P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
ILLUSTRATIONIBUS PRAECLARIS AUCTAE
LIBER SECUNDUS (II)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH II
reichhaltig mit Werken aus der Kunstgeschichte illustriert
OVID: METAMORPHOSES, BOOK II
richly illustrated by famous artists in European history
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO II
ricamente ilustrado con obras tomadas de la historia del arte occidental
 |
| Helios am Athena-Tempel in Troja |
| Helios at the temple of Athena in Troy |
| Ovid, Met. II, 150-177 |
ARGUMENTUM
Inhalt /
Contents /
Contenido
II: 1 - 30 Palatium Phoebi
Der Palast des Sonnengottes
The Palace of the Sun
El palacio del Sol
II: 31- 48 Phaethon et pater eius
Phaeton und sein Vater
Phaethon and his father
Faetón y su padre
II: 49 - 62 Admonitiones Phoebi
Die Ermahnungen des Sonnengottes
The Sun's admonitions
Las advertencias del dios Sol
II: 63 - 89 Cave animalia Zodiaci!
Seine weiteren Warnungen vor den Tieren im Zodiak
His further warnings, the zodiac
Más advertencias ante los animales en el zodíaco
II: 90 - 110 Phoebus curru solis vehi insistit
Phaeton beharrt darauf, den Sonnenwagen zu fahren.
Phaethon insists on driving the chariot
Faetón insiste en manejar el carro del sol
II: 111 - 149 Praecepta Phoebi
Die Weisungen des Sonnengottes
The Sun's instructions
Las instrucciones del Dios Sol
II: 150 - 177 Equi domari non possunt
Die Pferde gehen durch
The Horses run wild
Los caballos indominables
II: 178 - 200 Phaethon frena dat
Phaeton läßt die Zügel locker.
Phaethon lets go of the reins
Faetón afloja las riendas
II: 201 - 226 Montes ardent
Die Berge brennen
The mountains burn
Las montañas en llamas
II: 227 - 271 Fluvii exsiccant
Die Flüsse trocknen aus
The rivers are dried up
Los rios secados
II: 272 - 300 Terra queritur
Die Erde beklagt sich
Earth complains
La tierra se queja
II: 301 - 328 Iupiter intervenit, Phaethon moritur
Jupiter greift ein und Phaethon stirbt
Jupiter intervenes and Phaethon dies
Júpiter interviene y Faetón se muere
II: 329 - 343 Sorores Phaethontis fratem deflent
Phaethons Schwestern beweinen ihn
Jupiter intervenes and Phaethon dies
Las hermanas deploran Faetón
II: 344 - 366 Sorores Phaethontis in populos mutantur
Verwandlung der Schwestern in Pappeln
The sisters tumed into poplar trees
Las hermanas se transforman en álamos
II: 367 - 380 Cygnus
Cycnus - der Schwan
Cycnus - the swan
Cycnus - el cisne
II: 381 - 400 Sol ad officium suum revertitur
Die Sonne kehrt zu ihrer Aufgabe zurück
The Sun returns to his task
El Sol se reintegra a su puesto
II: 401-416 Iupiter Callistum conspicit
Jupiter erblickt Callisto
Jupiter sees Callisto
Júpiter descubre a Calisto
II: 417 - 440 Iupiter Callistum rapit
Jupiter raubt Callisto
Jupiter rapes Callisto
Júpiter rapta a Calisto
II: 441 - 465 Diana flagitium Callistus animadvertit
Diana entdeckt Callistos Schande - die Schwangerschaft
Diana discover's Callisto's shame
Diana descubre la deshonra de Calisto - el embarazo
II: 466 - 495 Callisto ursa fit
Verwandlung Callistos in eine Bärin
Callisto tumed into a bear
Calisto se transforma en una osa
II: 496-507 Arcas et Callisto in astra mutantur
Verwandlung von Arcas und Callisto in Sternbilder
Arcas and Callisto become constellations
Arcas y Calisto se transforman en estrellas
II: 508 - 530 Iuno apud Thetym et Oceanum conqueritur
Juno beschwert sich bei Tethys und Oceanus
Juno complains to Tethys and Oceantis
La queja de Juno ante Tetis y Océano
II: 531 - 565 Corvus et cornix, Erichthon
Der Rabe und die Krähe, Erichthon
The Raven and the Crow, Erichthon
El cuervo y la corneja, Erichton
II: 566 - 595 Narratio cornicis
Die Geschichte der Krähe (Coronea - cornix)
The Crow's story (Coronea - cornix)
La historia de la corneja
II: 596 - 611 Coronis proditur, Apollo eam interficit.
Coronis wird verraten und Phöbus Apollo tötet sie
Coronis is betrayed and Phoebus kills her
Coronis traicionada. Febe Apolo la mata
II: 612 - 632 Phoebum facti paenitet et Aesculapium servat
Phöbus bereut und rettet Aeskulapius
Phoebus repents and saves Aesculapius
Febe Apolo se arrepienta y salva a Esculapio
II: 633 - 675 Divinationes Chironis et Chariclus
Die Prophezeiungen des Chiron und der Chariklo
Chiron and Chariclo's prophecies
Las profecias de Quirón y de Cariclo
II: 676 - 707 Mercurius, Battus et armentum raptum
Merkur, Battus und das gestohlene Vieh
Mercury, Battus and the stolen cattle
Mercurio, Bato y los animales robados
II: 708 - 736 Mercurius Hersen conspicit
Merkur sieht Herse
Mercury sees Herse
Mercurio descubre a Erse
II: 737 - 751 Mercurius auxilium Aglauri petit
Merkur bittet Aglauros um Hilfe
Mercury elicits the help of Aglauros
Mercurio solicita la ayuda de Aglauro
II: 752 - 786 Minerva Invidiam vocat
Minerva ruft Invidia (Neid)
Minerva calls on Envy
Minerva llama a Envidia
II: 787 - 811 Invidia Aglaurum veneno suo imbuit
Invidia vergiftet das Herz der Aglauros
Envy poisons Aglauros's heart
Envidia envenena el corazón de Aglauro
II: 812 - 832 Aglaurus in saxum mutatur
Aglauros wird in einen Stein verwandelt.
Aglauros is tumed to stone
Aglauro se transforma en una piedra
II: 833 - 875 Iupiter Europam abducit
Jupiter entführt Europa
Jupiter's abduction of Europa
Júpiter rapta a Europa
 |
|
Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch II
|
| Illustration of Ovid: Metamorphoses, book II |
|
Edition: Lyon 1510
|
 |
| Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch II |
| Illustration of Ovid: Metamorphoses, book II |
| Matthaeus Merian d. Ä., 1619 |
P. OVIDI NASONIS METAMORPHOSES,
LIBER SECUNDUS (II)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH II
OVID: METAMORPHOSES, BOOK II
- translation-link at the end of the book -
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO II
Text
II: 1 - 30 Palatium Phoebi
Der Palast des Sonnengottes
The Palace of the Sun
El palacio del Sol
 |
| Der Palast des Sonnengottes |
| Phoebus in the palace of the Sun |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 1 |
|
Regia
Solis erat sublimibus alta columnis, |
|
clara micante auro flammasque
imitante pyropo, |
|
cuius ebur nitidum fastigia summa
tegebat, |
|
argenti bifores radiabant lumine
valvae. |
| |
 |
| Der Gott der Schmiedekunst, Vulcanus "Mulciber", hatte die Türen den Sonnenpalastes kunstreich gefertigt. |
Vulcanus, the god of fire and metalworking, also known as „Mulciber“,
crafted the doors of the sun palace very skilfully and artfully |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 5 |
| 5 |
materiam superabat opus: nam
Mulciber illic |
|
aequora caelarat medias cingentia
terras |
|
terrarumque orbem caelumque,
quod imminet orbi. |
| |
 |
| Himmel, Erde und das Meer mit seinen "blauen" Gottheiten sind zu sehen. |
| Earth, sea and sky represented with their “blue” deities |
| (Neptun und Amphritite: Nicolas Poussin, 1635-36) Ovid, Met. II, 8 |
|
caeruleos habet unda deos, Tritona
canorum |
| |
 |
| Dargestellt ist auch Proteus, der greise Verwandlungskünstler. |
| Proteus, the aged master of metamorphosis |
| (Proteus: Cornelius Nicolas Schurtz, 1690) Ovid, Met. II, 9 |
|
Proteaque ambiguum ballaenarumque
prementem |
| 10 |
Aegaeona suis inmania terga lacertis |
|
Doridaque et natas, quarum pars
nare videtur, |
|
pars in mole sedens viridis siccare
capillos, |
|
pisce vehi quaedam: facies non
omnibus una, |
|
non diversa tamen, qualem decet
esse sororum. |
| 15 |
terra viros urbesque gerit silvasque
ferasque |
|
fluminaque et nymphas et cetera
numina ruris. |
|
haec super inposita est caeli
fulgentis imago, |
|
signaque sex foribus dextris
totidemque sinistris. |
|
Quo
simul adclivi Clymeneia limite proles |
| 20 |
venit et intravit dubitati tecta
parentis, |
|
protinus ad patrios sua fert
vestigia vultus |
|
consistitque procul; neque enim
propiora ferebat |
|
lumina: purpurea velatus veste
sedebat |
|
in solio Phoebus claris lucente
smaragdis. |
| 25 |
a dextra laevaque Dies et Mensis
et Annus |
 |
| Im Palast thront Phoebus Apollo mit den Horen, den Göttinnen der Stunden. |
| Phoebus Apollo and the Hours |
| (Georg Friedrich Kerstin, 1872) Ovid, Met. II, 26 |
|
Saeculaque et positae spatiis
aequalibus Horae |
|
 |
Im Gefolge des Phoebus: der blümenbekränzte Frühling
| A part of Phoebus`retinue: the Spring with a wreath of flowers |
| (Hanns Bär, Herbolzheimer Wappenbrief, 1606) Ovid, Met. II, 27 | | | |
|
|
Verque novum stabat cinctum florente
corona, |
|
 |
die unbekleidete, ährentragende Sommergöttin
| The nude ear-bearing goddess of the summer |
| (Hanns Bär, Herbolzheimer Wappenbrief, 1606) Ovid, Met. II, 28 | | | |
|
|
stabat nuda Aestas et spicea
serta gerebat, |
|
 |
der weinbesprengte Herbst
| The wine-splashed autumn |
| (Hanns Bär, Herbolzheimer Wappenbrief, 1606) Ovid, Met. II, 29 | | |
|
|
stabat et Autumnus calcatis sordidus
uvis |
|
 |
Der eisige, schlohweißhaarige Winter
| The icy, white-haired winter |
| (Hanns Bär, Herbolzheimer Wappenbrief, 1606) Ovid, Met. II, 30 | |
|
| 30 |
et glacialis Hiems canos hirsuta
capillos. |
II: 31 - 48 Phaethon et pater eius
Phaethon und sein Vater
Phaethon and his father
Faetón y su padre
|
Ipse
loco medius rerum novitate paventem |
|
Sol oculis iuvenem, quibus adspicit
omnia, vidit |
|
'quae' que 'viae tibi causa?
quid hac' ait 'arce petisti, |
|
progenies, Phaethon, haud infitianda
parenti?' |
| 35 |
ille refert: 'o lux inmensi publica
mundi, |
|
Phoebe pater, si das usum mihi
nominis huius, |
|
nec falsa Clymene culpam sub
imagine celat, |
|
pignora da, genitor, per quae
tua vera propago |
|
credar, et hunc animis errorem
detrahe nostris!' |
| 40 |
dixerat, at genitor circum caput
omne micantes |
|
deposuit radios propiusque accedere
iussit |
|
amplexuque dato 'nec tu meus
esse negari |
|
dignus es, et Clymene veros'
ait 'edidit ortus, |
|
quoque minus dubites, quodvis
pete munus, ut illud |
| 45 |
me tribuente feras! promissi
testis adesto |
|
dis iuranda palus, oculis incognita
nostris!' |
| |
 |
Phoebus hatte seinem Sohn Phaethon versprochen, ihm einen Wunsch zu erfüllen. Phaethon bittet nun Phoebus,
als väterlichen Vertrauenserweis, ihm für einen Tag den Sonnenwagen zu überlassen. |
| Phaethon asked his father Phoebus for driving the Chariot of the Sun for one day. |
| (Phoebus: Odilon Redon, 1905) Ovid, Met. II, 47 |
|
vix bene desierat, currus rogat
ille paternos |
|
inque diem alipedum ius et moderamen
equorum. |
II: 49 - 62 Admonitiones Phoebi
Die Ermahnungen des Sonnengottes
The Sun's admonition
Las advertencias del dios Sol
 |
| Phoebus reut es, seinem Sohn versprochen zu haben, den Sonnenwagen lenken zu dürfen. |
| Phoebus regrets to have promised his son to let him steer the Chariot of the Sun |
| (Nicolas Poussin, 1629-1630 ) Ovid, Met. II, 49-62 |
|
Paenituit
iurasse patrem: qui terque quaterque |
| 50 |
concutiens inlustre caput 'temeraria'
dixit |
|
''vox mea facta tua est; utinam
promissa liceret |
|
non dare! confiteor, solum hoc
tibi, nate, negarem. |
|
dissuadere licet: non est tua
tuta voluntas! |
|
magna petis, Phaethon, et quae
nec viribus istis |
| 55 |
munera conveniant nec tam puerilibus
annis: |
|
sors tua mortalis, non est mortale,
quod optas. |
|
plus etiam, quam quod superis
contingere possit, |
|
nescius adfectas; placeat sibi
quisque licebit, |
| |
 |
| Nicht einmal Jupiter, nur Phoebus könne den Sonnenwagen lenken. |
| Not even Jupiter, only Phoebus can steer the Chariot of the Sun. |
| (Odilon Redon, 1840-1916) Ovid, Met. II, 59-62 |
|
non tamen ignifero quisquam consistere
in axe |
| 60 |
me valet excepto; vasti quoque
rector Olympi, |
|
qui fera terribili iaculatur
fulmina dextra, |
|
non agat hos currus: et quid
Iove maius habemus? |
II: 63 - 89 Cave animalia Zodiaci!
