro domino, pro vobis saepe locuta est,
	invidia careat, bona nec sua quisque recuset.

Odysseus hat zwar auch göttliche Vorfahren. Doch sollten hier nur Verdienste zählen.

(Odysseus: Theophile Bra, 1797-1863) Ovid, Met. XIII, 140-160

 

140	'Nam genus et proavos et quae non fecimus ipsi,
	vix ea nostra voco, sed enim, quia rettulit Aiax
	esse Iovis pronepos, nostri quoque sanguinis auctor
	Iuppiter est, totidemque gradus distamus ab illo:
	nam mihi Laertes pater est, Arcesius illi,
145	Iuppiter huic, neque in his quisquam damnatus et exul;
	est quoque per matrem Cyllenius addita nobis
	altera nobilitas: deus est in utroque parente.
	sed neque materno quod sum generosior ortu,
	nec mihi quod pater est fraterni sanguinis insons,
150	proposita arma peto: meritis expendite causam,
	dummodo, quod fratres Telamon Peleusque fuerunt,
	Aiacis meritum non sit nec sanguinis ordo,
	sed virtutis honor spoliis quaeratur in istis!

	aut si proximitas primusque requiritur heres,
155	est genitor Peleus, est Pyrrhus filius illi:
	quis locus Aiaci? Pthiam haec Scyrumve ferantur!
	nec minus est isto Teucer patruelis Achilli:
	num petit ille tamen? num, si petat, auferat illa?
	ergo, operum quoniam nudum certamen habetur,
160	plura quidem feci, quam quae conprendere dictis
	in promptu mihi sit, rerum tamen ordine ducar.
	'Praescia venturi genetrix Nereia leti

Thethis hatte Achill in Mädchenkleidung gesteckt,

weil sie als Göttin wusste, dass ihr Sohn vor Troja umkommen werde.

(Platte vom Silberschatz in Kaiseraugst) Ovid, Met. XIII, 162-163

 

	dissimulat cultu natum, et deceperat omnes,
	in quibus Aiacem, sumptae fallacia vestis:

Odysseus hatte Waffen unter die Geschenke für die Mädchen gelegt.

(P. G. Batoni, 1746) Ovid, Met. XIII, 168-170

 

165	arma ego femineis animum motura virilem
	mercibus inserui, neque adhuc proiecerat heros
	virgineos habitus, cum parmam hastamque tenenti
	"nate dea," dixi "tibi se peritura reservant
	Pergama! quid dubitas ingentem evertere Troiam?"

Als Odysseus Alarm bläst, greift Achilles nach den Waffen.

Ohne Odysseus wäre also Achill nie nach Troja gekommen.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 168-170

 

170	iniecique manum fortemque ad fortia misi.
	ergo opera illius mea sunt: ego Telephon hasta
	pugnantem domui, victum orantemque refeci;
	quod Thebae cecidere, meum est; me credite Lesbon,
	me Tenedon Chrysenque et Cillan, Apollinis urbes,
175	et Scyrum cepisse; mea concussa putate
	procubuisse solo Lyrnesia moenia dextra,
	utque alios taceam, qui saevum perdere posset
	Hectora, nempe dedi: per me iacet inclitus Hector!
	illis haec armis, quibus est inventus Achilles,
180	arma peto: vivo dederam, post fata reposco.

	'Ut dolor unius Danaos pervenit ad omnes,
	Aulidaque Euboicam conplerunt mille carinae,
	exspectata diu, nulla aut contraria classi
	flamina erant, duraeque iubent Agamemnona sortes
185	inmeritam saevae natam mactare Dianae.
	denegat hoc genitor divisque irascitur ipsis

Odysseus hatte Iphigenie unter dem Vorwand, sie solle mit Achill vermählt werden, ins griechische Heerlager gelockt und Agamemnon dazu gebracht, seine Tochter zu opfern.

(Iphigenie: Jacques-Louis David 1819) Ovid, Met. XIII, 181-195

 

	atque in rege tamen pater est, ego mite parentis
	ingenium verbis ad publica commoda verti:
	hanc equidem (fateor, fassoque ignoscat Atrides)
190	difficilem tenui sub iniquo iudice causam.
	hunc tamen utilitas populi fraterque datique
	summa movet sceptri, laudem ut cum sanguine penset;
	mittor et ad matrem, quae non hortanda, sed astu
	decipienda fuit, quo si Telamonius isset,
195	orba suis essent etiam nunc lintea ventis.

	'Mittor et Iliacas audax orator ad arces,
	visaque et intrata est altae mihi curia Troiae,
	plenaque adhuc erat illa viris; interritus egi
	quam mihi mandarat communem Graecia causam
200	accusoque Parin praedamque Helenamque reposco
	et moveo Priamum Priamoque Antenora iunctum;

Als Unterhändler der Griechen wird Odysseus von Paris und seinen Brüdern bedroht, als er Helenas Herausgabe fordert.

(Paris, Antonio Canova, 1807) Ovid, Met. XIII, 202-203

 

	at Paris et fratres et qui rapuere sub illo,
	vix tenuere manus (scis hoc, Menelae) nefandas,
	primaque lux nostri tecum fuit illa pericli.

205	'Longa referre mora est, quae consilioque manuque
	utiliter feci spatiosi tempore belli.
	post acies primas urbis se moenibus hostes
	continuere diu, nec aperti copia Martis
	ulla fuit; decimo demum pugnavimus anno:
210	quid facis interea, qui nil nisi proelia nosti?

Odysseus fragt, welchen Nutzen Ajax den Griechen in den ersten neun Kriegsjahren brachte. Körperkraft war da nicht gefragt.

(Ajax: Vase 5. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 205-215

 

	quis tuus usus erat? nam si mea facta requiris,
	hostibus insidior, fossa munimina cingo,
	consolor socios, ut longi taedia belli
	mente ferant placida, doceo, quo simus alendi
215	armandique modo, mittor, quo postulat usus.

	'Ecce Iovis monitu deceptus imagine somni

König Agamemnon, getäuscht durch ein Traumbild, will den Krieg beenden. Auch Ajax will fliehen. Odysseus rät zum Weiterkämpfen

(Agamemnon: Philippe Chery) Ovid, Met. XIII, 216-237

 

	rex iubet incepti curam dimittere belli;
	ille potest auctore suam defendere vocem:
	non sinat hoc Aiax delendaque Pergama poscat,
220	quodque potest, pugnet! cur non remoratur ituros?
	cur non arma capit, dat, quod vaga turba sequatur?
	non erat hoc nimium numquam nisi magna loquenti.
	quid, quod et ipse fugit? vidi, puduitque videre,
	cum tu terga dares inhonestaque vela parares;
225	nec mora, "quid facitis? quae vos dementia" dixi
	"concitat, o socii, captam dimittere Troiam,
	quidque domum fertis decimo, nisi dedecus, anno?"
	talibus atque aliis, in quae dolor ipse disertum
	fecerat, aversos profuga de classe reduxi.
230	convocat Atrides socios terrore paventes:
	nec Telamoniades etiamnunc hiscere quicquam
	audet, at ausus erat reges incessere dictis
	Thersites etiam, per me haut inpune protervis!
	erigor et trepidos cives exhortor in hostem
235	amissamque mea virtutem voce repono.
	tempore ab hoc, quodcumque potest fecisse videri
	fortiter iste, meum est, qui dantem terga retraxi.

	'Denique de Danais quis te laudatve petitve?
	at sua Tydides mecum communicat acta,
240	me probat et socio semper confidit Ulixe.
	est aliquid, de tot Graiorum milibus unum

Alle wichtigen Griechen hielten zu Odysseus - z.B. sein Waffengefährte Diomedes.

(Diomedes: röm. Marmorkopie, 3. Jdt. a. Chr., Louvre) Ovid, Met. XIII, 239-254

 

	a Diomede legi! nec me sors ire iubebat:
	sic tamen et spreto noctisque hostisque periclo
	ausum eadem, quae nos, Phrygia de gente Dolona
245	interimo, non ante tamen, quam cuncta coegi
	prodere et edidici, quid perfida Troia pararet.
	omnia cognoram nec, quod specularer, habebam
	et iam promissa poteram cum laude reverti:
	haut contentus eo petii tentoria Rhesi
250	inque suis ipsum castris comitesque peremi
	atque ita captivo, victor votisque potitus,
	ingredior curru laetos imitante triumphos;
	cuius equos pretium pro nocte poposcerat hostis,
	arma negate mihi, fueritque benignior Aiax.

