P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
ILLUSTRATIONIBUS PRAECLARIS AUCTAE
LIBER OCTAVUS (VIII)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH VIII
reichhaltig mit Werken aus der Kunstgeschichte illustriert
OVID: METAMORPHOSES, BOOK VIII
richly illustrated by famous artists in European history
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO VIII
ricamente ilustrado con obras tomadas de la historia del arte occidental
|
|
Der Sturz des Icarus
|
|
the death of Icarus
|
|
(Odilon Redon) Ovid, Met.VIII 229-235
|
ARGUMENTUM
Inhalt /
Contents /
Contenido
VIII: 1 - 80 Scylla patriam suam prodere cogitat
Scylla beschließt, ihre Heimatstadt Megara zu verraten
Scylla decides to betray her city of Megara
Escila decide traicionar a su ciudad natal Megara
VIII: 81 - 151 Scylla deserta in avem mutatur
Scylla wird verlassen und in einen Vogel verwandelt
Scylla, deserted, is changed to a bird
Escila abandonada se convierte en un pajaro
VIII: 152 - 181 Minotaurus, Theseus, Ariadne
Minotaurus, Theseus und Ariadne
The Minotaur, Theseus, and Ariadne
Minotauro, Teseo y Ariadna
VIII: 183 - 235 Daedalus et Icarus
Dädalus und Ikarus
Daedalus and Icarus
Dédalo e Ícaro
VIII: 236 - 259 Mors Tali
Der Tod des Talos
The death of Talos
La muerte de Talos
VIII: 260 - 328 Causa venationis Calydoniae
Die kalydonische Jagd - der Anlass
The Calydonian Boar Hunt - the cause
Cacería de Calidón - la causa
VIII: 329 - 375 Venatio apri lacessiti
Die kalydonische Eberjagd - der Eber ist gereizt
The Calydonian Boar Hunt - the boar is roused
Cacería al Jabalí de Calidón - El jabalí irritado
VIII: 376 - 424 Venatio Calydonia - Meleager aprum necat
Die kalydonische Jagd - Meleager tötet des Eber
The Calydonian Boar Hunt - Meleager kills the boar
Cacería de Calidón - Meleagro mata al jabalí
VIII: 425 - 450 Venatio Calydonia - praeda
Die kalydonische Jagd - die Beute
The Calydonian Boar Hunt - the spoils
Cacería de Calidón - la presa
VIII: 451 - 514 Sacrificium Altheae
Althaea und das Brandopfer
Althaea and the burning brand
Altea y el sacrificio
VIII: 515 - 546 Mors Meleagri
Meleagers Tod
The death of Meleager
Muerte de Meleagro
VIII: 547 - 610 Theseus comitibus suis de Perimele narrat
Achelous erzählt Theseus und seinen Gefährten von Perimele
Achelous tells Theseus and his friends of Perimele
Aqueloo narrando la historia de Perimele a Teseo y sus compañeros
VIII: 611 - 678 Lelex de Philemone et Baucide narrat
Lelex erzählt die Geschichte von Philemon und Baucis
Lelex tells of Philemon and Baucis
Lelex relata la historia de Filemón y Baucis
VIII: 679 - 724 Metamorphosis Philemonis et Baucidis
Die Metamorphose von Philemon und Baucis
The transformation of Philemon and Baucis
La transformación de Filemón y Baucis
VIII: 725 - 776 Erisychthon quercum Cereris veterrimam caedit
Erysichthon fällt Ceres heilige Eiche
Erysichthon fells Ceres's sacred oak tree
Erisicton tala la encina sagrada de Ceres
VIII: 777 - 842 Ceres Erysichtonem fame perpetua punit
Ceres bestraft Erysichthon mit nie endendem Hunger
Ceres sends Famine to Erysichthon
Ceres castiga a Erisicton con un hambre interminable
VIII: 843 - 884 Sors Erysichthonis et filiae Mestrae
Das Schicksal des Erysichthon und seiner Tochter Mestra
The fate of Erysichthon and his daughter Mestra
El destino de Erisicton y su hija Mestra
|
 |
| Illustration zum 8. Buch von Ovids Metamorphosen - Scylla und Minos |
| Edition: Lyon 1510 |
|
 |
| Illustration zu Ovids Metamorphosen, Buch VIII |
| Illustration of Ovid: Metamorphoses, book VIII |
| Matthaeus Merian d. Ä., 1619 |
P.