Seine weiteren Warnungen vor den Tieren im Zodiak
His further warnings, the zodiac
Más advertencias ante los animales en el zodíaco
|
ardua prima via est et qua vix
mane recentes |
|
enituntur equi; medio est altissima
caelo, |
| 65 |
unde mare et terras ipsi mihi
saepe videre |
|
fit timor et pavida trepidat
formidine pectus; |
|
ultima prona via est et eget
moderamine certo: |
|
tunc etiam quae me subiectis
excipit undis, |
|
ne ferar in praeceps, Tethys
solet ipsa vereri. |
| 70 |
adde, quod adsidua rapitur vertigine
caelum |
|
sideraque alta trahit celerique
volumine torquet. |
|
nitor in adversum, nec me, qui
cetera, vincit |
|
inpetus, et rapido contrarius
evehor orbi. |
|
finge datos currus: quid ages?
poterisne rotatis |
| 75 |
obvius ire polis, ne te citus
auferat axis? |
|
forsitan et lucos illic urbesque
deorum |
|
concipias animo delubraque ditia
donis |
| |
 |
| Gefährlich ist die Fahrt durch den Zodiakus |
| The Chariot of the Sun with the zodiac |
| (röm. Mosaik, ca. 250 p. Chr.) Ovid, Met. II, 78 |
|
esse: per insidias iter est formasque
ferarum! |
|
utque viam teneas nulloque errore
traharis, |
 |
| Tierkreiszeichen Stier |
| The sign of the zodiac Taurus |
| (Elert Bode, 1782) Ovid, Met. II, 80 |
| 80 |
per tamen adversi gradieris cornua
tauri |
 |
| Tierkreiszeichen Löwe |
| The sign of the zodiac Leo |
| (Elert Bode, 1782) Ovid, Met. II, 81 |
|
Haemoniosque arcus violentique
ora Leonis |
 |
| Tierkreiszeichen Skorpion |
| The sign of the zodiac Scorpio |
| (Elert Bode, 1782) Ovid, Met. II, 82-83 |
|
saevaque circuitu curvantem bracchia
longo |
 |
| Tierkreiszeichen Krebs |
| The sign of the zodiac Cancer |
| (astronomischer Atlas, 18. Jhdt.) Ovid, Met. II, 83 |
|
Scorpion atque aliter curvantem
bracchia Cancrum. |
|
nec tibi quadripedes animosos
ignibus illis, |
| 85 |
quos in pectore habent, quos
ore et naribus efflant, |
|
in promptu regere est: vix me
patiuntur, ubi acres |
|
incaluere animi cervixque repugnat
habenis. - |
|
at tu, funesti ne sim tibi muneris
auctor, |
|
nate, cave, dum resque sinit
tua corrige vota! |
II: 90 - 110 Phoebus curru solis vehi insistit
Phaethon beharrt darauf, den Sonnenwagen zu fahren
Phaethon insists on driving the chariot
Faetón insiste en manejar el carro del sol
| 90 |
scilicet ut nostro genitum te
sanguine credas, |
|
pignora certa petis: do pignora
certa timendo |
 |
Seine Sorge um ihn soll Phaethon als Beweis genügen,
dass er, Phoebus, sein Vater sei. |
Phoebus’ concern for Phaeton should suffice
as a proof that he, Phoebus, is his father |
| (Phoebusamulett) Ovid, Met. II, 92 |
|
et patrio pater esse metu probor.
adspice vultus |
|
ecce meos; utinamque oculos in
pectora posses |
|
inserere et patrias intus deprendere
curas! |
| 95 |
denique quidquid habet dives,
circumspice, mundus |
|
eque tot ac tantis caeli terraeque
marisque |
|
posce bonis aliquid; nullam patiere
repulsam. |
|
deprecor hoc unum, quod vero
nomine poena, |
|
non honor est: poenam, Phaethon,
pro munere poscis! |
| 100 |
quid mea colla tenes blandis,
ignare, lacertis? |
|
ne dubita! dabitur (Stygias iuravimus
undas), |
|
quodcumque optaris; sed tu sapientius
opta!' |
|
Finierat
monitus; dictis tamen ille repugnat |
|
propositumque premit flagratque
cupidine currus. |
| 105 |
ergo, qua licuit, genitor cunctatus
ad altos |
|
deducit iuvenem, Vulcania munera,
currus. |
|
aureus axis erat, temo aureus,
aurea summae |
|
curvatura rotae, radiorum argenteus
ordo; |
|
per iuga chrysolithi positaeque
ex ordine gemmae |
| 110 |
clara repercusso reddebant lumina
Phoebo. |
II: 111 - 149 Praecepta Phoebi
Die Weisungen des Sonnengottes
The Sun's instructions
Las instrucciones del Dios Sol
|
Dumque
ea magnanimus Phaethon miratur opusque |
|
perspicit, ecce vigil nitido
patefecit ab ortu |
 |
| Die rosenfingrige Aurora (Eos) führt den Tag herauf. |
| The rose-fingered Aurora (Eos) guides the new day |
| (Joan Honoré Fragonard, 1755) Ovid, Met. II, 112-113 |
|
purpureas Aurora fores et plena
rosarum |
|
atria: diffugiunt stellae, quarum
agmina cogit |
| 115 |
Lucifer et caeli statione novissimus
exit. |
|
Quem
petere ut terras mundumque rubescere vidit |
|
cornuaque extremae velut evanescere
lunae, |
 |
| Phoebus erteilt den Befehl, die Rosse anzuspannen |
| Phoebus gives the order to hitch up the horses |
| (Gaspard Marsy, 1626-1681) Ovid, Met. II, 117-121 |
|
iungere equos Titan velocibus
imperat Horis. |
|
iussa deae celeres peragunt ignemque
vomentes, |
| 120 |
ambrosiae suco saturos, praesepibus
altis |
|
quadripedes ducunt adduntque
sonantia frena. |
|
tum pater ora sui sacro medicamine
nati |
|
contigit et rapidae fecit patientia
flammae |
 |
Phoebus erhält vor dem Beginn seiner Reise mit dem Sonnenwagen
letzte Anweisungen. |
| Phoebus commences his journey with the Chariot of the Sun. Last instructions. |
| (rotfiguriger Kalyxkrater, ca 435 a.Chr.n.) Ovid, Met. II, 121-149 |
|
inposuitque comae radios praesagaque
luctus |
| 125 |
pectore sollicito repetens suspiria
dixit: |
|
'si potes his saltem monitis
parere parentis |
|
parce, puer, stimulis et fortius
utere loris! |
|
sponte sua properant, labor est
inhibere volentes. |
|
nec tibi derectos placeat via
quinque per arcus! |
| 130 |
sectus in obliquum est lato curvamine
limes, |
|
zonarumque trium contentus fine
polumque |
|
effugit australem iunctamque
aquilonibus arcton: |
|
hac sit iter-manifesta rotae
vestigia cernes - |
|
utque ferant aequos et caelum
et terra calores, |
| 135 |
nec preme nec summum molire per
aethera currum! |
|
altius egressus caelestia tecta
cremabis, |
|
inferius terras; medio tutissimus
ibis. |
|
neu te dexterior tortum declinet
ad Anguem, |
|
neve sinisterior pressam rota
ducat ad Aram, |
 |
| Er soll sich Fortuna, der Schicksalsgöttin, anvertrauen. |
| He should believe his fortune. |
| (Fortuna-Tyche) Ovid, Met. II, 140-141 |
| 140 |
inter utrumque tene! Fortunae
cetera mando, |
|
quae iuvet et melius quam tu
tibi consulat opto. |
|
dum loquor, Hesperio positas
in litore metas |
|
umida nox tetigit; non est mora
libera nobis! |
|
poscimur: effulget tenebris Aurora
fugatis. |
| 145 |
corripe lora manu, vel, si mutabile
pectus |
|
est tibi, consiliis, non curribus
utere nostris! |
|
dum potes et solidis etiamnum
sedibus adstas, |
|
dumque male optatos nondum premis
inscius axes, |
|
quae tutus spectes, sine me dare
lumina terris!' |
II: 150 - 177 Equi domari non possunt
Die Pferde gehen durch
The Horses run wild
Los caballos indominables
| 150 |
Occupat
ille levem iuvenali corpore currum |
|
statque super manibusque leves
contingere habenas |
|
gaudet et invito grates agit
inde parenti. |
|
Interea
volucres Pyrois et Eous et Aethon, |
|
Solis equi, quartusque Phlegon
hinnitibus auras |
| 155 |
flammiferis inplent pedibusque
repagula pulsant. |
|
quae postquam Tethys, fatorum
ignara nepotis, |
|
reppulit, et facta est inmensi
copia caeli, |
|
corripuere viam pedibusque per
aera motis |
|
obstantes scindunt nebulas pennisque
levati |
| 160 |
praetereunt ortos isdem de partibus
Euros. |
 |
| Die Rosse spüren das leichte Gewicht des Sonnenwagens und brechen aus. |
| Phaethon on the Chariot of the sun |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 161-162 |
|
sed leve pondus erat nec quod
cognoscere possent |
|
Solis equi, solitaque iugum gravitate
carebat; |
|
utque labant curvae iusto sine
pondere naves |
|
perque mare instabiles nimia
levitate feruntur, |
| 165 |
sic onere adsueto vacuus dat
in aera saltus |
|
succutiturque alte similisque
est currus inani. |
|
Quod
simulac sensere, ruunt tritumque relinquunt |
|
quadriiugi spatium nec quo prius
ordine currunt. |
|
ipse pavet nec qua commissas
flectat habenas |
| 170 |
nec scit qua sit iter, nec, si
sciat, imperet illis. |
|
tum primum radiis gelidi caluere
Triones |
|
et vetito frustra temptarunt
aequore tingui, |
|
quaeque polo posita est glaciali
proxima Serpens, |
|
frigore pigra prius nec formidabilis
ulli, |
| 175 |
incaluit sumpsitque novas fervoribus
iras; |
 |
| Bootes flieht vor dem Sonnengefährt. |
| Bootes flees from the chariot. |
| (Elert Bode, 1782) Ovid, Met. II, 176-177 |
|
te quoque turbatum memorant fugisse,
Boote, |
|
quamvis tardus eras et te tua
plaustra tenebant. |
II: 178 - 200 Phaethon frena dat
Phaethon läßt die Zügel locker
Phaethon lets go of the reins
Faetón afloja las riendas
|
Ut
vero summo despexit ab aethere terras |
|
infelix Phaethon penitus penitusque
iacentes, |
| 180 |
palluit et subito genua intremuere
timore |
|
suntque oculis tenebrae per tantum
lumen obortae, |
|
et iam mallet equos numquam tetigisse
paternos, |
|
iam cognosse genus piget et valuisse
rogando, |
|
iam Meropis dici cupiens ita
fertur, ut acta |
| 185 |
praecipiti pinus borea, cui victa
remisit |
|
frena suus rector, quam dis votisque
reliquit. |
|
quid faciat? multum caeli post
terga relictum, |
|
ante oculos plus est: animo metitur
utrumque |
|
et modo, quos illi fatum contingere
non est, |
| 190 |
prospicit occasus, interdum respicit
ortus, |
|
quidque agat ignarus stupet et
nec frena remittit |
|
nec retinere valet nec nomina
novit equorum. |
|
sparsa quoque in vario passim
miracula caelo |
|
vastarumque videt trepidus simulacra
ferarum. |
| 195 |
est locus, in geminos ubi bracchia
concavat arcus |
|
Scorpius et cauda flexisque utrimque
lacertis |
|
porrigit in spatium signorum
membra duorum: |
|
hunc puer ut nigri madidum sudore
veneni |
 |
| Phaethon erschrickt vor dem Skorpion und kann die Zügel nicht mehr halten. |
| Phaethon is startled by Scorpio cannot longer hold the reins. |
| (Sternkarte) Ovid, Met. II, 199-200 |
|
vulnera curvata minitantem cuspide
vidit, |
| 200 |
mentis inops gelida formidine
lora remisit. |
II: 201 - 226 Montes ardent
Die Berge brennen
The mountains burn
Las montañas en llamas
|
Quae
postquam summum tetigere iacentia tergum, |
|
exspatiantur equi nulloque inhibente
per auras |
|
ignotae regionis eunt, quaque
inpetus egit, |
|
hac sine lege ruunt altoque sub
aethere fixis |
| 205 |
incursant stellis rapiuntque
per avia currum |
|
et modo summa petunt, modo per
declive viasque |
|
praecipites spatio terrae propiore
feruntur, |
|
 |
Die Göttin Luna-Diana wundert sich, dass unter den eigenen Pferden
die des Bruders Phoebus zu sehen sind. |
The goddess Luna-Diana is surprised that among
horses a as well horses of her brother Phoebus. |
| |
| (Aduccio, 1456) Ovid, Met. II, 208-209 |
| |
|
|
inferiusque suis fraternos currere
Luna |
|
admiratur equos, ambustaque nubila
fumant. |
| 210 |
corripitur flammis, ut quaeque
altissima, tellus |
|
fissaque agit rimas et sucis
aret ademptis; |
|
pabula canescunt, cum frondibus
uritur arbor, |
|
materiamque suo praebet seges
arida damno. |
 |
| Die Erde brennt. Große Städte stehen in Flammen. |
| The Earth is burning. Great cities go up in flames. |
| (Initiale mit Phaethonmotiv) Ovid, Met. II, 214 |
|
parva queror: magnae pereunt
cum moenibus urbes, |
| 215 |
cumque suis totas populis incendia
gentis |
|
in cinerem vertunt; silvae cum
montibus ardent; |
|
ardet Athos Taurusque Cilix et
Tmolus et Oete |
|
et tum sicca, prius creberrima
fontibus, Ide |
|
virgineusque Helicon et nondum
Oeagrius Haemus: |
| 220 |
ardet in inmensum geminatis ignibus
Aetne |
|
Parnasosque biceps et Eryx et
Cynthus et Othrys |
|
et tandem nivibus Rhodope caritura
Mimasque |
|
Dindymaque et Mycale natusque
ad sacra Cithaeron. |
|
nec prosunt Scythiae sua frigora:
Caucasus ardet |
| 225 |
Ossaque cum Pindo maiorque ambobus
Olympus |
|
 |
Unvorstellbar: Selbst schneebedeckte Alpenberge brennen.