Nach dem Tod des lykischen Königs Sarpedon durch Patroklos hat Odysseus dessen Mitstreiter im Kampf besiegt.

(Tod des Sarpedon: Johann Heinrich Füssli 1803)) Ovid, Met. XIII, 289

 

255	quid Lycii referam Sarpedonis agmina ferro
	devastata meo? cum multo sanguine fudi
	Coeranon Iphitiden et Alastoraque Chromiumque
	Alcandrumque Haliumque Noemonaque Prytaninque
	exitioque dedi cum Chersidamante Thoona
260	et Charopem fatisque inmitibus Ennomon actum
	quique minus celebres nostra sub moenibus urbis
	procubuere manu. sunt et mihi vulnera, cives,
	ipso pulchra loco; nec vanis credite verbis,
	aspicite! en' vestemque manu diduxit et 'haec sunt
265	pectora semper' ait 'vestris exercita rebus!
	at nihil inpendit per tot Telamonius annos
	sanguinis in socios et habet sine vulnere corpus!

	'Quid tamen hoc refert, si se pro classe Pelasga
	arma tulisse refert contra Troasque Iovemque?
270	confiteorque, tulit (neque enim benefacta maligne
	detractare meum est), sed ne communia solus
	occupet atque aliquem vobis quoque reddat honorem,
	reppulit Actorides sub imagine tutus Achillis
	Troas ab arsuris cum defensore carinis.
275	ausum etiam Hectoreis solum concurrere telis
	se putat, oblitus regisque ducumque meique,
	nonus in officio et praelatus munere sortis.
	sed tamen eventus vestrae, fortissime, pugnae

Nicht Ajax tötete Hector sondern - später - Achilles.

(Achilles tötet Hector - Rubens) Ovid, Met. XIII, 289

 

quis fuit? Hector abit violatus vulnere nullo!

280	'Me miserum, quanto cogor meminisse dolore
	temporis illius, quo, Graium murus, Achilles
	procubuit! nec me lacrimae luctusque timorque
	tardarunt, quin corpus humo sublime referrem:
	his umeris, his inquam, umeris ego corpus Achillis
285	et simul arma tuli, quae nunc quoque ferre laboro.
	sunt mihi, quae valeant in talia pondera, vires,
	est animus certe vestros sensurus honores:

Die Meeresgöttin und Mutter Achills, Thetis, hatte einst Vulcanus gebeten,

die Waffen für den Helden zu schmieden.

(Thetis bei Vulcanus: Felice Giani 1758-1823, Palazzo Milzetti, Faenza) Ovid, Met. XIII, 288-289

 

	scilicet idcirco pro nato caerula mater
	ambitiosa suo fuit, ut caelestia dona,

Odysseus wirft die Frage auf, ob ein solches Kunstwerk für einen vierschrötigen Krieger wie Ajax gefertigt wurde.

(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 289-290

 

290	artis opus tantae, rudis et sine pectore miles

Ajax, der die Waffen begehre, sei zu dumm,

die darin eingravierten Bilder zu verstehen.

(Vulcanus: J. Fr. Lück, Frankenthal 1756-62) Ovid, Met. XIII, 291-292

 

indueret? neque enim clipei caelamina novit,

	Oceanum et terras cumque alto sidera caelo

Was verstehe er z.B. von Astronomie?

(Sternkarte) Ovid, Met. XIII, 293-294

 

	Pleiadasque Hyadasque inmunemque aequoris Arcton
	diversosque orbes nitidumque Orionis ensem.
295	[postulat, ut capiat, quae non intellegit, arma!]

	'Quid, quod me duri fugientem munera belli
	arguit incepto serum accessisse labori
	nec se magnanimo maledicere sentit Achilli?
	si simulasse vocas crimen, simulavimus ambo;
300	si mora pro culpa est, ego sum maturior illo.

Ihn habe die Liebe zu Penelope von dem schnellen Entschluss, am Krieg teilzunehmen, abgehalten.

(Francesco Primaticcio, 1504-1570) Ovid, Met. XIII, 301

 

	me pia detinuit coniunx, pia mater Achillem,
	primaque sunt illis data tempora, cetera vobis:
	haut timeo, si iam nequeam defendere, crimen
	cum tanto commune viro: deprensus Ulixis
305	ingenio tamen ille, at non Aiacis Ulixes.

	'Neve in me stolidae convicia fundere linguae
	admiremur eum, vobis quoque digna pudore
	obicit. an falso Palameden crimine turpe
	accusasse mihi, vobis damnasse decorum est?
310	sed neque Naupliades facinus defendere tantum
	tamque patens valuit, nec vos audistis in illo
	crimina: vidistis, pretioque obiecta patebant.
	'Nec, Poeantiaden quod habet Vulcania Lemnos,
	esse reus merui (factum defendite vestrum!

Mit Zustimmung aller sei Philoctetes ausgesetzt worden.

(Philoctetes, Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 314

 

315	consensistis enim), nec me suasisse negabo,
	ut se subtraheret bellique viaeque labori
	temptaretque feros requie lenire dolores.
	paruit-et vivit! non haec sententia tantum
	fida, sed et felix, cum sit satis esse fidelem.
320	quem quoniam vates delenda ad Pergama poscunt,
	ne mandate mihi! melius Telamonius ibit
	eloquioque virum morbis iraque furentem
	molliet aut aliqua producet callidus arte!
	ante retro Simois fluet et sine frondibus Ide
325	stabit, et auxilium promittet Achaia Troiae,
	quam, cessante meo pro vestris pectore rebus,
	Aiacis stolidi Danais sollertia prosit.
	sis licet infestus sociis regique mihique
	dure Philoctete, licet exsecrere meumque
330	devoveas sine fine caput cupiasque dolenti
	me tibi forte dari nostrumque haurire cruorem,
	utque tui mihi sit, fiat tibi copia nostri:
	te tamen adgrediar mecumque reducere nitar
	tamque tuis potiar (faveat Fortuna) sagittis,
335	quam sum Dardanio, quem cepi, vate potitus,
	quam responsa deum Troianaque fata retexi,
	quam rapui Phrygiae signum penetrale Minervae
	hostibus e mediis. et se mihi conferat Aiax?

Doch nur durch den Raub des Palladiums hätten die Griechen die Wende im Krieg erreicht.

(Athenestatue, 4. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 339

 

	nempe capi Troiam prohibebant fata sine illo:
340	fortis ubi est Aiax? ubi sunt ingentia magni
	verba viri? cur hic metuis? cur audet Ulixes
	ire per excubias et se committere nocti
	perque feros enses non tantum moenia Troum,
	verum etiam summas arces intrare suaque
345	eripere aede deam raptamque adferre per hostes?
	quae nisi fecissem, frustra Telamone creatus
	gestasset laeva taurorum tergora septem.
	illa nocte mihi Troiae victoria parta est:
	Pergama tunc vici, cum vinci posse coegi.

Zusammen mit Diomedes habe er das Palladium geraubt.

(Athene und Diomedes, Schlossbrücke Berlin) Ovid, Met. XIII, 350

 

350	'Desine Tydiden vultuque et murmure nobis
	ostentare meum: pars est sua laudis in illo!
	nec tu, cum socia clipeum pro classe tenebas,
	solus eras: tibi turba comes, mihi contigit unus.
	qui nisi pugnacem sciret sapiente minorem
355	esse nec indomitae deberi praemia dextrae,
	ipse quoque haec peteret; peteret moderatior Aiax
	Eurypylusque ferox claroque Andraemone natus
	nec minus Idomeneus patriaque creatus eadem
	Meriones, peteret maioris frater Atridae:
360	quippe manu fortes nec sunt mihi Marte secundi,
	consiliis cessere meis. tibi dextera bello
	utilis, ingenium est, quod eget moderamine nostro;

Ajax leiste nur etwas mit seinem Körper, er mit Geisteskräften.