OVIDI NASONIS METAMORPHOSES
LIBER OCTAVUS (VIII)
OVIDS METAMORPHOSEN, BUCH VIII
OVID: METAMORPHOSES, BOOK VIII
OVIDIO: METAMORFOSIS, LIBRO VIII
Text
VIII: 1 - 80 Scylla patriam suam prodere cogitat
Scylla beschließt, ihre Heimatstadt Megara zu verraten
Scylla decides to betray her city of Megara
Escila decide traicionar a su ciudad natal Megara
|
Iam nitidum retegente diem noctisque fugante |
|
 |
Der "Licht-Bringer" Lucifer verscheucht die Nacht
| und führt den neuen Tag empor. |
| (Venus als Morgenstern) Ovid. Met. VIII, 1-2 | |
|
|
tempora Lucifero cadit Eurus, et umida surgunt |
|
nubila: dant placidi cursum redeuntibus Austri |
|
Aeacidis Cephaloque; quibus feliciter acti |
|
 |
| Cephalus ist von Ägina nach Athen zurückgekehrt. |
| (Cephalus uns Eos: Krater 440 a.Chr.n. Ovid. Met. VIII,5 |
|
| 5 |
ante exspectatum portus tenuere petitos. |
|
interea Minos Lelegeia litora vastat |
|
 |
| Derweil führt der Kreter Minos Krieg gegen Megara, die Stadt des Nisus. |
| (Geschichtsatlas) Ovid. Met. VIII, 7-8 |
|
|
praetemptatque sui vires Mavortis in urbe |
|
Alcathoi, quam Nisus habet, cui splendidus ostro |
|
inter honoratos medioque in vertice canos |
| 10 |
crinis inhaerebat, magni fiducia regni. |
|
Sexta resurgebant orientis cornua lunae, |
|
et pendebat adhuc belli fortuna, diuque |
|
 |
| Im Krieg zwischen Kreta (Minos) und Megara (Nisus) wechselt die Siegesgöttin die Fronten. |
| (Victoria von Ephesus, Foto: Hans-Jürgen Günther) Ovid. Met. VIII, 13 |
|
|
inter utrumque volat dubiis Victoria pennis. |
|
 |
| Der Mauerturm von Megara - ein großartiger Aussichtspunkt |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 13 |
|
|
regia turris erat vocalibus addita muris, |
| 15 |
in quibus auratam proles Letoia fertur |
|
deposuisse lyram: saxo sonus eius inhaesit. |
|
saepe illuc solita est ascendere filia Nisi |
|
et petere exiguo resonantia saxa lapillo, |
|
tum cum pax esset; bello quoque saepe solebat |
| 20 |
spectare ex illa rigidi certamina Martis, |
|
iamque mora belli procerum quoque nomina norat |
|
armaque equosque habitusque Cydoneasque pharetras; |
|
 |
| Nisus' Tochter Scylla bewundert von ihrem Turm aus König Minos beim Kämpfen. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 23-26 |
|
|
noverat ante alios faciem ducis Europaei, |
|
plus etiam, quam nosse sat est: hac iudice Minos, |
| 25 |
seu caput abdiderat cristata casside pennis, |
|
in galea formosus erat; seu sumpserat aere |
|
fulgentem clipeum, clipeum sumpsisse decebat; |
|
torserat adductis hastilia lenta lacertis: |
|
laudabat virgo iunctam cum viribus artem; |
| 30 |
inposito calamo patulos sinuaverat arcus: |
|
sic Phoebum sumptis iurabat stare sagittis; |
|
cum vero faciem dempto nudaverat aere |
|
purpureusque albi stratis insignia pictis |
|
terga premebat equi spumantiaque ora regebat, |
| 35 |
vix sua, vix sanae virgo Niseia compos |
|
mentis erat: felix iaculum, quod tangeret ille, |
|
quaeque manu premeret, felicia frena vocabat. |
|
impetus est illi, liceat modo, ferre per agmen |
|
virgineos hostile gradus, est impetus illi |
| 40 |
turribus e summis in Cnosia mittere corpus |
|
castra vel aeratas hosti recludere portas, |
|
vel siquid Minos aliud velit. utque sedebat |
|
candida Dictaei spectans tentoria regis, |
|
'laeter,' ait 'doleamne geri lacrimabile bellum, |
|
 |
| Scylla verliebt sich in Minos, den Feind ihrer Stadt. |
| (Anonymus, 17. Jhdt.) Ovid. Met. VIII, 43-50 |
|
| 45 |