|
| Unbelievable: even the snow-covered mountains of the Alps are burning. |
| (Monte Rosa, Liskamm, Pollux, Castor) Ovid, Met. II, 224-226 |
|
|
|
aeriaeque Alpes et nubifer Appenninus. |
II: 227 - 271 Fluvii exsiccant
Die Flüsse trocknen aus
The rivers are dried up
Los rios secados
|
Tum
vero Phaethon cunctis e partibus orbem |
|
adspicit accensum nec tantos
sustinet aestus |
|
ferventisque auras velut e fornace
profunda |
| 230 |
ore trahit currusque suos candescere
sentit; |
|
et neque iam cineres eiectatamque
favillam |
|
ferre potest calidoque involvitur
undique fumo, |
|
quoque eat aut ubi sit, picea
caligine tectus |
 |
| Die Rosse gehen durch. |
| The horses bolt. |
| (Pablo Picasso) Ovid, Met. II, 234 |
|
nescit et arbitrio volucrum raptatur
equorum. |
| 235 |
Sanguine
tum credunt in corpora summa vocato |
|
Aethiopum populos nigrum traxisse
colorem; |
|
tum facta est Libye raptis umoribus
aestu |
|
arida, tum nymphae passis fontesque
lacusque |
|
deflevere comis; quaerit Boeotia
Dircen, |
| 240 |
Argos Amymonen, Ephyre Pirenidas
undas; |
|
nec sortita loco distantes flumina
ripas |
|
tuta manent: mediis Tanais fumavit
in undis |
|
Peneosque senex Teuthranteusque
Caicus |
|
et celer Ismenos cum Phegiaco
Erymantho |
| 245 |
arsurusque iterum Xanthos flavusque
Lycormas, |
|
 |
Alle Flüsse trocknen aus - wie der Mäander.
|
| Alle rivers dry out – as here the Meander |
| (Mäanderfries aus Ephesus) Ovid, Met. II, 246 |
|
|
|
quique recurvatis ludit Maeandros
in undis, |
|
Mygdoniusque Melas et Taenarius
Eurotas. |
|
arsit et Euphrates Babylonius,
arsit Orontes |
|
Thermodonque citus Gangesque
et Phasis et Hister; |
| 250 |
aestuat Alpheos, ripae Spercheides
ardent, |
|
quodque suo Tagus amne vehit,
fluit ignibus aurum, |
|
et, quae Maeonias celebrabant
carmine ripas |
|
flumineae volucres, medio caluere
Caystro; |
|
Nilus in extremum fugit perterritus
orbem |
| 255 |
occuluitque caput, quod adhuc
latet: ostia septem |
|
pulverulenta vacant, septem sine
flumine valles. |
|
fors eadem Ismarios Hebrum cum
Strymone siccat |
|
Hesperiosque amnes, Rhenum Rhodanumque
Padumque |
|
cuique fuit rerum promissa potentia,
Thybrin. |
| 260 |
dissilit omne solum, penetratque
in Tartara rimis |
|
lumen et infernum terret cum
coniuge regem; |
 |
| Sonnenlicht dringt durch Erdspalten in die Unterwelt, das Meer trocknet aus. |
| Sunlight shines through crevices into the underworld. The sea dries out. |
| Ovid, Met. II, 260-262 |
|
et mare contrahitur siccaeque
est campus harenae, |
|
quod modo pontus erat, quosque
altum texerat aequor, |
|
exsistunt montes et sparsas Cycladas
augent. |
| 265 |
ima petunt pisces, nec se super
aequora curvi |
|
 |
Die Delphine wagen nicht mehr an der Meeresoberfläche zu spielen.
|
| The dolphins do not dare anymore to play on the sea surface. |
| (Knossos, ca. 1600 v. Chr) Ovid, Met. II, 265-266 |
|
|
|
tollere consuetas audent delphines
in auras; |
|
corpora phocarum summo resupina
profundo |
|
exanimata natant: ipsum quoque
Nerea fama est |
|
Doridaque et natas tepidis latuisse
sub antris. |
|
 |
Wegen der Hitze traut sich Neptun nicht mehr aus dem Meer aufzutauchen.
|
| Because of the heat Neptun does not dare to surface either. |
| (röm. Mosaik, 2. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid, Met. II, 270-271 |
|
|
| 270 |
ter Neptunus aquis cum torvo
bracchia vultu |
|
exserere ausus erat, ter non
tulit aeris ignes. |
II: 272 - 300 Terra queritur
Die Erde beklagt sich
Earth complains
La tierra se queja
|
Alma
tamen Tellus, ut erat circumdata ponto, |
|
inter aquas pelagi contractosque
undique fontes, |
|
qui se condiderant in opacae
viscera matris, |
| 275 |
sustulit oppressos collo tenus
arida vultus |
|
opposuitque manum fronti magnoque
tremore |
|
omnia concutiens paulum subsedit
et infra, |
|
quam solet esse, fuit fractaque
ita voce locuta est: |
|
 |
Mutter Erde beklagt sich bei Jupiter.
| Mother Earth complains at Jupiter. |
| ("Tellus" von der Ara Pacis, Rom) Ovid, Met. II, 272-300 |
|
|
|
'si placet hoc meruique, quid
o tua fulmina cessant, |
| 280 |
summe deum? liceat periturae
viribus ignis |
|
igne perire tuo clademque auctore
levare! |
|
vix equidem fauces haec ipsa
in verba resolvo'; |
|
(presserat ora vapor) 'tostos
en adspice crines |
|
inque oculis tantum, tantum super
ora favillae! |
| 285 |
hosne mihi fructus, hunc fertilitatis
honorem |
|
officiique refers, quod adunci
vulnera aratri |
|
rastrorumque fero totoque exerceor
anno, |
|
quod pecori frondes alimentaque
mitia, fruges |
|
humano generi, vobis quoque tura
ministro? |
| 290 |
sed tamen exitium fac me meruisse:
quid undae, |
|
quid meruit frater? cur illi
tradita sorte |
|
aequora decrescunt et ab aethere
longius absunt? |
|
quodsi nec fratris nec te mea
gratia tangit, |
|
at caeli miserere tui! circumspice
utrumque: |
| 295 |
fumat uterque polus! quos si
vitiaverit ignis, |
|
atria vestra ruent! Atlas en
ipse laborat |
|
vixque suis umeris candentem
sustinet axem! |
|
si freta, si terrae pereunt,
si regia caeli, |
 |
| Mutter Erde bittet Jupiter, den Weltenbrand zu löschen. |
| Mother Earth begs Jupiter to extinguish the worldwide fire. |
| (Feueranimation) Ovid, Met. II, 299-300 |
|
in chaos antiquum confundimur!
eripe flammis, |
| 300 |
si quid adhuc superest, et rerum
consule summae!' |
II: 301 - 328 Iupiter intervenit, Phaethon moritur
Jupiter greift ein und Phaethon stirbt
Jupiter intervenes and Phaethon dies
Júpiter interviene y Faetón se muere
|
Dixerat
haec Tellus: neque enim tolerare vaporem |
|
ulterius potuit nec dicere plura
suumque |
|
rettulit os in se propioraque
manibus antra; |
|
at pater omnipotens, superos
testatus et ipsum, |
| 305 |
qui dederat currus, nisi opem
ferat, omnia fato |
|
interitura gravi, summam petit
arduus arcem, |
|
unde solet nubes latis inducere
terris, |
 |
| Jupiter beschließt einen Blitz auf Phaton zu schleudern. |
| Jupiter will cast his lightning at Phaethon. |
| (Wally Reinhardt, 1984) Ovid, Met. II, 308 |
|
unde movet tonitrus vibrataque
fulmina iactat; |
|
sed neque quas posset terris
inducere nubes |
| 310 |
tunc habuit, nec quos caelo demitteret
imbres: |
 |
| Jupiter schleudert seinen Blitz auf Phaethon. |
| Jupiter casts his lightning at Phaethon. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 311-312 |
|
intonat et dextra libratum fulmen
ab aure |
|
misit in aurigam pariterque animaque
rotisque |
|
expulit et saevis conpescuit
ignibus ignes. |
 |
| Die Pferde scheuen und rennen in verschiedene Richtungen. |
| The horses shy and run in contrary directions. |
| (Peter Paul Rubens, 1605) Ovid, Met. II, 314-315 |
|
consternantur equi et saltu in
contraria facto |
| 315 |
colla iugo eripiunt abruptaque
lora relinquunt: |
|
illic frena iacent, illic temone
revulsus |
|
axis, in hac radii fractarum
parte rotarum |
|
sparsaque sunt late laceri vestigia
currus. |
 |
| Nach Jupiters Blitzstrahl: ein Flammeninferno am Himmel. |
| A flaming inferno in the sky caused by Jupiter’s lightning bolt |
| (Sebastiano Ricci, 1703-4) Ovid, Met. II, 319-322 |
|
At
Phaethon rutilos flamma populante capillos |
 |
| Der überforderte Wagenlenker Phaethon stürzt ins Bodenlose. |
| The overtaxed driver Phaethon plunges into the bottomless depth. |
| (Hans von Aachen, ca. 1605) Ovid, Met. II, 319-322 |
| 320 |
volvitur in praeceps longoque
per aera tractu |
 |
| Wie eine Sternschnuppe fällt Phaethon zur Erde. |
| Like a shooting star Phaethon seems to fall down. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 321-322 |
|
fertur, ut interdum de caelo
stella sereno |
|
etsi non cecidit, potuit cecidisse
videri. |
 |
| Die Heliaden und Phaethons Freund Cygnus sehen den Sturz. |
| The Heliads and Phaethon´s friend Cygnus witness his fall. |
| (Michelangelo, 1533) Ovid, Met. II, 322 |
|
quem procul a patria diverso
maximus orbe |
 |
| Der im äußersten Westen gelegene, sagenhafte Eridanusstrom nimmt Phaethon auf. |
| The west river Eridan absorbs Phaeton |
| (Eridanus, Sternenatlas 18. Jhdt.) Ovid, Met. II, 323 |
|
excipit Eridanus fumantiaque
abluit ora. |
| 325 |
Naides Hesperiae trifida fumantia
flamma |
|
corpora dant tumulo, signant
quoque carmine saxum: |
 |
| PHAETHON - 2008 |
| PHAETHON - 2008 |
| Ovid, Met. II, 327-328 |
|
hic : sitvs : est : Phaethon
: cvrrvs : avriga : paterni |
|
qvem : si : non : tenvit : magnis
: tamen : excidit : avsis |
II: 329 - 343 Sorores Phaethontis fratem deflent
Phaethons Schwestern beweinen ihn
Phaethon's sisters grieve for him
Las hermanas deploran Faetón
|
Nam
pater obductos luctu miserabilis aegro |
| 330 |
condiderat vultus, et, si modo
credimus, unum |
|
isse diem sine sole ferunt: incendia
lumen |
|
praebebant aliquisque malo fuit
usus in illo. |
|
at Clymene postquam dixit, quaecumque
fuerunt |
|
in tantis dicenda malis, lugubris
et amens |
| 335 |
et laniata sinus totum percensuit
orbem |
|
exanimesque artus primo, mox
ossa requirens |
|
repperit ossa tamen peregrina
condita ripa |
|
incubuitque loco nomenque in
marmore lectum |
|
perfudit lacrimis et aperto pectore
fovit. |
 |
| Phaethons Schwestern, die Heliaden, trauern - auch Cygnus |
| Phaethon´s sisters, the Heliads mourn, as well as Cygnus. |
| (Ganti di Tito) Ovid, Met. II, 340-366 |
| 340 |
nec minus Heliades fletus et,
inania morti |
|
munera, dant lacrimas, et caesae
pectora palmis |
|
non auditurum miseras Phaethonta
querellas |
|
nocte dieque vocant adsternunturque
sepulcro. |
II: 344 - 366 Sorores Phaethontis in populos mutantur
Verwandlung der Schwestern in Pappeln
The sisters tumed into poplar trees
Las hermanas se transforman en álamos
|
luna quater iunctis inplerat
cornibus orbem; |
| 345 |
illae more suo (nam morem fecerat
usus) |
|
plangorem dederant: e quis Phaethusa,
sororum |
|
maxima, cum vellet terra procumbere,
questa est |
|
deriguisse pedes; ad quam conata
venire |
|
candida Lampetie subita radice
retenta est; |
| 350 |
tertia, cum crinem manibus laniare
pararet, |
|
avellit frondes; haec stipite
crura teneri, |
|
illa dolet fieri longos sua bracchia
ramos, |
 |
| Als die älteste Schwester sich vor Trauer zu Boden fallen lassen will, beginnt sie Wurzeln zu schlagen. |
| When the eldest sister sinks to the ground because of grief the starts to strike roots |
| (Reid, Paul, natus 1975: Heliaden) Ovid, Met. II, 353 |
|
dumque ea mirantur, conplectitur
inguina cortex |
|
perque gradus uterum pectusque
umerosque manusque |
| 355 |
ambit, et exstabant tantum ora
vocantia matrem. |
|
quid faciat mater, nisi, quo
trahat inpetus illam, |
|
huc eat atque illuc et, dum licet,
oscula iungat? |
 |
Phaethons Schwestern, die Heliaden, werden in Pappeln verwandelt.