(Odysseuskulptur) Ovid, Met. XIII, 363-366

 

	tu vires sine mente geris, mihi cura futuri;
	tu pugnare potes, pugnandi tempora mecum
365	eligit Atrides; tu tantum corpore prodes,
	nos animo; quantoque ratem qui temperat, anteit
	remigis officium, quanto dux milite maior,
	tantum ego te supero. nec non in corpore nostro
	pectora sunt potiora manu: vigor omnis in illis.
370	'At vos, o proceres, vigili date praemia vestro,
	proque tot annorum cura, quibus anxius egi,
	hunc titulum meritis pensandum reddite nostris:
	iam labor in fine est; obstantia fata removi
	altaque posse capi faciendo Pergama, cepi.
375	per spes nunc socias casuraque moenia Troum
	perque deos oro, quos hosti nuper ademi,
	per siquid superest, quod sit sapienter agendum,
	siquid adhuc audax ex praecipitique petendum est,
	[si Troiae fatis aliquid restare putatis,]
380	este mei memores! aut si mihi non datis arma,
	huic date!' et ostendit signum fatale Minervae.

XIII: 382 - 398 Mors Aiacis
Der Tod des Ajax
The death of Ajax
La muerte de Áyax

	Mota manus procerum est, et quid facundia posset,
	re patuit, fortisque viri tulit arma disertus.
	Hectora qui solus, qui ferrum ignesque Iovemque
385	sustinuit totiens, unam non sustinet iram,

Ajax ist beleidigt und greift zum Schwert.

(Initiale aus: L. Macciavelli, de felicitate, 1572) Ovid, Met. XIII, 386

 

	invictumque virum vicit dolor: arripit ensem
	et 'meus hic certe est! an et hunc sibi poscit Ulixes?
	hoc' ait 'utendum est in me mihi, quique cruore
	saepe Phrygum maduit, domini nunc caede madebit,
390	ne quisquam Aiacem possit superare nisi Aiax.'

	dixit et in pectus tum demum vulnera passum,

Ajax stürzt sich ins Schwert.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 391-392

 

qua patuit ferrum, letalem condidit ensem.

	nec valuere manus infixum educere telum:
	expulit ipse cruor, rubefactaque sanguine tellus

Aus dem Blut des Aiax erwächst eine Blume.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 395-398

 

395	purpureum viridi genuit de caespite florem,
	qui prius Oebalio fuerat de vulnere natus;
	littera communis mediis pueroque viroque
	inscripta est foliis, haec nominis, illa querellae.

XIII: 399 - 428 Extinctio Troiae
Der Fall Trojas
The fall of Troy
La caida de Troya

	Victor ad Hypsipyles patriam clarique Thoantis
400	et veterum terras infames caede virorum
	vela dat, ut referat Tirynthia tela, sagittas;
	quae postquam ad Graios domino comitante revexit,

Mit dem trojanischen Pferd, der letzten List des Odysseus, wird der Fall Trojas eingeleitet.

(Lovis Corinth, 1924) Ovid, Met. XIII, 403

 

	inposita est sero tandem manus ultima bello.
	[Troia simul Priamusque cadunt. Priameia coniunx
405	perdidit infelix hominis post omnia formam
	externasque novo latratu terruit auras,
	longus in angustum qua clauditur Hellespontus.]

	Ilion ardebat, neque adhuc consederat ignis,
	exiguumque senis Priami Iovis ara cruorem

Auch die Apollopriesterin Cassandra wird gefangengenommen.

(Jacqueline Schuman) Ovid, Met. XIII, 410-411

 

410	conbiberat, tractata comis antistita Phoebi
	non profecturas tendebat ad aethera palmas;

	Dardanidas matres patriorum signa deorum,
	dum licet, amplexas succensaque templa tenentes

Die troischen Frauen werden aus dem brennenden Troja als Kriegsbeute abgeführt.

(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 413-415

 

	invidiosa trahunt victores praemia Grai;
415	mittitur Astyanax illis de turribus, unde
	pugnantem pro se proavitaque regna tuentem
	saepe videre patrem monstratum a matre solebat.

	iamque viam suadet Boreas, flatuque secundo
	carbasa mota sonant: iubet uti navita ventis;

"Lebwohl, Troja, wir werden geraubt."

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 420

 

420	'Troia, vale! rapimur' clamant, dant oscula terrae
	Troades et patriae fumantia tecta relinquunt.
	ultima conscendit classem - miserabile visu! -

Hecuba, Priamus' Frau, wird an den Gräbern ihrer Söhne gefunden.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 422-423

 

	in mediis Hecube natorum inventa sepulcris:
	prensantem tumulos atque ossibus oscula dantem
425	Dulichiae traxere manus, tamen unius hausit
	inque sinu cineres secum tulit Hectoris haustos;
	Hectoris in tumulo canum de vertice crinem,
	inferias inopes, crinem lacrimasque reliquit,

XIII: 429 - 480 Mors Polydori et Polyxenae
Der Tod von Polydorus und Polyxena
The deaths of Polydorus and Polyxena
La muerte de Polidoro y Polixena

	Est, ubi Troia fuit, Phrygiae contraria tellus
430	Bistoniis habitata viris: Polymestoris illic

Priamus hatte zu Beginn des trojanischen Krieges seinen Sohn Polydorus dem Polymestor zur Erziehung übergeben.

(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 429-438

 

regia dives erat, cui te commisit alendum

	clam, Polydore, pater Phrygiisque removit ab armis,
	consilium sapiens, sceleris nisi praemia magnas
	adiecisset opes, animi inritamen avari.
435	ut cecidit fortuna Phrygum, capit inpius ensem
	rex Thracum iuguloque sui demisit alumni
	et, tamquam tolli cum corpore crimina possent,

Aus Habgier hatte Polymestor den Polydorus getötet und vom Felsen geworfen.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 429-438

 

exanimem scopulo subiectas misit in undas.

	Litore Threicio classem religarat Atrides,
440	dum mare pacatum, dum ventus amicior esset:
	hic subito, quantus, cum viveret, esse solebat,

Achill taucht aus der Unterwelt auf und fordert für sich ein Totenopfer.

(Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid, Met. XIII, 441-448

 

	exit humo late rupta similisque minanti
	temporis illius vultum referebat Achilles,
	quo ferus iniustum petiit Agamemnona ferro
445	'inmemores' que 'mei disceditis,' inquit 'Achivi,
	obrutaque est mecum virtutis gratia nostrae!
	ne facite! utque meum non sit sine honore sepulcrum,
	placet Achilleos mactata Polyxena manes!'

	dixit, et inmiti sociis parentibus umbrae,

Polyxena, Hecubas Tochter, wird als Opfer ausgewählt und der Mutter entrissen.

(Merry-Joseph Blondel, 1781-1853) Ovid, Met. XIII, 450-451

 

450	rapta sinu matris, quam iam prope sola fovebat,

	fortis et infelix et plus quam femina virgo

Man führt Polyxena zum Opferaltar.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1590) Ovid, Met. XIII, 452

 

	ducitur ad tumulum diroque fit hostia busto.
	quae memor ipsa sui postquam crudelibus aris
	admota est sensitque sibi fera sacra parari,
455	utque Neoptolemum stantem ferrumque tenentem;
	inque suo vidit figentem lumina vultu,

	'utere iamdudum generoso sanguine' dixit

Polyxena ist bereit zu sterben.

(Giambattista Pittoni, 1687-1767) Ovid, Met. XIII, 457-60

 

	'nulla mora est; at tu iugulo vel pectore telum
	conde meo' iugulumque simul pectusque retexit.
460	'scilicet haud ulli servire Polyxena vellem.
	haud per tale sacrum numen placabitis ullum!
	mors tantum vellem matrem mea fallere posset:
	mater obest minuitque necis mihi gaudia, quamvis
	non mea mors illi, verum sua vita tremenda est.

465	vos modo, ne Stygios adeam non libera manes,

Polyxena bittet jedoch, sie als Mädchen nicht anzurühren.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 466-467

 

	ite procul, si iusta peto, tactuque viriles
	virgineo removete manus! acceptior illi,
	quisquis is est, quem caede mea placare paratis,
	liber erit sanguis. siquos tamen ultima nostri
470	verba movent oris (Priami vos filia regis,
	non captiva rogat), genetrici corpus inemptum
	reddite, neve auro redimat ius triste sepulcri,
	sed lacrimis! tum, cum poterat, redimebat et auro.'

	dixerat, at populus lacrimas, quas illa tenebat,
475	non tenet; ipse etiam flens invitusque sacerdos
	praebita coniecto rupit praecordia ferro.