Als die Mutter die Zweige herausreißen will, weinen die Mädchen vor Schmerz. |
| Phaethon´s sisters are transformed into poplars. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 358 |
|
non satis est: truncis avellere
corpora temptat |
|
et teneros manibus ramos abrumpit,
at inde |
| 360 |
sanguineae manant tamquam de
vulnere guttae. |
|
'parce, precor, mater,' quaecumque
est saucia, clamat, |
|
'parce, precor: nostrum laceratur
in arbore corpus |
|
iamque vale'-cortex in verba
novissima venit. |
 |
| Die Tränen der Heliaden trocknen in der Sonne. |
| Her tears dry by the sun. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 364 |
|
|
inde fluunt lacrimae, stillataque
sole rigescunt |
 |
| So entsteht aus den Tränen der Heliaden: Bernstein. |
| The tears turn into amber. |
| (Bernsteintropfen) Ovid, Met. II, 365 |
|
| 365 |
de ramis electra novis, quae
lucidus amnis |
|
excipit et nuribus mittit gestanda
Latinis. |
II: 367 - 380 Cygnus
Cycnus - der Schwan
Cycnus - the swan
Cycnus - el cisne
|
Adfuit huic monstro proles Stheneleia
Cycnus, |
|
qui tibi materno quamvis a sanguine
iunctus, |
|
mente tamen, Phaethon, propior
fuit. ille relicto |
| 370 |
(nam Ligurum populos et magnas
rexerat urbes) |
 |
Cygnus, ein Freund des Phaethon, erfüllt trauernd den Fluss Eridanus mit Klagen;
ebenfalls den Wald, der sich durch die in Pappeln verwandelten Heliaden vergrößert hatte. |
Cygnus, a friend of Phaeton, saturates the river Eridanus with grievance,
and also the forest, which has extended because of the Heliads which turned into poplars. |
| (Duguesclin, La Mythologie Grecque) Ovid, Met. II, 374-375 |
|
imperio ripas virides amnemque
querellis |
|
Eridanum inplerat silvamque sororibus
auctam, |
|
cum vox est tenuata viro canaeque
capillos |
 |
| Verwandlung des Cygnus in einen Schwan. |
| The transformation of Cygnus into a swan. |
| (Bernard Picart, 1673-1733) Ovid, Met. II, 374-375 |
|
dissimulant plumae collumque
a pectore longe |
| 375 |
porrigitur digitosque ligat iunctura
rubentis, |
|
penna latus velat, tenet os sine
acumine rostrum. |
 |
| Die Heliaden und Cygnus |
| The Heliads and Cygnus. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 373-380 |
|
fit nova Cycnus avis nec se caeloque
Iovique |
|
credit, ut iniuste missi memor
ignis ab illo; |
|
stagna petit patulosque lacus
ignemque perosus |
| 380 |
quae colat elegit contraria flumina
flammis. |
II: 381 - 400 Sol ad officium suum revertitur
Die Sonne kehrt zu ihrer Aufgabe zurück
The Sun returns to his task
El Sol se reintegra a su puesto
|
Squalidus
interea genitor Phaethontis et expers |
|
ipse sui decoris, qualis, cum
deficit orbem, |
|
esse solet, lucemque odit seque
ipse diemque |
|
datque animum in luctus et luctibus
adicit iram |
| 385 |
officiumque negat mundo. 'satis'
inquit 'ab aevi |
|
sors mea principiis fuit inrequieta,
pigetque |
|
actorum sine fine mihi, sine
honore laborum! |
|
quilibet alter agat portantes
lumina currus! |
|
si nemo est omnesque dei non
posse fatentur, |
| 390 |
ipse agat ut saltem, dum nostras
temptat habenas, |
|
orbatura patres aliquando fulmina
ponat! |
|
tum sciet ignipedum vires expertus
equorum |
|
non meruisse necem, qui non bene
rexerit illos.' |
|
Talia
dicentem circumstant omnia Solem |
| 395 |
numina, neve velit tenebras inducere
rebus, |
 |
| Phoebus Apollo beklagt sich bei Jupiter über Phaethons Tod. Der entschuldigt sich. |
| Phoebus complains at Jupiter about Phaethon´s death. Jupiter apologizes. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 381-400 |
|
supplice voce rogant; missos
quoque Iuppiter ignes |
|
excusat precibusque minas regaliter
addit. |
|
colligit amentes et adhuc terrore
paventes |
|
Phoebus equos stimuloque dolens
et verbere saevit |
| 400 |
(saevit enim) natumque obiectat
et inputat illis. |
II: 401 - 416 Iupiter Callistum conspicit
Jupiter erblickt Callisto
Jupiter sees Callisto
Júpiter descubre a Calisto
|
At
pater omnipotens ingentia moenia caeli |
|
circuit et, ne quid labefactum
viribus ignis |
|
corruat, explorat. quae postquam
firma suique |
|
 |
Nach dem Weltenbrand besichtigt Jupiter die Schäden auf der Erde,
| besonders in Arkadien, und bringt sie in Ordnung. |
After the big world fire Jupiter views the damages on the Earth
| - espacially in Arcadia - and sorts them out. |
| (Jean Raon, ca. 1660) Ovid, Met. II, 404-405 |
| |
|
|
roboris esse videt, terras hominumque
labores |
| 405 |
perspicit. Arcadiae tamen est
inpensior illi |
|
cura suae: fontesque et nondum
audentia labi |
|
flumina restituit, dat terrae
gramina, frondes |
|
arboribus, laesasque iubet revirescere
silvas. |
|
dum redit itque frequens, in
virgine Nonacrina |
|
 |
| Hier erblickt er die Nymphe Callisto und entbrennt sofort in Liebe zu ihr. |
| Here Jupiter sees the nymph Callisto an he falls in love with her |
| (Callisto und Jupiter: Berchem, Nicolaes 1656) Ovid, Met. II, 409-410 |
|
| 410 |
haesit, et accepti caluere sub
ossibus ignes. |
|
non erat huius opus lanam mollire
trahendo |
|
nec positu variare comas; ubi
fibula vestem, |
|
vitta coercuerat neglectos alba
capillos; |
|
et modo leve manu iaculum, modo
sumpserat arcum, |
| 415 |
miles erat Phoebes: nec Maenalon
attigit ulla |
|
gratior hac Triviae; sed nulla
potentia longa est. |
II: 417 - 440 Iupiter Callistum rapit
Jupiter vergewaltigt Callisto.
Jupiter rapes Callisto
Júpiter rapta a Calisto
|
Ulterius
medio spatium sol altus habebat, |
|
cum subit illa nemus, quod nulla
ceciderat aetas; |
|
exuit hic umero pharetram lentosque
retendit |
| 420 |
arcus inque solo, quod texerat
herba, iacebat |
|
et pictam posita pharetram cervice
premebat. |
|
Iuppiter ut vidit fessam et custode
vacantem, |
|
 |
In Arkadien nähert sich Iupiter Dianas Nymphe Callisto.
| Für ein Abenteuer mit ihr würde er sogar einen Ehekrach mit Juno riskieren. |
In Arcadia Jupiter approaches Diana´s nymph Callisto.
| For her he would even risk a row with his wife Juno. |
| (Jean Honoré Fragonard, 1723-1806) Ovid, Met. II, 423-425 |
| |
|
|
'hoc certe furtum coniunx mea
nesciet' inquit, |
|
'aut si rescierit, sunt, o sunt
iurgia tanti!' |
|
 |
| Jupiter nimmt die Gestalt der Diana an. |
| Jupiter, in the shape of Diana, and Callisto |
| (Callisto: Jacopo Amigoni, 1675-1752) Ovid, Met. II, 425 |
|
| 425 |
protinus induitur faciem cultumque
Dianae |
|
atque ait: 'o comitum, virgo,
pars una mearum, |
|
in quibus es venata iugis?' de
caespite virgo |
|
 |
| Callisto hält die Gottheit in der Tat für die Jagdgöttin. |
| Callisto thinks that the deity indeed is Diana. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 428-429 |
|
|
se levat et 'salve numen, me
iudice' dixit, |
|
 |
Iupiter freut sich, nicht erkannt zu werden.
Jupiter is pleased to be unrecognised.
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 429-430 |
| |
|
|
'audiat ipse licet, maius Iove.'
ridet et audit |
 |
| Jupiter küsst Callisto, doch nicht so, wie eine züchtige Jungfrau küssen soll. |
| Jupiter, kisses Callisto
in a way a chaste virgin is not supposed to be kissed. |
| (Jupiter - mit Adler - und Kallisto: Rubens 1613) Ovid, Met. II, 430-431 |
| 430 |
et sibi praeferri se gaudet et
oscula iungit, |
|
nec moderata satis nec sic a
virgine danda. |
 |
| Auf ein weiteres Gespräch will Jupiter sich nicht einlassen. Er umarmt Callisto und gibt sich zu erkennen. |
| Jupiter don't like only to talk with Callisto |
| (Jupiter - mit Adler - und Kallisto: Francois Boucher, 1703-1770) Ovid, Met. II, 433 |
|
qua venata foret silva, narrare
parantem |
|
inpedit amplexu nec se sine crimine
prodit. |
 |
| Callisto wehrt sich noch mit aller Macht, als sie den Betrug erkennt. |
|
Callisto tries to resist with all her might. |
| (Mosaik aus Sousse, Foto: H.-J. Günther 2003) Ovid, Met. II, 436 |
|
illa quidem contra, quantum modo
femina posset |
 |
Hätte Juno Saturnia ihre Abwehr gesehen,
| wäre sie später milder gestimmt. |
When Juno Saturnia had seen her defence,
| she later would be indulgenter against her. |
| (Juno: Blaschke 1786) Ovid, Met. II, 434-437 |
| |
| 435 |
(adspiceres utinam, Saturnia,
mitior esses), |
|
illa quidem pugnat, sed quae
superare puella, |
 |
| Jupiter verführt Callisto gewaltsam.
|
| Jupiter, seduces Callisto violently.
|
| (Callisto und Jupiter/Diana: Lovis Corinth, 1920) Ovid, Met. II, 435-436 |
|
quisve Iovem poterat? superum
petit aethera victor |
|
Iuppiter: huic odio nemus est
et conscia silva; |
 |
| Hernach ist Callisto so verstört, dass sie fast Bogen und Pfeile vergisst. |
| After that Callisto is so scared, that she almost forgets her arrows and the bow. |
(Kallisto vergisst ihre Waffen: Florio und Zoan Andrea Vavassore 1497,
in Regiusedition von 1509 S. XXIIr.) Ovid, Met. II, 439-440 |
|
unde pedem referens paene est
oblita pharetram |
| 440 |
tollere cum telis et quem suspenderat
arcum. |
II: 441 - 465 Diana flagitium Callistus animadvertit
Diana endeckt Callistos Schande.