Die trojanische Königstochter Polyxena wird als Sühnopfer für Achilles getötet.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 477-480

 

	illa super terram defecto poplite labens
	pertulit intrepidos ad fata novissima vultus;
	tunc quoque cura fuit partes velare tegendas,
480	cum caderet, castique decus servare pudoris.

XIII: 481 - 575 Hecuba lamentata in canem mutatur
Hecubas Klage und Verwandlung in eine Hündin
Hecuba's lament and transformation
La Lamentación de Hécuba y su transformación en una perra

	Troades excipiunt deploratosque recensent
	Priamidas et quot dederit domus una cruores,
	teque gemunt, virgo, teque, o modo regia coniunx,
	regia dicta parens, Asiae florentis imago,
485	nunc etiam praedae mala sors; quam victor Ulixes
	esse suam nollet, nisi quod tamen Hectora partu
	edideras: dominum matri vix repperit Hector!
	quae corpus conplexa animae tam fortis inane,
	quas totiens patriae dederat natisque viroque,
490	huic quoque dat lacrimas; lacrimas in vulnera fundit
	osculaque ore tegit consuetaque pectora plangit
	canitiemque suam concretam sanguine vellens
	plura quidem, sed et haec laniato pectore, dixit:
	'nata, tuae-quid enim superest?-dolor ultime matris,
495	nata, iaces, videoque tuum, mea vulnera, vulnus:
	en, ne perdiderim quemquam sine caede meorum,
	tu quoque vulnus habes; at te, quia femina, rebar
	a ferro tutam: cecidisti et femina ferro,
	totque tuos idem fratres, te perdidit idem,
500	exitium Troiae nostrique orbator, Achilles;

Auch nach seinem eigenen Tod durch Paris verfolge der Peleide die Trojaner, klagt Hecuba.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 501-504

 

	at postquam cecidit Paridis Phoebique sagittis,
	nunc certe, dixi, non est metuendus Achilles:

	nunc quoque mi metuendus erat; cinis ipse sepulti
	in genus hoc saevit, tumulo quoque sensimus hostem:
505	Aeacidae fecunda fui! iacet Ilion ingens,
	eventuque gravi finita est publica clades,
	sed finita tamen; soli mihi Pergama restant.
	in cursuque meus dolor est: modo maxima rerum,
	tot generis natisque potens nuribusque viroque
510	nunc trahor exul, inops, tumulis avulsa meorum,
	Penelopae munus, quae me data pensa trahentem
	matribus ostendens Ithacis "haec Hectoris illa est
	clara parens, haec est" dicet "Priameia coniunx,"
	postque tot amissos tu nunc, quae sola levabas
515	maternos luctus, hostilia busta piasti!

Für diesen Achill das Totenopfer zu gebären, sei ihre Aufgabe gewesen.

(invertiert) Ovid, Met. XIII, 516

 

	inferias hosti peperi! quo ferrea resto?
	quidve moror? quo me servas, annosa senectus?
	quo, di crudeles, nisi uti nova funera cernam,

	vivacem differtis anum? quis posse putaret

Glücklich sei ihr Gatte Priamus, der das alles nicht mehr erleben muss.

(Priamus: Felice Giani 1758-1823, Palazzo Milzetti, Faenza) Ovid, Met. XIII, 516

 

520	felicem Priamum post diruta Pergama dici?
	felix morte sua est! nec te, mea nata, peremptam
	adspicit et vitam pariter regnumque reliquit.
	at, puto, funeribus dotabere, regia virgo,
	condeturque tuum monumentis corpus avitis!
525	non haec est fortuna domus: tibi munera matris
	contingent fletus peregrinaeque haustus harenae!
	omnia perdidimus: superest, cur vivere tempus
	in breve sustineam, proles gratissima matri,
	nunc solus, quondam minimus de stirpe virili,
530	has datus Ismario regi Polydorus in oras.
	quid moror interea crudelia vulnera lymphis
	abluere et sparsos inmiti sanguine vultus?'

	Dixit et ad litus passu processit anili,
	albentes lacerata comas. 'date, Troades, urnam!'
535	dixerat infelix, liquidas hauriret ut undas:

Am Strand findet Hecuba jetzt auch die Leiche des ermordeten Sohnes Polydorus.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 536

 

	adspicit eiectum Polydori in litore corpus
	factaque Threiciis ingentia vulnera telis;
	Troades exclamant, obmutuit illa dolore,
	et pariter vocem lacrimasque introrsus obortas
540	devorat ipse dolor, duroque simillima saxo
	torpet et adversa figit modo lumina terra,
	interdum torvos sustollit ad aethera vultus,
	nunc positi spectat vultum, nunc vulnera nati,
	vulnera praecipue, seque armat et instruit ira.

545	qua simul exarsit, tamquam regina maneret,
	ulcisci statuit poenaeque in imagine tota est,
	utque furit catulo lactente orbata leaena
	signaque nacta pedum sequitur, quem non videt, hostem,
	sic Hecabe, postquam cum luctu miscuit iram,
550	non oblita animorum, annorum oblita suorum,
	vadit ad artificem dirae, Polymestora, caedis
	conloquiumque petit; nam se monstrare relictum
	velle latens illi, quod nato redderet, aurum.
	credidit Odrysius praedaeque adsuetus amore
555	in secreta venit: tum blando callidus ore
	'tolle moras, Hecabe,' dixit 'da munera nato!
	omne fore illius, quod das, quod et ante dedisti,
	per superos iuro.' spectat truculenta loquentem
	falsaque iurantem tumidaque exaestuat ira

Hecuba rächt sich mit Unterstüzung der gefangenen Frauen Polymestor.

(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 560-564

 

560	atque ita correpto captivarum agmina matrum

Hecuba kratzt dem Mörder die Augen aus.

(Giuseppe Maria, Crespi, 1665-1744) Ovid, Met. XIII, 561

 

	invocat et digitos in perfida lumina condit
	expellitque genis oculos (facit ira potentem)
	inmergitque manus foedataque sanguine sonti
	non lumen (neque enim superest), loca luminis haurit.

565	clade sui Thracum gens inritata tyranni

Die Thraker beginnen Hecuba deshalb zu steinigen. Sie rennt den Steinen nach.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 566

 

	Troada telorum lapidumque incessere iactu
	coepit, at haec missum rauco cum murmure saxum
	morsibus insequitur rictuque in verba parato
	latravit, conata loqui: locus exstat et ex re

570	nomen habet, veterumque diu memor illa malorum

Hecuba wird in einen Hund verwandelt.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 565-571

 

	tum quoque Sithonios ululavit maesta per agros.
	illius Troasque suos hostesque Pelasgos,
	illius fortuna deos quoque moverat omnes,
	sic omnes, ut et ipsa Iovis coniunxque sororque
575	eventus Hecaben meruisse negaverit illos.

XIII: 576 - 622 Aurora et aves Memnonis
Aurora und die memnonidischen Vögel
Aurora and the Memnonides
Aurora y los aves de Memnón

Auch Aurora, die Göttin der Morgenröte, hat vor Troja einen Sohn verloren: Memnon

(Aurora in der Villa Rospigliosi: Reni, Guido, 1612) Ovid, Met. XIII, 576-582

 

	Non vacat Aurorae, quamquam isdem faverat armis,
	cladibus et casu Troiaeque Hecabesque moveri.

Der Äthiopierkönig Memnon, Sohn der Aurora und des Thitonus.

(Bernard Picart, 1673-1733) Ovid, Met. XIII, 578-579

 

	cura deam propior luctusque domesticus angit
	Memnonis amissi, Phrygiis quem lutea campis

Achill hatte Memnon durch einen Speerwurf getötet.

(griechische Amphore, 5. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 580

 

580	vidit Achillea pereuntem cuspide mater;

Aus Trauer über Memnons Tod wird des Morgenrot grau.

(Eos und Memnon) Ovid, Met. XIII, 581-582

 

	vidit, et ille color, quo matutina rubescunt
	tempora, palluerat, latuitque in nubibus aether.

	at non inpositos supremis ignibus artus
	sustinuit spectare parens, sed crine soluto

In ihrem Schmerz wendet sich Aurora an Jupiter.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 585-586

 

585	sicut erat, magni genibus procumbere non est
	dedignata Iovis lacrimisque has addere voces:
	'omnibus inferior, quas sustinet aureus aether,
	(nam mihi sunt totum rarissima templa per orbem)
	diva tamen, veni, non ut delubra diesque
590	des mihi sacrificos caliturasque ignibus aras:
	si tamen adspicias, quantum tibi femina praestem,
	tum cum luce nova noctis confinia servo,
	praemia danda putes; sed non ea cura neque hic est
	nunc status Aurorae, meritos ut poscat honores:
595	Memnonis orba mei venio, qui fortia frustra
	pro patruo tulit arma suo primisque sub annis
	occidit a forti (sic vos voluistis) Achille.