Diana discover's Callisto's shame
Diana descubre la deshonra de Calisto - el embarazo
|
Ecce,
suo comitata choro Dictynna per altum |
|
Maenalon ingrediens et caede
superba ferarum |
|
adspicit hanc visamque vocat:
clamata refugit |
 |
| Als Callisto die echte Diana wiedersieht, fürchtet sie zuerst, dahinter stecke wieder Jupiter. |
| When Callisto meets the real Diana the next time, she fears that it might be another one of Jupiter´s tricks. |
| (Diana: Vouet, 1637) Ovid, Met. II, 444 |
|
et timuit primo, ne Iuppiter
esset in illa; |
| 445 |
sed postquam pariter nymphas
incedere vidit, |
|
sensit abesse dolos numerumque
accessit ad harum. |
|
heu! quam difficile est crimen
non prodere vultu! |
|
vix oculos attollit humo nec,
ut ante solebat, |
|
iuncta deae lateri nec toto est
agmine prima, |
| 450 |
sed silet et laesi dat signa
rubore pudoris; |
|
et, nisi quod virgo est, poterat
sentire Diana |
|
mille notis culpam: nymphae sensisse
feruntur. |
|
orbe resurgebant lunaria cornua
nono, |
|
cum de venatu fraternis languida
flammis, |
| 455 |
nacta nemus gelidum dea, quo
cum murmure labens |
|
ibat et attritas versabat rivus
harenas. |
|
ut loca laudavit, summas pede
contigit undas; |
|
his quoque laudatis 'procul est'
ait 'arbiter omnis: |
 |
| Neun Monate später lädt Diana ihre Begleiterinnen zum Bade. |
| Diana invites her companions to take a bath. |
| (Suzanne Clairac, 1911-2005) Ovid, Met. II,
458-459 |
|
nuda superfusis tinguamus corpora
lymphis!' |
 |
| Während alle anderen Gefährtinnen ihre Kleider ablegen, errötet Callisto schamvoll. |
| Callisto blushes. |
| (Luca Cambiaso, 1570) Ovid, Met. II,
460 |
| 460 |
Parrhasis erubuit; cunctae velamina
ponunt; |
 |
| Dianas Nymphen ergreifen und entkleiden Callisto. |
| Dianas nymphs seize Callisto. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II,
461-462 |
|
una moras quaerit: dubitanti
vestis adempta est, |
 |
| Die Nymphen entdecken ihre Schwangerschaft. |
| The nymphs discover that she is pregnant. |
| (Elhafen, Ignaz, 1704 -15 ) Ovid, Met. II, 462 |
|
qua posita nudo patuit cum corpore
crimen. |
|
attonitae manibusque uterum celare
volenti |
 |
| Callisto wird von Diana verstoßen. |
| Callisto is shunned by Diana. |
| (Tizian, 1556/1559) Ovid, Met. II, 464-465 |
|
'i procul hinc' dixit 'nec sacros
pollue fontis!' |
| 465 |
Cynthia deque suo iussit secedere
coetu. |
II: 466 - 495 Callisto ursa fit
Verwandlung Callistos in eine Bärin
Callisto tumed into a bear
Calisto se transforma en una osa
|
Senserat
hoc olim magni matrona Tonantis |
|
distuleratque graves in idonea
tempora poenas. |
|
causa morae nulla est, et iam
puer Arcas (id ipsum |
|
indoluit Iuno) fuerat de paelice
natus. |
| 470 |
quo simul obvertit saevam cum
lumine mentem, |
|
'scilicet hoc etiam restabat,
adultera' dixit, |
|
'ut fecunda fores, fieretque
iniuria partu |
|
nota, Iovisque mei testatum dedecus
esset. |
|
haud inpune feres: adimam tibi
namque figuram, |
| 475 |
qua tibi, quaque places nostro,
inportuna, marito.' |
 |
| Obendrein misshandelt Juno die Nymphe Callisto und verwandelt sie in eine Bärin. |
| Juno mistrates Callisto and transforms her into a bear. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II,
476-477 |
|
dixit et adversam prensis a fronte
capillis |
|
stravit humi pronam. tendebat
bracchia supplex: |
|
bracchia coeperunt nigris horrescere
villis |
|
curvarique manus et aduncos crescere
in unguis |
| 480 |
officioque pedum fungi laudataque
quondam |
|
ora Iovi lato fieri deformia
rictu. |
|
neve preces animos et verba precantia
flectant, |
|
posse loqui eripitur: vox iracunda
minaxque |
|
plenaque terroris rauco de gutture
fertur; |
| 485 |
mens antiqua tamen facta quoque
mansit in ursa, |
|
adsiduoque suos gemitu testata
dolores |
|
qualescumque manus ad caelum
et sidera tollit |
|
ingratumque Iovem, nequeat cum
dicere, sentit. |
|
a! quotiens, sola non ausa quiescere
silva, |
| 490 |
ante domum quondamque suis erravit
in agris! |
|
a! quotiens per saxa canum latratibus
acta est |
|
venatrixque metu venantum territa
fugit! |
|
saepe feris latuit visis, oblita
quid esset, |
|
ursaque conspectos in montibus
horruit ursos |
|
 |
Als Bärin fürchtet sich die Jägerin Callisto vor wilden Tieren,
| auch vor Wölfen, obwohl sie die Tochter des Lycaon ist.
|
As a bear, the huntress Callisto fears wild animals,
| even wolves, though she ist he daughter of Lycaon. |
| (Brooks Nathan, 1849) Ovid, Met. II, 495 |
| |
|
| 495 |
pertimuitque lupos, quamvis pater
esset in illis. |
II: 496 - 507 Arcas et Callisto in astra mutantur
Verwandlung von Arcas und Callisto in Sternbilder
Arcas and Callisto become constellations
Arcas y Calisto se transforman en estrellas
|
Ecce
Lycaoniae proles ignara parentis, |
 |
| Nach fünfzehn Jahren ist Callistos Sohn Arcas zu einem Jäger herangewachsen. |
| After fifteen years Callistos son Arcas has developed to a hunter. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II,
496-504 |
|
Arcas adest ter quinque fere
natalibus actis; |
|
dumque feras sequitur, dum saltus
eligit aptos |
|
nexilibusque plagis silvas Erymanthidas
ambit, |
 |
| Nichtsahnend wer sie sei, trifft Arcas auf seine Mutter Callisto - jetzt eine Bärin. |
| Not knowing who she might be, Arcas meets his mother Callisto in the shape of a bear. |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849) Ovid, Met. II,
500 |
| 500 |
incidit in matrem, quae restitit
Arcade viso |
|
et cognoscenti similis fuit:
ille refugit |
|
inmotosque oculos in se sine
fine tenentem |
|
nescius extimuit propiusque accedere
aventi |
 |
| Arcas will auf die Bärin den "wundenschaffenden" Pfeil abschießen. |
| Arcas wants to shoot a “vulnerating” arrow at the bear |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II,
504 |
|
vulnifico fuerat fixurus pectora
telo: |
|
|
Jupiter greift ein. Callisto wird als Sternbild "Ursa maior" an den Himmel versetzt.
| Jupiter intervenes. Callisto is transformed into the constellation „Ursa maior“ in the night sky. |
| Ovid, Met. II,
505-507 |
|
|
| 505 |
arcuit omnipotens pariterque
ipsosque nefasque |
 |
| Arcas wird zum Sternbild Bootes. |
| Arcas is transformed into the constellation Bootes. |
| Ovid, Met. II,
505-507 |
|
sustulit et pariter raptos per
inania vento |
 |
| Mutter Callisto und Sohn Arcas (Bootes) als benachbarte, zirkumpolare Sternbilder. |
| Mother Callisto and son Arcas close together as circumpolar constellations. |
| Ovid, Met. II,
527-530 |
|
inposuit caelo vicinaque sidera
fecit. |
II: 508 - 530 Iuno apud Thetym et Oceanum conqueritur
Juno beschwert sich bei Tethys und Oceanus
Juno complains to Tethys and Oceantis
La queja de Juno ante Tetis y Océano
|
Intumuit
Iuno, postquam inter sidera paelex |
 |
Die verletzte Juno bittet Thetys und Oceanus, die zirkumpolaren Sternbilder
|
"Ursa" und "Arcturus" nie in der reinen Flut des Oceans untergehen zu lassen. |
| The insulted Juno asks Thetys and Oceanus, forever to prevent the circumpolar constellations |
| “Ursa“ and “Arcturus“ from setting into the pure waters of the ocean. |
| (Thetis und Oceanus: röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Antiochia) Ovid, Met. II, 509-530 |
|
|
fulsit, et ad canam descendit
in aequora Tethyn |
| 510 |
Oceanumque senem, quorum reverentia
movit |
|
saepe deos, causamque viae scitantibus
infit: |
|
'quaeritis, aetheriis quare regina
deorum |
|
sedibus huc adsim? pro me tenet
altera caelum! |
|
mentior, obscurum nisi nox cum
fecerit orbem, |
| 515 |
nuper honoratas summo, mea vulnera,
caelo |
|
videritis stellas illic, ubi
circulus axem |
|
ultimus extremum spatioque brevissimus
ambit. |
|
et vero quisquam Iunonem laedere
nolit |
|
offensamque tremat, quae prosum
sola nocendo? |
| 520 |
o ego quantum egi! quam vasta
potentia nostra est! |
|
esse hominem vetui: facta est
dea! sic ego poenas |
|
sontibus inpono, sic est mea
magna potestas! |
|
vindicet antiquam faciem vultusque
ferinos |
|
detrahat, Argolica quod in ante
Phoronide fecit |
| 525 |
cur non et pulsa ducit Iunone
meoque |
|
collocat in thalamo socerumque
Lycaona sumit? |
|
 |
Juno bei Thetys(Thetys: Adam Bauer, Frankenthal ca. 1778)
| Juno with Thetys |
| (Juno: J. Fr. Lück, Frankenthal 1756-62) Ovid, Met. II,
527-530 |
| |
|
|
at vos si laesae tangit contemptus
alumnae, |
|
gurgite caeruleo septem prohibete
triones |
|
sideraque in caelo stupri mercede
recepta |
| 530 |
pellite, ne puro tinguatur in
aequore paelex!' |
II: 531 - 565 Corvus et cornix, Erichthon
Der Rabe und die Krähe, Erichthon
The Raven and the Crow, Erichthon
El cuervo y la corneja, Erichton
|
Di
maris adnuerant: habili Saturnia curru, |
 |
| Juno fährt im Pfauenwagen davon. |
| Juno in the peacock chariot. |
| (Initiale, 1573) Ovid, Met. II, 531-533 |
| |
ingreditur liquidum pavonibus
aethera pictis, |
| |
tam nuper pictis caeso pavonibus
Argo, |
| |
quam tu nuper eras, cum candidus
ante fuisses, |
| 535 |
corve loquax, subito nigrantis
versus in alas. |
| |
nam fuit haec quondam niveis
argentea pennis |
| |
ales, ut aequaret totas sine
labe columbas, |
| |
nec servaturis vigili Capitolia
voce |
| |
cederet anseribus nec amanti
flumina cycno. |
| 540 |
lingua fuit damno: lingua faciente
loquaci |
 |
In der Zeit, als der Pfau bunt wurde, kam es zu anderen Metamorphosen bei Vögeln.
| Wie wurde der Rabe schwarz? Es lag an seiner Geschwätzigkeit. |
| How the raven got his black colour? It was his talkativeness. |
| Ovid, Met. II, 532-541 |
|
| |
qui color albus erat, nunc est
contrarius albo |
 |
Der weiße Rabe hatte die schöne Thessalierin Coronis verraten.
| als sie, die Geliebte des Apollo, untreu wurde. Diese Nachricht will der Rabe Apollo hinterbringen. |
The raven had betrayed the most beautifull girl of Thessalia, Coronis.
| She, Apollo's sweethart, becames unfaithful. |
| (Coronis: Adam Elsheimer, 1607) Ovid, Met. II, 542 |
| |
| |
Pulchrior
in tota quam Larisaea Coronis |
| |
non fuit Haemonia: placuit tibi,
Delphice, certe, |
| |
dum vel casta fuit vel inobservata,
sed ales |
| 545 |
sensit adulterium Phoebeius,
utque latentem |
| |
detegeret culpam, non exorabilis
index, |
| |
ad dominum tendebat iter. quem
garrula motis |
 |
Die neugierige Krähe befragt den Raben nach dieser Geschichte.
Sie warnt den Raben vor Geschwätzigkeit. Sie selbst habe einst dadurch Nachteile erfahren. |
| The curious crow asks the raven for his story. |
| Ovid, Met. II, 548-552 |
| |
consequitur pennis, scitetur
ut omnia, cornix |
| |
auditaque viae causa 'non utile
carpis' |
| 550 |
inquit 'iter: ne sperne meae
praesagia linguae! |
| |
quid fuerim quid simque vide
meritumque require: |
| |
invenies nocuisse fidem. nam
tempore quodam |
 |
| Zunächst erzählt die Krähe aus der Gründungszeit Athens: Minerva brachte einst das ohne |
| Mutter geborene Kind Erichthonius zu den drei Schwestern Pandrosos, Herse and Aglauros. |
| First the crow tells her story about the time of Athen's foundation: Minerva brought Erichthon, |
| who was born without a mother, to the sisters Pandrosos, Herse and Aglauros. |
| (Hendrick Heerschop, 1620-1667 ) Ovid, Met. II, 553 |
| |
Pallas Erichthonium, prolem sine
matre creatam, |
 |
| |
| Den Schwestern war es verboten, das Kind anzuschauen. |
| The sisters were prohibited to see the child.But Aglauros does it. |
| (Erechthonius: Peter Paul Rubens 1616) Ovid, Met. II, 554 |
| |
clauserat Actaeo texta de vimine
cista |
 |
| Cecrops, ein schlangenfüßiger Sohn der Erde, |
Vater von Pandrosos, Herse und Aglauros
| und mythischer Gründer Athens |
| Cecrops, a snake-feeted son of the Earth, |
| father of Pandrosos, Herse and Aglauros |
| and mythical founder of Athens. |
| (pop-art) Ovid, Met. II, 555 |
|
| 555 |
virginibusque tribus gemino de
Cecrope natis |
| |
et legem dederat, sua ne secreta
viderent. |
| |
abdita fronde levi densa speculabar
ab ulmo, |
| |
quid facerent: commissa duae
sine fraude tuentur, |
| |
Pandrosos atque Herse; timidas
vocat una sorores |
 |
| Aglauros öffnet den Korb und schaut das "Drachenkind" an. Das hatte die Krähe beobachtet. |
| Aglaurus opens the basket and sees the "draconchild". |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 560 |
| 560 |
Aglauros nodosque manu diducit,
et intus |
| |
infantemque vident adporrectumque
draconem. |
 |
Die Krähe erzählt Minerva den Vorfall.
Diese wird zornig und verstößt die geschwätzige Unglücksbotin.
|
| The tells Minerva about Aglauros' action. Minerva becomes angry and rejects her |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 560-565 |
| |
acta deae refero. pro quo mihi
gratia talis |
| |
redditur, ut dicar tutela pulsa
Minervae |
| |
et ponar post noctis avem! mea
poena volucres |
| 565 |
admonuisse potest, ne voce pericula
quaerant. |
II: 566 - 595 Narratio cornicis
Die Geschichte der Krähe (Coronea - cornix)
The Crow's story (Coronea - cornix)
La historia de la corneja
|
at, puto, non ultro nequiquam
tale rogantem |
| |
me petiit!-ipsa licet hoc a Pallade
quaeras: |
| |
quamvis irata est, non hoc irata
negabit. |
 |
| Rückblende: Früher war die Krähe Coronea, die schöne Tochter des Königs Coroneus von Phocis (Delphi). |
| Formerly the crow was Coronea the beautiful daughter of Coroneus, king of Phocis (Delphi). |
| (Die Landschaft Phocis in Griechenland) Ovid, Met. II, 569 |
| |
nam me Phocaica clarus tellure
Coroneus |
| 570 |
(nota loquor) genuit, fueramque
ego regia virgo |
| |
divitibusque procis (ne me contemne)
petebar: |
| |
forma mihi nocuit. nam cum per
litora lentis |
| |
passibus, ut soleo, summa spatiarer
harena, |
 |
| Einst erblickte Neptun die Coronea und begehrte sie sogleich. |
| Neptun cathes sight of Coronea, and he desires her immediately. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 574 |
| |
vidit et incaluit pelagi deus,
utque precando |
| 575 |
tempora cum blandis absumpsit
inania verbis, |
 |
| Neptun will Coronea Gewalt antun. |
| Coronea wants rape Coronea. |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849) Ovid, Met. II, 576 |
| |
vim parat et sequitur. fugio
densumque relinquo |
| |
litus et in molli nequiquam lassor
harena. |
| |
inde deos hominesque voco; nec
contigit ullum |
| |
vox mea mortalem: mota est pro
virgine virgo |
 |
| Coronea wird durch Minervas Hilfe in eine Krähe verwandelt. |
| Coronea is transformed into a crow with the help of Minerva. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 580 |
| 580 |
auxiliumque tulit. tendebam bracchia
caelo: |
| |
bracchia coeperunt levibus nigrescere
pennis; |
| |
reicere ex umeris vestem molibar,
at illa |
| |
pluma erat inque cutem radices
egerat imas; |
| |
plangere nuda meis conabar pectora
palmis, |
| 585 |
sed neque iam palmas nec pectora
nuda gerebam; |
| |
currebam, nec, ut ante, pedes
retinebat harena, |
 |
| Coronea entfliegt als Krähe dem sie verfolgenden Neptun. |
| Coronea escapes her persecutor Neptun as a crow. |
| (Giulio Carpioni, ca. 1670) Ovid, Met. II, 588 |
| |
sed summa tollebar humo; mox
alta per auras |
| |
evehor et data sum comes inculpata
Minervae. |
| |
quid tamen hoc prodest, si diro
facta volucris |
| 590 |
crimine Nyctimene nostro successit
honori? |
| |
an quae per totam res est notissima
Lesbon, |
 |
Die unschuldige Coronea (Krähe), bisher Lieblingsvogel der Minerva, muss ihren Platz ausgerechnet der Nyctimene räumen.
Nyctimene, Tochter des lesbischen Königs Epopeus, entweihte einst das Bett ihres Vaters. |
| Nyctimene, the daughter of Epopeus, a king of Lesbos, had sexual intercourse with her father. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 592 |
| |
non audita tibi est, patrium
temerasse cubile |
 |
| Nyctimene wird von Minerva in eine Eule verwandelt. |
| Nyctimene is transformed into an owl by Minerva. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 590-595 |
| |
Nyctimenen? avis illa quidem,
sed conscia culpae |
 |
| Als Eule flieht Nyctimene das Tageslicht und schämt sich. |
| The owl Nyctimene escapes the light and is ashamed. |
| (Attische Tetradrachme, 449-413 a,Chr.n.; Foto: H.-J. Günther 2006) Ovid, Met. II, 594 |
| |
conspectum lucemque fugit tenebrisque
pudorem |
|
 |
Nyctimene - die Eule - wird ab jetzt Minervas Lieblingsvogel.
| Nyctimene as an owl - in Minerva's Hand |
| (Minervastatue aus Korinth, Foto: H.-J. Günther 2004) Ovid. Met. 2, 590-595 |
|
|
| 595 |
celat et a cunctis expellitur
aethere toto.' |
II: 596 - 611 Coronis proditur, Apollo eam interficit.
Coronis wird verraten und Phöbus Apollo tötet sie
Coronis is betrayed and Phoebus kills
Coronis traicionada. Febe Apolo la mata
|
Talia
dicenti 'tibi' ait 'revocamina' corvus |
| |
'sint, precor, ista malo: nos
vanum spernimus omen.' |
| |
nec coeptum dimittit iter dominoque
iacentem |
 |
| Der geschwätzige Rabe fährt fort: Er habe Apollo erzählt, dass Coronis untreu war. |
| The talkative raven tells Apollo about Coronis' unfaithfullness. |
| (Zampieri, Domenichino 1616) Ovid, Met. II, 603 |
| |
cum iuvene Haemonio vidisse Coronida
narrat. |
| 600 |
laurea delapsa est audito crimine
amantis, |
| |
et pariter vultusque deo plectrumque
colorque |
| |
excidit, utque animus tumida
fervebat ab ira, |
 |
| Apollo nimmt den Bogen zur Hand. |
| Apollo takes the bow.. |
| (Zampieri, Domenichino 1616) Ovid, Met. II, 603 |
| |
arma adsueta capit flexumque
a cornibus arcum |
| |
tendit et illa suo totiens cum
pectore iuncta |
 |
| Apollo schießt auf Coronis. |
| Apollo shoots at Coronis. |
| (Dolce, Ludovico, 1568 ) Ovid, Met. II, 605 |
| 605 |
indevitato traiecit pectora telo. |
| |
icta dedit gemitum tractoque
a corpore ferro |
 |
| Apollo tötet seine untreue Geliebte Coronis. |
| Apollo kills his unfaithful lover Coronis. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 606-611 |
| |
candida puniceo perfudit membra
cruore |
| |
et dixit: 'potui poenas tibi,
Phoebe, dedisse, |
| |
sed peperisse prius; duo nunc
moriemur in una.' |
| 610 |
hactenus, et pariter vitam cum
sanguine fudit; |
| |
corpus inane animae frigus letale
secutum est. |
II: 612 - 632 Phoebum facti paenitet et Aesculapium servat
Phöbus bereut und rettet Aeskulapius
Phoebus repents and saves Aesculapius
Febe Apolo se arrepienta y salva a Esculapio
 |
| Apollo bereut seine Tat. |
| Apollo regrets his pernicious. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 612 |
|
Paenitet
heu! sero poenae crudelis amantem, |
| |
seque, quod audierit, quod sic
exarserit, odit; |
 |
| Apollo beginnt den Raben zu hassen. |
| Apollo starts to hate the raven. |
| (Berg, Johann Jakob, 1768) Ovid, Met. II, 614 |
| |
odit avem, per quam crimen causamque
dolendi |
| 615 |
scire coactus erat, nec non arcumque
manumque |
| |
odit cumque manu temeraria tela
sagittas |
| |
conlapsamque fovet seraque ope
vincere fata |
 |
| Vergeblich versucht Apoll mit seiner Heilkunst Coronis zu retten.
. |
| Apollo tries to save Coronis with his medical science.
|
| (Brooks, Nathan 1849) Ovid, Met. II, 618 |
| |
nititur et medicas exercet inaniter
artes. |
| |
quae postquam frustra temptata
rogumque parari |
| 620 |
vidit et arsuros supremis ignibus
artus, |
| |
tum vero gemitus (neque enim
caelestia tingui |
| |
ora licet lacrimis) alto de corde
petitos |
| |
edidit, haud aliter quam cum
spectante iuvenca |
| |
lactentis vituli dextra libratus
ab aure |
| 625 |
tempora discussit claro cava
malleus ictu. |
| |
ut tamen ingratos in pectora
fudit odores |
| |
et dedit amplexus iniustaque
iusta peregit, |
 |
Apollo will nicht, dass sein Kind zusammen mit der getöteten Mutter auf dem Scheiterhaufen verbrannt wird.
| Deshalb entnimmt er ihrem Schoß das gemeinsame Kind. |
| The removal of Asclepius from his mother's uterus by his father, Apollo. |
| From her womb he takes the common child. |
| (Coronis - Kaiserschnitt - aus: Alessandro Beneditti, De Re Medica 1549) Ovid, Met. II, 628 |
|
| |
non tulit in cineres labi sua
Phoebus eosdem |
| |
semina, sed natum flammis uteroque
parentis |
 |
Aesculapius, der Sohn der Coronis,
| wird dem Zentauren Chiron zur Erziehung übergeben. |
Aesculapius, the son of Coronis,
| is handed over to the centaur Chiron, to be educated by him. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid, Met. II, 630 |
| |
| 630 |
eripuit geminique tulit Chironis
in antrum, |
| |
sperantemque sibi non falsae
praemia linguae |
 |
| Dann schwärzt Apollo den Raben, der ihm Coronis' Fehltritt verriet. |
| Apollo blackens the raven, who told him about Coronis´ unfaithfulness. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 631-632 |
| |
inter aves albas vetuit consistere
corvum. |
II: 633 - 675 Divinationes Chironis et Chariclus
Die Prophezeiungen des Chiron und der Chariklo
Chiron and Chariclo's prophecies
Las profecias de Quirón y de Cariclo
 |
| Chiron, der heilkundige Kentaur |
| Chiron, the teacher of Aesculapius. |
| (Sagittarius: Codex Voss., 9. Jhdt.) Ovid, Met. II, 634 |
|
Semifer
interea divinae stirpis alumno |
 |
Gern widmet sich Chiron der Erziehung des Aesculapius -
| wie später der des Achill. |
| Chiron dedicates himself gladly to the education of Aesculapius, |
| as he does later to Achilles´ education as well. |
| (Peter Paul Rubens, 1577-1640 ) Ovid, Met. II, 635 |
|
| |
laetus erat mixtoque oneri gaudebat
honore; |
 |
Ocyrhoe, die rothaarige Tochter des Zentauren Chiron, | kündet von der Segen bringenden Zukunft des Aeculapius. |
| Ocyrhoe, the red-haired daughter of the centaur Chiron, tells of the benefit, |
| Aesculapius´ future will bring to mankind. |
| (Hans von Stuck, 1893) Ovid, Met. II, 635-636 |
|
| 635 |
ecce venit rutilis umeros protecta
capillis |
| |
filia centauri, quam quondam
nympha Chariclo |
| |
fluminis in rapidi ripis enixa
vocavit |
| |
Ocyroen: non haec artes contenta
paternas |
| |
edidicisse fuit, fatorum arcana
canebat. |
| 640 |
ergo ubi vaticinos concepit mente
furores |
| |
incaluitque deo, quem clausum
pectore habebat, |
| |
adspicit infantem 'toto' que
'salutifer orbi |
| |
cresce, puer!' dixit; 'tibi se
mortalia saepe |
| |
corpora debebunt, animas tibi
reddere ademptas |
| 645 |
fas erit, idque semel dis indignantibus
ausus |
| |
posse dare hoc iterum flamma
prohibebere avita, |
| |
eque deo corpus fies exsangue
deusque, |
| |
qui modo corpus eras, et bis
tua fata novabis. |
| |
tu quoque, care pater, nunc inmortalis
et aevis |
| 650 |
omnibus ut maneas nascendi lege
creatus, |
| |
posse mori cupies, tum cum cruciabere
dirae |
| |
sanguine serpentis per saucia
membra recepto; |
| |
teque ex aeterno patientem numina
mortis |
|
 |
| Die Parcen werden einst den Lebensfaden des zunächst unsterblichen Chiron lösen. |
| The Parcae will once loosen the lifeline of the at first immortal Chiron. |
| (Suzanne Clairac, 1911-2005) Ovid, Met. II, 654 |
|
| |
efficient, triplicesque deae
tua fila resolvent.' |
|
 |
| Chiron wurde letztlich als Sternbild Schütze an den Himmel versetzt. |
| Chiron is eventually transformed into the constellation Sagittarius. |
| (Sternkartenausschnitt) Ovid, Met. II, 655 |
|
| 655 |
restabat fatis aliquid: suspirat
ab imis |
| |
pectoribus, lacrimaeque genis
labuntur obortae, |
| |
atque ita 'praevertunt' inquit
'me fata, vetorque |
| |
plura loqui, vocisque meae praecluditur
usus. |
| |
non fuerant artes tanti, quae
numinis iram |
| 660 |
contraxere mihi: mallem nescisse
futura! |
| |
iam mihi subduci facies humana
videtur, |
| |
iam cibus herba placet, iam latis
currere campis |
| |
impetus est: in equam cognataque
corpora vertor. |
| |
tota tamen quare? pater est mihi
nempe biformis.' |
| 665 |
talia dicenti pars est extrema
querellae |
| |
intellecta parum confusaque verba
fuerunt; |
 |
| Wegen ihrer Redseligkeit wird Ocyrrhoe wird in eine Stute verwandelt. |
| Because of her talkativeness, Ocyrhoe is transformed into a mare. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 665-675 |
| |
mox nec verba quidem nec equae
sonus ille videtur |
| |
sed simulantis equam, parvoque