Aurora bittet Jupiter, Memnon durch eine Verwandlung zu ehren.

(Aurora vor Jupiter) Ovid, Met. XIII, 585-586

 

	da, precor, huic aliquem, solacia mortis, honorem,
	summe deum rector, maternaque vulnera leni!'

600	Iuppiter adnuerat, cum Memnonis arduus alto

Memmon wird verbrannt; der Scheiterhaufen bricht zusammen.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 585-586

 

	corruit igne rogus, nigrique volumina fumi
	infecere diem, veluti cum flumine Nais
	exhalat nebulas, nec sol admittitur infra;
	atra favilla volat glomerataque corpus in unum

605	densetur faciemque capit sumitque calorem
	atque animam ex igni (levitas sua praebuit alas)
	et primo similis volucri, mox vera volucris
	insonuit pennis, pariter sonuere sorores
	innumerae, quibus est eadem natalis origo,
610	terque rogum lustrant, et consonus exit in auras
	ter plangor, quarto seducunt castra volatu;
	tum duo diversa populi de parte feroces
	bella gerunt rostrisque et aduncis unguibus iras
	exercent alasque adversaque pectora lassant,
615	inferiaeque cadunt cineri cognata sepulto
	corpora seque viro forti meminere creatas.

Jupiter lässt aus Memnons Asche die angriffslustigen "Memnonvögel" entstehen.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 600-618

 

	praepetibus subitis nomen facit auctor: ab illo
	Memnonides dictae, cum sol duodena peregit
	signa, parentali moriturae more rebellant.
620	ergo aliis latrasse Dymantida flebile visum est;
	luctibus est Aurora suis intenta piasque
	nunc quoque dat lacrimas et toto rorat in orbe.

XIII: 623 - 639 Errores Aeneae
Aeneas beginnt seine Irrfahrt
Aeneas begins his wanderings
Eneas inicia su viaje errante

	Non tamen eversam Troiae cum moenibus esse

Aeneas verlässt mit Vater Anchises und Sohn Ascanius das brennende Troja.

(Federeco Baroci, 1596) Ovid, Met. XIII, 624-627

 

	spem quoque fata sinunt: sacra et, sacra altera, patrem
625	fert umeris, venerabile onus, Cythereius heros.

	de tantis opibus praedam pius eligit illam

Die drei versuchen die Flotte zu erreichen.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 626-627

 

	Ascaniumque suum profugaque per aequora classe
	fertur ab Antandro scelerataque limina Thracum
	et Polydoreo manantem sanguine terram
630	linquit et utilibus ventis aestuque secundo

Die Trojaflüchtlinge gelangen zur kleinen Kykladeninsel Delos.

(Die Kykladen) Ovid, Met. XIII, 674

 

intrat Apollineam sociis comitantibus urbem.

Delos verehrt Apollo.

(Vouet) Ovid, Met. XIII, 632-704

 

hunc Anius, quo rege homines, antistite Phoebus

Der Apollopriester Anius nimmt sie freundlich auf

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid, Met. XIII, 626-627

 

rite colebatur, temploque domoque recepit

	urbemque ostendit delubraque nota duasque

Auf Delos hatte einst Latona die Zwillinge Apollo und Diana zur Welt gebracht.

(Diana Scultori, 1580) Ovid, Met. XIII, 635

 

635	Latona quondam stirpes pariente retentas.
	ture dato flammis vinoque in tura profuso
	caesarumque boum fibris de more crematis
	regia tecta petunt, positique tapetibus altis
	munera cum liquido capiunt Cerealia Baccho.

XIII: 640 - 674 Filiae Anii in columbas mutantur
Die Verwandlung der Töchtes des Anius in Tauben
The transformation of Anius's daughters
Las hijas de Anio se transforman en palomas

640	tum pius Anchises: 'o Phoebi lecte sacerdos,
	fallor, an et natum, cum primum haec moenia vidi,
	bisque duas natas, quantum reminiscor, habebas?'
	huic Anius niveis circumdata tempora vittis
	concutiens et tristis ait: 'non falleris, heros
645	maxime; vidisti natorum quinque parentem,
	quem nunc (tanta homines rerum inconstantia versat)
	paene vides orbum. quod enim mihi filius absens
	auxilium, quem dicta suo de nomine tellus
	Andros habet pro patre locumque et regna tenentem?

Bacchus hatte Anius' Töchtern die Gabe verliehen,

alles, was sie berührten, in Lebensmittel zu verwandeln.

(Bacchuskopie, 18. Jhdt.) Ovid, Met. XIII, 650-654

 

650	Delius augurium dedit huic, dedit altera Liber
	femineae stirpi voto maiora fideque
	munera: nam tactu natarum cuncta mearum
	in segetem laticemque meri canaeque Minervae
	transformabantur, divesque erat usus in illis.

Agamemnon will gewaltsam die Begabung der Aniustöchter für sich nutzen.

(Agamemnonmaske, 16. Jhdt. a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 655-667

 

655	hoc ubi cognovit Troiae populator Atrides,
	(ne non ex aliqua vestram sensisse procellam
	nos quoque parte putes), armorum viribus usus
	abstrahit invitas gremio genitoris alantque

Sie sollen für die Ernährung des griechischen Heeres sorgen.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 658

 

	imperat Argolicam caelesti munere classem.
660	effugiunt, quo quaeque potest: Euboea duabus
	et totidem natis Andros fraterna petita est.
	miles adest et, ni dedantur, bella minatur:
	victa metu pietas consortia corpora poenae
	dedidit; et timido possis ignoscere fratri:
665	non hic Aeneas, non, qui defenderet Andron,
	Hector erat, per quem decimum durastis in annum.
	iamque parabantur captivis vincla lacertis:
	illae tollentes etiamnum libera caelo
	bracchia "Bacche pater, fer opem!" dixere, tulitque
670	muneris auctor opem, si miro perdere more
	ferre vocatur opem, nec qua ratione figuram
	perdiderint, potui scire aut nunc dicere possum;

Im letzten Moment verwandelt Bacchus die Aniustöchter in Tauben.

(Mosaik aus der Hadriansvilla, jetzt Kap. Museum) Ovid, Met. XIII, 673-674

 

summa mali nota est: pennas sumpsere tuaeque

Tauben - die Vögel der Anchisesgemahlin Venus

(Francois Boucher, 1742) Ovid, Met. XIII, 674

 

coniugis in volucres, niveas abiere columbas.'

XIII: 675 - 704 Crater Alconis
Der Mischkrug des Alcon
The cup of Alcon
El vaso de Alcón

675	Talibus atque aliis postquam convivia dictis
	inplerunt, mensa somnum petiere remota
	cumque die surgunt adeuntque oracula Phoebi,
	qui petere antiquam matrem cognataque iussit
	litora; prosequitur rex et dat munus ituris,
680	Anchisae sceptrum, chlamydem pharetramque nepoti,
	cratera Aeneae, quem quondam transtulit illi
	hospes ab Aoniis Therses Ismenius oris:
	miserat hunc illi Therses, fabricaverat Alcon
	Hyleus et longo caelaverat argumento.
685	urbs erat, et septem posses ostendere portas:
	hae pro nomine erant, et quae foret illa, docebant;
	ante urbem exequiae tumulique ignesque rogique
	effusaeque comas et apertae pectora matres
	significant luctum; nymphae quoque flere videntur
690	siccatosque queri fontes: sine frondibus arbor
	nuda riget, rodunt arentia saxa capellae.
	ecce facit mediis natas Orione Thebis
	hac non femineum iugulo dare vulnus aperto,
	illac demisso per fortia pectora telo
695	pro populo cecidisse suo pulchrisque per urbem
	funeribus ferri celebrique in parte cremari.
	tum de virginea geminos exire favilla,

Aeneas bekommt einen Mischkrug geschenkt. Auf dem Rand sind Geschichten abgebildet,

so: wie die Töchter des Königs Oríon von Theben sich bei einer Seuche für die Stadt opfern.