in tempore certos |
| |
edidit hinnitus et bracchia movit
in herbas. |
| 670 |
tum digiti coeunt et quinos alligat
ungues |
| |
perpetuo cornu levis ungula,
crescit et oris |
| |
et colli spatium, longae pars
maxima pallae |
 |
| Chriron und der kleine Aesculapius erleben Ocyrrhoes Verwandlung. |
| Chiron and the small Aesculapius witness Ocyrhoe´s metamorphosis. |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849 ) Ovid, Met. II, 673 |
| |
cauda fit, utque vagi crines
per colla iacebant, |
| |
in dextras abiere iubas, pariterque
novata est |
| 675 |
et vox et facies; nomen quoque
monstra dedere. |
II: 676 - 707 Mercurius, Battus et armentum raptum
Merkur, Battus und das gestohlene Vieh
Mercury, Battus and the stolen cattle
Mercurio, Bato y los animales robados
|
Flebat
opemque tuam frustra Philyreius heros, |
| |
Delphice, poscebat. nam nec rescindere
magni |
| |
iussa Iovis poteras, nec, si
rescindere posses, |
| |
tunc aderas: Elin Messeniaque
arva colebas. |
 |
| Aus Liebeskummer über den Verlust seiner Coronis wird Apollo für eine Zeit ein Hirt. |
| |
| Of grief over the loss of his Coronis, Apollo turns into a shepherd for a while. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 680-681 |
| 680 |
illud erat tempus, quo te pastoria
pellis |
| |
texit, onusque fuit baculum silvestre
sinistrae, |
| |
alterius dispar septenis fistula
cannis. |
 |
| Sein Liebeskummer führt dazu, dass Apollo darüber die Herde vergisst. |
| |
| His grief lets Apollo forget his cattle. |
| (Apollo als Hirt: Mark, Quirin, 1752-1811, Foto: Hans-Jürgen Günther 2008) Ovid, Met. II, 682-683 |
| |
dumque amor est curae, dum te
tua fistula mulcet, |
| |
incustoditae Pylios memorantur
in agros |
 |
| Merkur stiehlt Apollo die Rinder. |
| Mercury steals Apollo´s cattle (black-shaped crater) |
| (schwarzfiguriger Krater, ca. 480 a.Chr.n.) |
| |
| Ovid, Met. II, 685-686 |
| 685 |
processisse boves: videt has
Atlantide Maia |
| |
natus et arte sua silvis occultat
abactas. |
| |
senserat hoc furtum nemo nisi
notus in illo |
 |
| Merkur raubt dem trauernden Apollo seine Rinder. Der Hirt Battus bemerkt es. |
| Mercury steals cattle from the mourning Apollo. The Shepard Battus notices it. |
| (Kupferstich, 2. Hälfte 17. Jhdt.) Ovid, Met. II, 680-689 |
| |
rure senex; Battum vicinia tota
vocabat. |
| |
divitis hic saltus herbosaque
pascua Nelei |
| 690 |
nobiliumque greges custos servabat
equarum. |
| |
hunc tenuit blandaque manu seduxit
et illi |
| |
'quisquis es, hospes' ait, 'si
forte armenta requiret |
| |
haec aliquis, vidisse nega neu
gratia facto |
| |
nulla rependatur, nitidam cape
praemia vaccam!' |
| 695 |
et dedit. accepta voces has reddidit
hospes: |
 |
| Battus verspricht Merkur, ihn nicht zu verraten. |
Eher werde dieser Fels dort reden als er.
Battus promises to Mercury not to reveal his secret.
Rather the rock over there would talk than him. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 706 |
|
| |
'tutus eas! lapis iste prius
tua furta loquetur,' |
| |
et lapidem ostendit. simulat
Iove natus abire; |
 |
| Merkur verwandelt Aussehen und Stimme und stellt Battus auf die Probe: |
Wenn er ihn nicht verrate, werde er ihn reich beschenken.
| Mercury tests Battus. |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid, Met. II, 706 |
|
| |
mox redit et versa pariter cum
voce figura |
| |
'rustice, vidisti si quas hoc
limite' dixit |
| 700 |
'ire boves, fer opem furtoque
silentia deme! |
| |
iuncta suo pretium dabitur tibi
femina tauro.' |
 |
| Als der versprochene Lohn verdoppelt wird, bricht Battus, der Merkur nicht erkennt, sein Wort. |
| When the reward was duplicated, Battus broke his word. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 702 |
| |
at senior, postquam est merces
geminata, 'sub illis |
| |
montibus' inquit 'erunt,' et
erant sub montibus illis. |
| |
risit Atlantiades et 'me mihi,
perfide, prodis? |
| 705 |
me mihi prodis?' ait periuraque
pectora vertit |
 |
| Merkur verwandelt nun den wortbrüchigen Schwätzer Battus in einen Felsen. |
| Now Mercury converts Battus into a rock. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 706 |
| |
in durum silicem, qui nunc quoque
dicitur index, |
| |
inque nihil merito vetus est
infamia saxo. |
II: 708 - 736 Mercurius Hersen conspicit
Merkur sieht Herse
Mercury sees Herse
Mercurio descubre a Erse
 |
| Merkur auf der Suche nach neuen Abenteuern... |
| The flying god, Mercury |
| (Donato Creti, 1745) Ovid, Met. II, 708 |
|
Hinc
se sustulerat paribus caducifer alis, |
| |
Munychiosque volans agros gratamque
Minervae |
| 710 |
despectabat humum cultique arbusta
Lycei. |
| |
illa forte die castae de more
puellae |
| |
vertice supposito festas in Palladis
arces |
| |
pura coronatis portabant sacra
canistris. |
| |
inde revertentes deus adspicit
ales iterque |
| 715 |
non agit in rectum, sed in orbem
curvat eundem: |
| |
ut volucris visis rapidissima
miluus extis, |
| |
dum timet et densi circumstant
sacra ministri, |
| |
flectitur in gyrum nec longius
audet abire |
| |
spemque suam motis avidus circumvolat
alis, |
| 720 |
sic super Actaeas agilis Cyllenius
arces |
| |
inclinat cursus et easdem circinat
auras. |
|
 |
| Die Venus überstrahlt alle Sterne, der Mond jedoch sie. |
| Venus is brighter than all the stars, the moon brighter than Venus.
|
| (Venus und Mond) Ovid, Met. II, 722-723 |
|
| |
quanto splendidior quam cetera
sidera fulget |
| |
Lucifer, et quanto quam Lucifer
aurea Phoebe, |
 |
| So übertrifft die Cecropstochter Herse alle Mädchen an Schönheit. |
| So Herse, Cecrops' daughter, is more beautiful than all girls. |
| (Herse, Residenzschloss Ludwigsburg ) Ovid, Met. II, 724 |
| |
tanto virginibus praestantior
omnibus Herse |
| 725 |
ibat eratque decus pompae comitumque
suarum. |
 |
| Merkur erblickt in einer Mädchenschar die schöne Herse. |
| Mercury catches sight of beautiful Herse in a group of girls. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 726 |
| |
obstipuit forma Iove natus et
aethere pendens |
| |
non secus exarsit, quam cum Balearica
plumbum |
| |
funda iacit: volat illud et incandescit
eundo |
| |
et, quos non habuit, sub nubibus
invenit ignes. |
 |
| Merkur lenkt die Bahn vom Himmel in Richtung Erde. |
| Mercury flies from the sky to the earth. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 730 |
| 730 |
vertit iter caeloque petit terrena
relicto |
| |
nec se dissimulat: tanta est
fiducia formae. |
| |
quae quamquam iusta est, cura
tamen adiuvat illam |
 |
| Merkur macht sich für Herse schön. |
| Mercury dresses up for Herse. |
| (Sandro Botticelli) Ovid, Met. II, 733-736 |
| |
permulcetque comas chlamydemque,
ut pendeat apte, |
| |
collocat, ut limbus totumque
adpareat aurum, |
| 735 |
ut teres in dextra, qua somnos
ducit et arcet, |
| |
virga sit, ut tersis niteant
talaria plantis. |
II: 737 - 751 Mercurius auxilium Aglauri petit
Merkur bittet Aglauros um Hilfe
Mercury elicits the help of Aglauros
Mercurio solicita la ayuda de Aglauro
|
Pars
secreta domus ebore et testudine cultos |
| |
tres habuit thalamos, quorum
tu, Pandrose, dextrum, |
| |
Aglauros laevum, medium possederat
Herse. |
| 740 |
quae tenuit laevum, venientem
prima notavit |
| |
Mercurium nomenque dei scitarier
ausa est |
| |
et causam adventus; cui sic respondit
Atlantis |
 |
| Merkur nennt Aglauros die Aufgaben, die er als Gott zu erfüllen hat. |
| Mercury tells Aglauros about his "job".. |
| (Jean Boulogne, gen. Giambologna, 1585) Ovid, Met. II, 743-744 |
| |
Pleionesque nepos 'ego sum, qui
iussa per auras |
| |
verba patris porto; pater est
mihi Iuppiter ipse. |
| 745 |
nec fingam causas, tu tantum
fida sorori |
| |
esse velis prolisque meae matertera
dici: |
|
 |
Merkur bittet Herses Schester, Aglaurus, ihm zu helfen.
Diese verlangt dafür eine große Menge Gold und weist ihn inzwischen aus dem Haus. |
| Mercury requests Aglaurus, Herse's sister, to help him
|
| (Paolo Veronese, 1528 - 1588) Ovid, Met. II, 747 |
|
| |
Herse causa viae; faveas oramus
amanti.' |
| |
adspicit hunc oculis isdem, quibus
abdita nuper |
| |
viderat Aglauros flavae secreta
Minervae, |
| 750 |
proque ministerio magni sibi
ponderis aurum |
| |
postulat: interea tectis excedere
cogit. |
II: 752 - 786 Minerva Invidiam vocat
Minerva ruft Invidia (Neid)
Minerva calls on Envy
Minerva llama a Envidia
|
Vertit
ad hanc torvi dea bellica luminis orbem |
| |
et tanto penitus traxit suspiria
motu, |
| |
ut pariter pectus positamque
in pectore forti |
 |
| Rückblende: Aglauros hatte gegen das Gebot Minervas in Erichthons Körbchen geschaut. |
| Aglauros took a look into Erichthons basket, though Minerva forbade it. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 755 |
| 755 |
aegida concuteret: subit, hanc
arcana profana |
| |
detexisse manu, tum cum sine
matre creatam |
| |
Lemnicolae stirpem contra data
foedera vidit, |
| |
et gratamque deo fore iam gratamque
sorori |
| |
et ditem sumpto, quod avara poposcerat,
auro. |
 |
| Die deshalb erzürnte Minerva will sie dafür bestrafen und sucht Invidia - die Göttin des Neides - auf. |
| Minerva wants to punish her for that and calls on Invidia, the goddess of envy. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 760 |
| 760 |
protinus Invidiae nigro squalentia
tabo |
| |
tecta petit: domus est imis in
vallibus huius |
 |
| Das Haus der Invidia liegt versteckt und kein Sonnenlicht gelangt zu ihr. |
| The house of the goddess of envy is dark and cold. |
| (Bernard Picart, 1673-1733) Ovid, Met. II, 762 |
| |
abdita, sole carens, non ulli
pervia vento, |
| |
tristis et ignavi plenissima
frigoris et quae |
| |
igne vacet semper,
caligine semper abundet. |
| 765 |
huc ubi pervenit belli metuenda
virago, |
 |
| Minerva wagt nicht, das Haus zu betreten. Sie trägt Invidia ihr Anliegen vor. |
| Minerva does not dare to enter the house. She presents her issue to Invidia. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 766 |
| |
constitit ante domum (neque enim
succedere tectis |
| |
fas habet) et postes extrema
cuspide pulsat. |
| |
concussae patuere fores. videt
intus edentem |
 |
| Minerva sieht, wie Invidia Vipernfleisch, die Nahrung für ihre Bosheit, verzehrt. |
| Minerva sees how Invidia feeds on the flesh of vipers, the aliment of her malice |
| (Brooks Nathan, Metamorphosen, 1849) Ovid, Met. II, 768-769 |
| |
vipereas carnes, vitiorum alimenta
suorum, |
| 770 |
Invidiam visaque oculos avertit;
at illa |
| |
surgit humo pigre semesarumque
relinquit |
| |
corpora serpentum passuque incedit
inerti. |
| |
utque deam vidit formaque armisque
decoram, |
| |
ingemuit vultumque una ac suspiria
duxit. |
 |
| "Der gelbe Neid" aus: Die 7 Todsünden. |
| „The yellow envy“ from: The 7 Mortal Sins (in German, yellow is the colour of envy, not green!) |
| (Otto Dix, 1891-1969) Ovid, Met. II, 775-783 |
| 775 |
pallor in ore sedet, macies in
corpore toto. |
| |
nusquam recta acies, livent robigine
dentes, |
| |
pectora felle virent, lingua
est suffusa veneno; |
| |
risus abest, nisi quem visi movere
dolores; |
| |
nec fruitur somno, vigilantibus
excita curis, |
| 780 |
sed videt ingratos intabescitque
videndo |
| |
successus hominum carpitque et
carpitur una |
| |
suppliciumque suum est. quamvis
tamen oderat illam, |
 |
| Minerva befiehlt der Invidia, Aglaurus Neid einzuimpfen. |
| Minerva commands Invidia to inoculate Aglauros the envy. |
| (Minerva) Ovid, Met. II, 775-783 |
| |
talibus adfata est breviter Tritonia
dictis: |
| |
'infice tabe tua natarum Cecropis
unam: |
| 785 |
sic opus est. Aglauros ea est.'
haud plura locuta |
| |
fugit et inpressa tellurem reppulit
hasta. |
II: 787 - 811 Invidia Aglaurum veneno suo imbuit
Invidia vergiftet das Herz der Aglauros
Envy poisons Aglauros's heart
Envidia envenena el corazón de Aglauro
|
Illa
deam obliquo fugientem lumine cernens |
| |
murmura parva dedit successurumque
Minervae |
| |
indoluit baculumque capit, quod
spinea totum |
| 790 |
vincula cingebant, adopertaque
nubibus atris, |
| |
quacumque ingreditur, florentia
proterit arva |
| |
exuritque herbas et summa cacumina
carpit |
| |
adflatuque suo populos urbesque
domosque |
| |
polluit et tandem Tritonida conspicit
arcem |
| 795 |
ingeniis opibusque et festa pace
virentem |
| |
vixque tenet lacrimas, quia nil
lacrimabile cernit. |
| |
sed postquam thalamos intravit
Cecrope natae, |
| |
iussa facit pectusque manu ferrugine
tincta |
| |
tangit et hamatis praecordia
sentibus inplet |
| 800 |
inspiratque nocens virus piceumque
per ossa |
| |
dissipat et medio spargit pulmone
venenum, |
| |
neve mali causae spatium per
latius errent, |
 |
| Merkur und Herse im Glück. |
| Mercury and Herse in happiness. |
| (Herse und Merkur, Bilderatlas 1885) Ovid, Met. II, 803-804 |
| |
germanam ante oculos fortunatumque
sororis |
| |
coniugium pulchraque deum sub
imagine ponit |
| 805 |
cunctaque magna facit; quibus
inritata dolore |
| |
Cecropis occulto mordetur et
anxia nocte |
| |
anxia luce gemit lentaque miserrima
tabe |
| |
liquitur, et glacies incerto
saucia sole, |
 |
| Herses und Merkurs Glück - ihr Kind heißt Cephalus (8. Buch) - steigert den Neid der Aglauros. |
| Herse’s and Mercury’s bliss – their child is called Cephalus (see book VIII) – increases the envy of Aglauros. |
| (Louis Jean François Lagrenée, 1767) Ovid, Met. II, 809 |
| |
felicisque bonis non lenius uritur
Herses, |
| 810 |
quam cum spinosis ignis supponitur
herbis, |
| |
quae neque dant flammas lentoque
vapore cremantur. |
II: 812 - 832 Aglaurus in saxum mutatur
Aglauros wird in einen Stein verwandelt.
Aglauros is tumed to stone
Aglauro se transforma en una piedra
|
saepe mori voluit, ne quicquam
tale videret, |
| |
saepe velut crimen rigido narrare
parenti; |
 |
| In ihrer Eifersucht auf Herse setzt sich Aglauros vor die Tür und will Apollo nicht zur Schwester lassen.. |
| Jealous of Herse, Aglauros sits on the doorstep and tries to detain Mercury from visiting her sister. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 814 |
| |
denique in adverso venientem
limine sedit |
| 815 |
exclusura deum. cui blandimenta
precesque |
| |
verbaque iactanti mitissima 'desine!'
dixit, |
| |
'hinc ego me non sum nisi te
motura repulso.' |
| |
'stemus' ait 'pacto' velox Cyllenius
'isto!' |
| |
caelestique fores virga patefecit:
at illi |
| 820 |
surgere conanti partes, quascumque
sedendo |
| |
flectimur, ignava nequeunt gravitate
moveri: |
| |
illa quidem pugnat recto se attollere
trunco, |
| |
sed genuum iunctura riget, frigusque
per ungues |
| |
labitur, et pallent amisso sanguine
venae; |
 |
| Nach Berührung durch Merkurs Stab breitet sich Erstarrung über Aglauros' Körper aus, wie sich der unheilbare Krebs ausbreitet. |
| When Mercury touches Aglauros, she becomes rigid. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 825-826 |
| 825 |
utque malum late solet inmedicabile
cancer |
| |
serpere et inlaesas vitiatis
addere partes, |
| |
sic letalis hiems paulatim in
pectora venit |
| |
vitalesque vias et respiramina
clausit, |
| |
nec conata loqui est nec, si
conata fuisset, |
| 830 |
vocis habebat iter: saxum iam
colla tenebat, |
 |
| Die auf Herse neidische Schwester Aglauros wird in einen Stein verwandelt. |
| Her envious sister Aglauros is turned into a stone. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 829-832 |
| |
oraque duruerant, signumque exsangue
sedebat; |
| |
nec lapis albus erat: sua mens
infecerat illam. |
II: 833 - 875 Iupiter Europam abducit
Jupiter entführt Europa
Jupiter's abduction of Europa
Júpiter rapta a Europa
|
Has
ubi verborum poenas mentisque profanae |
| |
cepit Atlantiades, dictas a Pallade
terras |
| 835 |
linquit et ingreditur iactatis
aethera pennis. |
| |
sevocat hunc genitor nec causam
fassus amoris |
 |
| Der Götterbote Merkur soll einen Auftrag seines Vaters Jupiter erfüllen. |
| The divine messenger Mercury completes the quest he got from his father Jupiter. |
| (Merkur: Evelyn Morgan, 1855-1919) Ovid, Met. II, 837 |
| |
'fide minister' ait 'iussorum,
nate, meorum, |
| |
pelle moram solitoque celer delabere
cursu, |
| |
quaeque tuam matrem tellus a
parte sinistra |
| 840 |
suspicit (indigenae Sidonida
nomine dicunt), |
| |
hanc pete, quodque procul montano
gramine pasci |
|
| Merkur soll eine Rinderherde an den Strand treiben. |
| Jupiter mischt sich in Gestalt eines weißen Stieres unter die Herde. |
| |
| Mercury has to drive a cattle to the shore. |
| Jupiter mixed himself with the cattle in the shape of a white bull. |
| (Rinderherde, cattle) Ovid, Met. II, 852 |
| |
armentum regale vides, ad litora
verte!' |
 |
| DIE LIEBSCHAFTEN DES JUPITER |
| ( rot: mit Göttinnen und Nymphen - schwarz: mit Frauen ) |
| JUPITER`S AFFAIRS
|
| (red: with goddesses and nymphs – black: with mortal women) |
| |
dixit, et expulsi iamdudum monte
iuvenci |
| |
litora iussa petunt, ubi magni
filia regis |
| 845 |
ludere virginibus Tyriis comitata
solebat. |
| |
non bene conveniunt nec in una
sede morantur |
| |
maiestas et amor;
sceptri gravitate relicta |
| |
ille pater rectorque
deum, cui dextra trisulcis |
| |
ignibus armata est,
qui nutu concutit orbem, |
|
| Jupiter als weißer Stier |
| Jupiter as a white bull. |
| (Stier: Franz Marc, 1911) Ovid, Met. II, 850 |
| 850 |
induitur faciem tauri
mixtusque iuvencis |
| |
mugit et in teneris
formosus obambulat herbis. |
| |
quippe color nivis
est, quam nec vestigia duri |
| |
calcavere pedis nec
solvit aquaticus auster. |
| |
colla toris exstant,
armis palearia pendent, |
| 855 |
cornua vara quidem,
sed quae contendere possis |
| |
facta manu, puraque
magis perlucida gemma. |
| |
nullae in fronte
minae, nec formidabile lumen: |
|
| Europa ist erstaunt wie friedlich der Bulle sich verhält. |
| Europa is amazed at the peaceable white bull. |
| (Veronese, 1528) Ovid, Met. II, 858 |
| |
pacem vultus habet.
miratur Agenore nata, |
|
| Und wie schön der Farren ist! |
| How beautiful is this Farren! |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid, Met. II, 859 |
| |
quod tam formosus,
quod proelia nulla minetur; |
| 860 |
sed quamvis mitem
metuit contingere primo, |
|
| Europa schmückt den Stier mit Blumen |
| Europa decorates the bull with flowers. |
| (François Boucher 1732-34) Ovid, Met. II, 861 |
| |
mox adit et flores
ad candida porrigit ora. |
| |
gaudet amans et,
dum veniat sperata voluptas, |
|
| Der zutrauliche Stier küsst Europas Hände. |
| The confiding bull kisses Europa's hands. |
| (Zeus und Europa - Santiago, Alonso) Ovid, Met. II, 863 |
| |
oscula dat manibus;
vix iam, vix cetera differt; |
| |
et nunc adludit viridique
exsultat in herba, |
| 865 |
nunc latus in fulvis
niveum deponit harenis; |
|
| Allmählich verliert Europa ihre Furcht |
| Gradually Europa lost her fear. |
| (Europa, Kuranlage Sylt, Foto: H.-J. Günther 2006) Ovid, Met. II, 863 |
| |
paulatimque metu
dempto modo pectora praebet |
 |
| Europa bekränzt den Stier. |
| Europa crowns the bull with a wreath |
| (Europa: Guido Reni, ca. 1620) Ovid, Met. II,
867 |
| |
virginea plaudenda
manu, modo cornua sertis |
| |
inpedienda novis;
ausa est quoque regia virgo |
 |
| Europa setzt sich auf den Rücken des Stieres |
| Europa mounts the back of the bull. |
| (Europa: Adolf von Hildebrand, 1895) Ovid, Met. II,
869 |
| |
nescia, quem premeret,
tergo considere tauri, |
 |
| Der Stier trottet mit Europa über Land. |
| The bull walks over land with Europa on his back. |
| (Europa: Düsseldorf Airport) Ovid, Met. II, 870 |
| 870 |
cum deus a terra
siccoque a litore sensim |
 |
| Der Stier geht ins Wasser. |
| The bull goes into the water. |
| (Europa: Jean Baptiste Marie Pierre, 1750) Ovid, Met. II,
870-871 |
| |
falsa pedum primis
vestigia ponit in undis; |
 |
| Der Stier schaut unschuldig. |
| The bull looks harmless. |
| (Europa: Caesar van Boetius, 1650 Ovid, Met. II,
870-871 |
 |
| Europa wird entführt... |
| Europa is seduced... |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto: H.-J. Günther 2007) Ovid, Met. II, 825-826 |
 |
| in Richtung offene See. |
| in the sea. |
| (Europa: Rubens) Ovid, Met. II, 872 |
| |
inde abit ulterius
mediique per aequora ponti |
 |
| Der Räuber entführt seine Beute. |
| The robber Jupiter and his loot Europa. |
| (Europa: Deckengemälde des Caldariums der Villa von Oplontis) Ovid, Met. II, 873 |
 |
| Europa bekommt es mit der Angst zu tun. |
| Europa is alarmed |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid, Met. II, 872 |
 |
| Der Strand ist schon weit entfernt. |
| The shore is far away. |
| (Europa: Ortelius-Atlas, 1574) Ovid, Met. II, 872 |
| |
fert praedam: pavet
haec litusque ablata relictum |
 |
| Europas Ritt auf dem Stier nach Kreta. |
| Europas ride to Kreta on the bull´s back. |
| (Europa: Serow, Valentin Alexandrowitsch, 1910) Ovid, Met. II,
873-875 |
| |
 |
| Europa hält sich mit der rechten Hand am Horn, mit der linken am Rücken fest. |
| Europa holds fast to the horn with the right hand and to the back with the left hand. |
| (Europa: Valloton, Felix - 1908) Ovid, Met. II, 874/875 |
| |
respicit et dextra
cornum tenet, altera dorso |
| |
 |
| Europa |
| Europa |
| (Europa: Epple, Bruno, 1973) Ovid, Met. II, 874/875 |
| |
inposita est; tremulae
sinuantur flamine vestes. |
|
 |
| Der Planet Jupiter mit den Monden Europa und Callisto |
| Planet Jupiter with the two moons Europa and Callisto. |
| Kosmos 1995 |
|
 |
| Und zum Schluss: ohne "sie" (Europa) gäbe es "ihn" (Euro) heute nicht. |
| And finally: without „her“ (Europa), „he“ (the Euro, which is of male gender in German) would not exist. |
| 100-Euro |
|
 |
| Illustration zum 2. Buch von Ovids Metamorphosen |
| Illustration on the 2nd book of „The Metamorphoses“ |
| Georges Sandys, 1632 |
|
|
 |
| Früheste illustrierte Ovidausgabe, Lyon 1510 |
| |
| first illustrated Ovid-Edition, Lyon 1510 |
| |