Während der Verbrennung entsteigen dem Rauch Zwillinge, damit das Geschlecht nicht ausstirbt.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 705-727

 

	ne genus intereat, iuvenes, quos fama Coronas
	nominat, et cineri materno ducere pompam.
700	hactenus antiquo signis fulgentibus aere,
	summus inaurato crater erat asper acantho.
	nec leviora datis Troiani dona remittunt
	dantque sacerdoti custodem turis acerram,
	dant pateram claramque auro gemmisque coronam.

XIII: 705 - 737 Aeneas in Siciliam navigat
Aeneas' Fahrt nach Sizilien
Aeneas's journey to Sicily
Viaje de Eneas a Sicilia

Über Kreta, die Strophaden und Buthrotum geht die Fahrt nach Sizilien.

(Reiseroute des Aeneas) Ovid, Met. XIII, 705-727

 

705	Inde recordati Teucros a sanguine Teucri
	ducere principium Creten tenuere locique
	ferre diu nequiere Iovem centumque relictis
	urbibus Ausonios optant contingere portus,

	saevit hiems iactatque viros, Strophadumque receptos

Die Harpye Aello prophezeit Aeneas Schlimmes.

(Harpye: ein Vogel-Frau-Wesen) Ovid, Met. XIII, 710

 

710	portubus infidis exterruit ales Aello.

	et iam Dulichios portus Ithacamque Samonque
	Neritiasque domus, regnum fallacis Ulixis,
	praeter erant vecti: certatam lite deorum

Sie sehen die Stadt Ambracia. Hier wurde ein hochmütiger Richter in einen Felsen verwandelt.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 710

 

	Ambraciam versique vident sub imagine saxum
715	iudicis, Actiaco quae nunc ab Apolline nota est,
	vocalemque sua terram Dodonida quercu
	Chaoniosque sinus, ubi nati rege Molosso
	inpia subiectis fugere incendia pennis.

	Proxima Phaeacum felicibus obsita pomis
720	rura petunt, Epiros ab his regnataque vati
	Buthrotos Phrygio simulataque Troia tenetur;
	inde futurorum certi, quae cuncta fideli
	Priamides Helenus monitu praedixerat, intrant
	Sicaniam: tribus haec excurrit in aequora linguis,
725	e quibus imbriferos est versa Pachynos ad austros,
	mollibus oppositum zephyris Lilybaeon, ad arctos
	aequoris expertes spectat boreanque Peloros.
	hac subeunt Teucri, et remis aestuque secundo
	sub noctem potitur Zanclaea classis harena:

Aeneas erreicht die Meerenge von Scylla und Charybdis

( ) Ovid, Met. XIII, 730-734

 

730	Scylla latus dextrum, laevum inrequieta Charybdis

Charybdis saugt die Schiffe ein und speit sie wieder aus.

(Holmes) Ovid, Met. XIII, 731

 

infestat; vorat haec raptas revomitque carinas,

An Scyllas Leib sind Hunde angewachsen, die nach den Seeleuten schnappen.

(Fantalov, Alex 2001) Ovid, Met. XIII, 732

 

	illa feris atram canibus succingitur alvum,
	virginis ora gerens, et, si non omnia vates

Vor ihrer Verwandlung war Scylla ein schönes Mädchen.

Mit ihren Freiern habe sie jedoch nur Spott getrieben,

erzählte sie den Meerenymphen.

(John M. Strutwick) Ovid, Met. XIII, 734

 

	ficta reliquerunt, aliquo quoque tempore virgo:
735	hanc multi petiere proci, quibus illa repulsis
	ad pelagi nymphas, pelagi gratissima nymphis,
	ibat et elusos iuvenum narrabat amores.

XIII: 738 -788 Acis et Galatea
Acis und Galatea
Acis and Galatea
Acis y Galatea

	cui dum pectendos praebet Galatea capillos,
	talibus adloquitur repetens suspiria dictis:
740	'te tamen, o virgo, genus haut inmite virorum
	expetit, utque facis, potes his inpune negare;

Die Nereide Galatea wächst sorglos in der Schar ihrer Schwestern auf.

Einst erzählt sie Scylla von ihren Freiern.

(Charles Edward Boutibonne, 1883) Ovid, Met. XIII, 742-743

 

	at mihi, cui pater est Nereus, quam caerula Doris
	enixa est, quae sum turba quoque tuta sororum,
	non nisi per luctus licuit Cyclopis amorem
745	effugere.' et lacrimae vocem inpediere loquentis.

	quas ubi marmoreo detersit pollice virgo
	et solata deam est, 'refer, o carissima' dixit
	'neve tui causam tege (sic sum fida) doloris!'
	Nereis his contra resecuta Crataeide natam est:

Acis, der Sohn eines Faun und einer Nymphe, liebt Galatea.

(Faun: Arnold Böcklin, 1863 Ovid, Met. XIII, 750

 

750	'Acis erat Fauno nymphaque Symaethide cretus
	magna quidem patrisque sui matrisque voluptas,
	nostra tamen maior; nam me sibi iunxerat uni.

	pulcher et octonis iterum natalibus actis
	signarat teneras dubia lanugine malas.

Galatea liebt Acis.

(John William Waterhouse, 1892) Ovid, Met. XIII, 755

 

755	hunc ego, me Cyclops nulla cum fine petebat.

	nec, si quaesieris, odium Cyclopis amorne
	Acidis in nobis fuerit praesentior, edam:

Andererseits begehrt der Kyklop Polyphem die Nereide Galatea.

(Gustave Moreau, 1826-1898) Ovid, Met. XIII, 758-759

 

	par utrumque fuit. pro! quanta potentia regni
	est, Venus alma, tui! nempe ille inmitis et ipsis

760	horrendus silvis et visus ab hospite nullo
	inpune et magni cum dis contemptor Olympi,

Der Götterverächter Polyphem ist verliebt.

(Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. XIII, 761-762

 

	quid sit amor, sentit validaque cupidine captus
	uritur oblitus pecorum antrorumque suorum.

Um Galatea zu gefallen, beginnt Polyphem mit Körperpflege.

(Johann Heinrich Wilhelm Tischbein, 1751-1829) Ovid, Met. XIII, 764-767

 

iamque tibi formae, iamque est tibi cura placendi,

765	iam rigidos pectis rastris, Polypheme, capillos,

Mit dem Rechen will er sich kämmen und mit einer Sichel den struppigen Bart scheren.

(modern art) Ovid, Met. XIII, 767-768

 

	iam libet hirsutam tibi falce recidere barbam
	et spectare feros in aqua et conponere vultus.

Die Begeisterung für Galatea vedrängt sogar seine Mordlust

(modern art) Ovid, Met. XIII, 772-773

 

	caedis amor feritasque sitisque inmensa cruoris
	cessant, et tutae veniuntque abeuntque carinae.

770	Telemus interea Siculam delatus ad Aetnen,
	Telemus Eurymides, quem nulla fefellerat ales,
	terribilem Polyphemon adit "lumen" que, "quod unum

Polyphem war geweissagt worden, Odysseus werde ihn seines einen Auges berauben.

( Rekonstr. aus Rhodos, jetzt Ephesus, ca. 160 a. Chr.) Ovid, Met. XIII, 772-773

 

fronte geris media, rapiet tibi" dixit "Ulixes."

	risit et "o vatum stolidissime, falleris," inquit,

Der Kyklop entgegnet, eine andere habe ihm sein Auge bereits "geraubt".

(Gustave Moreau, 1826) Ovid, Met. XIII, 775

 

775	"altera iam rapuit." sic frustra vera monentem
	spernit et aut gradiens ingenti litora passu
	degravat, aut fessus sub opaca revertitur antra.

	prominet in pontum cuneatus acumine longo
	collis (utrumque latus circumfluit aequoris unda):
780	huc ferus adscendit Cyclops mediusque resedit;
	lanigerae pecudes nullo ducente secutae.

Ahnungslos sitzt der Cyclop mit seinem fichtenstämmigen Hirtenstab auf einem Felsen.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 780-782

 

	cui postquam pinus, baculi quae praebuit usum,
	ante pedes posita est antemnis apta ferendis

Er bläst auf seiner riesigen Panflöte.

(Annibale Carracci, 1560-1609) Ovid, Met. XIII, 784

 

	sumptaque harundinibus conpacta est fistula centum,
785	senserunt toti pastoria sibila montes,

Währenddessen sind Galatea und Acis in einer Grotte vereint.

(Raffael, 1483-1520) Ovid, Met. XIII, 786-787

 

	senserunt undae; latitans ego rupe meique
	Acidis in gremio residens procul auribus hausi
	talia dicta meis auditaque mente notavi:

XIII: 789 - 869 Carmen Polyphemi
Der "Gesang" des Polyphem
The song of Polyphemus
El canto de Polifemo

Polyphem singt, so zart wie er kann, für Galatea ein langes Liebeslied.

(griech. Skulptur) Ovid, Met. XIII, 790-869

 

	'"Candidior folio nivei Galatea ligustri,
790	floridior pratis, longa procerior alno,
	splendidior vitro, tenero lascivior haedo,
	levior adsiduo detritis aequore conchis,
	solibus hibernis, aestiva gratior umbra,
	mobilior damma, platano conspectior alta,
795	lucidior glacie, matura dulcior uva,
	mollior et cycni plumis et lacta coacto,
	et, si non fugias, riguo formosior horto;

	'"Saevior indomitis eadem Galatea iuvencis,
	durior annosa quercu, fallacior undis,
800	lentior et salicis virgis et vitibus albis,
	his inmobilior scopulis, violentior amne,

In 30 erstaunlichen Metaphern versucht Polyphem

die geliebte Galatea zu charakterisieren, z.B. durch einem stolzen Pfau.

(röm. Mosaik, 4. Jhdt p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid, Met. XIII, 764-767

 

	laudato pavone superbior, acrior igni,
	asperior tribulis, feta truculentior ursa,

	surdior aequoribus, calcato inmitior hydro,
805	et, quod praecipue vellem tibi demere possem,
	non tantum cervo claris latratibus acto,
	verum etiam ventis volucrique fugacior aura,
	(at bene si noris, pigeat fugisse, morasque
	ipsa tuas damnes et me retinere labores)

Polyphem ist stolz auf seinen mächtigen Grundbesitz.

(Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link,

s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid, Met. XIII, 807-837

 

810	sunt mihi, pars montis, vivo pendentia saxo
	antra, quibus nec sol medio sentitur in aestu,
	nec sentitur hiems; sunt poma gravantia ramos,
	sunt auro similes longis in vitibus uvae,
	sunt et purpureae: tibi et has servamus et illas.

815	ipsa tuis manibus silvestri nata sub umbra
	mollia fraga leges, ipsa autumnalia corna
	prunaque non solum nigro liventia suco,
	verum etiam generosa novasque imitantia ceras.
	nec tibi castaneae me coniuge, nec tibi deerunt

Polyphem weist auf seinen Reichtum an Obstbäumen und Vieh hin.

(Galatea und der Zyklop, 3. Jhdt.p.Chr.) Ovid, Met. XIII, 807-837

 

820	arbutei fetus: omnis tibi serviet arbor.

	Hoc pecus omne meum est, multae quoque vallibus errant,
	multas silva tegit, multae stabulantur in antris,
	nec, si forte roges, possim tibi dicere, quot sint:
	pauperis est numerare pecus; de laudibus harum
825	nil mihi credideris, praesens potes ipsa videre,
	ut vix circumeant distentum cruribus uber.
	sunt, fetura minor, tepidis in ovilibus agni.
	sunt quoque, par aetas, aliis in ovilibus haedi.
	lac mihi semper adest niveum: pars inde bibenda
830	servatur, partem liquefacta coagula durant.

Polyphem verspricht Galatea nicht nur gewöhnliche Geschenke.

(Edition R. Regius, 1509, Holzschnitt von 1497) Ovid, Met. XIII, 831-832

 

	Nec tibi deliciae faciles vulgataque tantum
	munera contingent, dammae leporesque caperque,
	parve columbarum demptusve cacumine nidus:
	inveni geminos, qui tecum ludere possint,
835	inter se similes, vix ut dignoscere possis,
	villosae catulos in summis montibus ursae:
	inveni et dixi 'dominae servabimus istos.'

	'"Iam modo caeruleo nitidum caput exere ponto,
	iam, Galatea, veni, nec munera despice nostra!
840	certe ego me novi liquidaeque in imagine vidi
	nuper aquae, placuitque mihi mea forma videnti.

Polyphem prahlt mit seiner Größe und Stärke.

(Goya, 1808-1812) Ovid, Met. XIII, 842

 

	adspice, sim quantus: non est hoc corpore maior
	Iuppiter in caelo, nam vos narrare soletis
	nescio quem regnare Iovem; coma plurima torvos
845	prominet in vultus, umerosque, ut lucus, obumbrat;
	nec mea quod rigidis horrent densissima saetis
	corpora, turpe puta: turpis sine frondibus arbor,
	turpis equus, nisi colla iubae flaventia velent;
	pluma tegit volucres, ovibus sua lana decori est:
850	barba viros hirtaeque decent in corpore saetae.

   

Polyphem vergleicht sein eines Auge mit der einen Sonne.

(Augenanimation - Sonnenanimation) Ovid, Met. XIII, 851-853

 

	unum est in media lumen mihi fronte, sed instar
	ingentis clipei. quid? non haec omnia magnus
	Sol videt e caelo? Soli tamen unicus orbis.

Sein Vater sei schließlich Neptun. Jupiter verachte er.

(Neptun: Boston 1897) Ovid, Met. XIII, 854-857

 

	'"Adde, quod in vestro genitor meus aequore regnat:
855	hunc tibi do socerum; tantum miserere precesque

	supplicis exaudi! tibi enim succumbimus uni,
	quique Iovem et caelum sperno et penetrabile fulmen,
	Nerei, te vereor, tua fulmine saevior ira est.
	atque ego contemptus essem patientior huius,

Warum liebe sie Acis, ziehe ihn seinen Umarmungen vor?

(Polyphem, Giulio Romano) Ovid, Met. XIII, 860-861

 

860	si fugeres omnes; sed cur Cyclope repulso
	Acin amas praefersque meis conplexibus Acin?

	ille tamen placeatque sibi placeatque licebit,
	quod nollem, Galatea, tibi; modo copia detur:

Polyphem droht Acis, ihn seine Körperkräfte vernichtend spüren zu lassen.

(Francois Perrier, ca. 1590) Ovid, Met. XIII, 863-864

 

	sentiet esse mihi tanto pro corpore vires!
865	viscera viva traham divulsaque membra per agros
	perque tuas spargam (sic se tibi misceat!) undas.
	uror enim, laesusque exaestuat acrius ignis,
	cumque suis videor translatam viribus Aetnen
	pectore ferre meo, nec tu, Galatea, moveris."

XIII: 870 - 897 Acis in deum fluvialem mutatur
Acis wird in einen Flussgott verwandelt
Acis is turned into a river-god
Acis se convierte en una deidad fluvial

870	'Talia nequiquam questus (nam cuncta videbam)
	surgit et ut taurus vacca furibundus adempta
	stare nequit silvaque et notis saltibus errat,
	cum ferus ignaros nec quicquam tale timentes

Polyphem erblickt Acis und Galathea.

(Nicolas Poussin, 1626-1628) Ovid, Met. XIII, 874

 

me videt atque Acin "video" que exclamat "et ista

Er droht, dass dieses die letzte Liebesbegegnung der beiden gewesen sein soll.

(Abraham Janssens, 1620) Ovid, Met. XIII, 875

 

875	ultima sit, faciam, Veneris concordia vestrae."
	tantaque vox, quantam Cyclops iratus habere
	debuit, illa fuit: clamore perhorruit Aetne.

	ast ego vicino pavefacta sub aequore mergor;
	terga fugae dederat conversa Symaethius heros
880	et "fer opem, Galatea, precor, mihi! ferte, parentes,"
	dixerat "et vestris periturum admittite regnis!"

Polyphem verfolgt Acis.

(Johann Wilhem Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 882

 

insequitur Cyclops partemque e monte revulsam

Polyphem schleudert einen herausgerissenen Felsbrocken auf Acis.

(Carracci, Annibale, 1605) Ovid, Met. XIII, 882-883

 

mittit, et extremus quamvis pervenit ad illum

Acis wird unter dem Felsbrocken begraben. Er wird in einen Fluss verwandelt.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 883

 

	angulus e saxo, totum tamen obruit Acin,
885	at nos, quod fieri solum per fata licebat,
	fecimus, ut vires adsumeret Acis avitas.
	puniceus de mole cruor manabat, et intra
	temporis exiguum rubor evanescere coepit,
	fitque color primo turbati fluminis imbre
890	purgaturque mora; tum moles iacta dehiscit,
	vivaque per rimas proceraque surgit harundo,
	osque cavum saxi sonat exsultantibus undis,
	miraque res, subito media tenus exstitit alvo
	incinctus iuvenis flexis nova cornua cannis,
895	qui, nisi quod maior, quod toto caerulus ore,
	Acis erat, sed sic quoque erat tamen Acis, in amnem
	versus, et antiquum tenuerunt flumina nomen.'

XIII: 898 - 968 Glaucus Scyllae de metamorphosi sua narrat
Glaucus erzählt der Scylla von seiner Verwandlung
Glaucus tells Scylla of his transformation
Glauco cuenta de Escila y su transformación

	Desierat Galatea loqui, coetuque soluto
	discedunt placidisque natant Nereides undis.

Nun erzählt die schöne Scylla ihre Geschichte:

Aus Furcht vor Glaucus pflegte sie nur noch in entlegenen Buchten zu baden.

(Arnold Böcklin) Ovid, Met. XIII, 900-903

 

900	Scylla redit; neque enim medio se credere ponto
	audet, et aut bibula sine vestibus errat harena
	aut, ubi lassata est, seductos nacta recessus
	gurgitis, inclusa sua membra refrigerat unda:

	ecce fretum stringens, alti novus incola ponti,
905	nuper in Euboica versis Anthedone membris,

Der Meeresgott Glaucus begehrt und verfolgt Scylla.

(Rosa Salvatore, 1615-1673) Ovid, Met. XIII, 904-906

 

	Glaucus adest, visaeque cupidine virginis haeret
	et, quaecumque putat fugientem posse morari,

Scylla flieht zu einer strandnah gelegenen Anhöhe

(Urbino, 1570 ) Ovid, Met. XIII, 908

 

	verba refert; fugit illa tamen veloxque timore
	pervenit in summum positi prope litora montis.

910	ante fretum est ingens, apicem conlectus in unum
	longa sub arboribus convexus in aequora vertex:

Scylla weiß nicht, ob sie ein Ungeheuer oder einen Gott vor sich hat.

(Jacques Dumont, "le Romain", 1701 - 1781) Ovid, Met. XIII, 912-913

 

	constitit hic et tuta loco, monstrumne deusne
	ille sit, ignorans admiraturque colorem
	caesariemque umeros subiectaque terga tegentem,
915	ultimaque excipiat quod tortilis inguina piscis.

	sensit et innitens, quae stabat proxima, moli

Glaucus erzählt Scylla von seinem Leben. Diese hält deutlich Abstand.

(Laurent de La Hyre, ca. 1640) Ovid, Met. XIII, 917-965

 

'non ego prodigium nec sum fera belua, virgo,

	sed deus' inquit 'aquae: nec maius in aequora Proteus

Glaucus weist darauf hin, dass er ein höherer Meeresgott ist als z.B. Triton oder Proton.

(Triton: Kurpromenade Sylt, Foto: Hans-Jürgen Günther, 01/2008) Ovid, Met. XIII, 916-917

 

ius habet et Triton Athamantiadesque Palaemon.

920	ante tamen mortalis eram, sed, scilicet altis
	debitus aequoribus, iam tum exercebar in illis;

Glaucus verdiente einst als Fischer seinen Lebensunterhalt.

(röm. Mosaik, 3. Jhdt, Sousse, Tunesien) Ovid, Met. XIII, 922-923

 

	nam modo ducebam ducentia retia pisces,
	nunc in mole sedens moderabar harundine linum.

	sunt viridi prato confinia litora, quorum
925	altera pars undis, pars altera cingitur herbis,
	quas neque cornigerae morsu laesere iuvencae,
	nec placidae carpsistis oves hirtaeve capellae;
	non apis inde tulit conlectos sedula flores,
	non data sunt capiti genialia serta, neque umquam
930	falciferae secuere manus; ego primus in illo
	caespite consedi, dum lina madentia sicco,
	utque recenserem captivos ordine pisces,
	insuper exposui, quos aut in retia casus
	aut sua credulitas in aduncos egerat hamos.
935	res similis fictae, sed quid mihi fingere prodest?

Einmal beobachtete er folgendes: Bei Berührung eines bestimmten Krautes

wurden gefangene Fische lebendig und hüpften ins Meer.

(Johann Wilhelm Baur, Edition 1709) Ovid, Met. XIII, 917-965

 

	gramine contacto coepit mea praeda moveri
	et mutare latus terraque ut in aequore niti.

	dumque moror mirorque simul, fugit omnis in undas
	turba suas dominumque novum litusque relinquunt.
940	obstipui dubitoque diu causamque requiro,
	num deus hoc aliquis, num sucus fecerit herbae:

Glaucus fragt sich, welches Kraut solch eine Kraft haben könne.

(Glaucus mit dem Wunderkraut) Ovid, Met. XIII, 948

 

	"quae tamen has" inquam "vires habet herba?" manuque
	pabula decerpsi decerptaque dente momordi.

	vix bene conbiberant ignotos guttura sucos,
945	cum subito trepidare intus praecordia sensi
	alteriusque rapi naturae pectus amore;
	nec potui restare diu "repetenda" que "numquam

Nach Genuss dieses Krautes treibt es ihn, ins Meer zu springen.

(Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 948

 

terra, vale!" dixi corpusque sub aequora mersi.

	di maris exceptum socio dignantur honore,
950	utque mihi, quaecumque feram, mortalia demant,

Mit Hilfe von Tethys und Oceanus wurde Glaucus ein Meeresgott.

(Tethys, röm. Mosaik, 3. Jhdt.p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid, Met. XIII, 951

 

Oceanum Tethynque rogant: ego lustror ab illis,

.

	et purgante nefas noviens mihi carmine dicto

Zunächst erhielt Glaucus den Befehl, seinen Körper in hundert Flüssen zu baden.

Ergebnis: ein struppiger, grünspanfarbener Bart, eine wilde Mähne und ein Fischschwanz.

(Oceanus, röm. Mosaik, 3. Jhdt.p. Chr., Sousse, Tunis) Ovid, Met. XIII, 953-962

 

	pectora fluminibus iubeor supponere centum;
	nec mora, diversis lapsi de partibus amnes
955	totaque vertuntur supra caput aequora nostrum.
	hactenus acta tibi possum memoranda referre,
	hactenus haec memini, nec mens mea cetera sensit.

	quae postquam rediit, alium me corpore toto,
	ac fueram nuper, neque eundem mente recepi:
960	hanc ego tum primum viridem ferrugine barbam
	caesariemque meam, quam longa per aequora verro,
	ingentesque umeros et caerula bracchia vidi
	cruraque pinnigero curvata novissima pisce.

Doch was nütze ihm, bemerkt er bitter, seine Göttlichkeit, wenn sie Scylla nicht beeindrucke?

(Arnold Böcklin, 1880) Ovid, Met. XIII, 917-965

 

	quid tamen haec species, quid dis placuisse marinis,
965	quid iuvat esse deum, si tu non tangeris istis?'

Während dieser Worte verlässt Scylla den Glaucos.

( Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. XIII, 966

 

	talia dicentem, dicturum plura, reliquit
	Scylla deum; furit ille inritatusque repulsa

Voller Zorn sucht Glaucus daraufhin die Zauberin Circe auf.

(John M. Strutwick) Ovid, Met. XIII, 966-968

 

prodigiosa petit Titanidos atria Circes.

Illustration zum 13. Buch von Ovids Metamorphosen

Georges Sandys, 1632

 

Publius Ovidius Naso

* Sulmo 20.3.43 v. Chr., + Tomi um 17 n. Chr.

Oviddenkmal in Sulmo

Ovidedition: Car. Tauchnitius, Leipzig 1820

Mythologie: Lexikon der griechischen Mythologie

Translation: The Metamorphoses, book XIII
(by A.S.Kline)

© Hans-Jürgen Günther - 2010

Zurück zur Hauptseite - back