in dubio est; doleo, quod Minos hostis amanti est. |
|
sed nisi bella forent, numquam mihi cognitus esset! |
|
me tamen accepta poterat deponere bellum |
|
obside: me comitem, me pacis pignus haberet. |
|
 |
| Scylla preist Europa, die schöne Mutter des Minos |
| Ovid. Met. VIII, 49-50 |
|
|
si quae te peperit, talis, pulcherrime regum, |
| 50 |
qualis es ipse, fuit, merito deus arsit in illa. |
|
o ego ter felix, si pennis lapsa per auras |
|
Cnosiaci possem castris insistere regis |
|
fassaque me flammasque meas, qua dote, rogarem, |
|
vellet emi, tantum patrias ne posceret arces! |
| 55 |
nam pereant potius sperata cubilia, quam sim |
|
proditione potens!-quamvis saepe utile vinci |
|
victoris placidi fecit clementia multis. |
|
iusta gerit certe pro nato bella perempto: |
|
et causaque valet causamque tuentibus armis. |
| 60 |
at, puto, vincemur; qui si manet exitus urbem, |
|
cur suus haec illi reseret mea moenia Mavors |
|
et non noster amor? melius sine caede moraque |
|
inpensaque sui poterit superare cruoris. |
|
non metuam certe, ne quis tua pectora, Minos, |
| 65 |
vulneret inprudens: quis enim tam durus, ut in te |
|
derigere inmitem non inscius audeat hastam? |
|
coepta placent, et stat sententia tradere mecum |
|
dotalem patriam finemque inponere bello; |
|
verum velle parum est! aditus custodia servat, |
| 70 |
claustraque portarum genitor tenet: hunc ego solum |
|
infelix timeo, solus mea vota moratur. |
|
di facerent, sine patre forem! sibi quisque profecto |
|
 |
| Scylla will ihr Schicksal selbst in die Hand nehmen. |
| (Druckermarke des Georg Ulricher von Andla, 1534) Ovid. Met. VIII, 73 |
|
|
est deus: ignavis precibus Fortuna repugnat. |
|
altera iamdudum succensa cupidine tanto |
| 75 |
perdere gauderet, quodcumque obstaret amori. |
|
et cur ulla foret me fortior? ire per ignes |
|
et gladios ausim; nec in hoc tamen ignibus ullis |
|
aut gladiis opus est, opus est mihi crine paterno. |
|
illa mihi est auro pretiosior, illa beatam |
| 80 |
purpura me votique mei factura potentem.' |
VIII: 81 - 151 Scylla deserta in avem mutatur
Scylla wird verlassen und in einen Vogel verwandelt
Scylla, deserted, is changed to a bird
Escila abandonada se convierte en un pajaro
|
Talia dicenti curarum maxima nutrix |
|
nox intervenit, tenebrisque audacia crevit. |
|
prima quies aderat, qua curis fessa diurnis |
|
pectora somnus habet: thalamos taciturna paternos |
| 85 |
intrat et (heu facinus!) fatali nata parentem |
|
crine suum spoliat praedaque potita nefanda |
|
fert secum spolium sceleris progressaque porta |
|
per medios hostes (meriti fiducia tanta est) |
|
pervenit ad regem; quem sic adfata paventem est: |
|
 |
| Scylla schneidet heimlich die purpurne Locke ihres Vaters ab und bringt sie zu Minos. |
| (Ludovico Dolce 1558) Ovid. Met. VIII, 90-100 |
|
| 90 |
'suasit amor facinus: proles ego regia Nisi |
|
Scylla tibi trado patriaeque meosque penates; |
|
praemia nulla peto nisi te: cape pignus amoris |
|
purpureum crinem nec me nunc tradere crinem, |
|
sed patrium tibi crede caput!' scelerataque dextra |
|
 |
| Minos weigert sich, die Locke, das Pfand für Nisus' Lebenskraft, anzunehmen. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 90-100 |
|
| 95 |
munera porrexit; Minos porrecta refugit |
|
turbatusque novi respondit imagine facti: |
|
'di te summoveant, o nostri infamia saecli, |
|
orbe suo, tellusque tibi pontusque negetur! |
|
 |
| Im Gegenteil, er möchte mit dem "monstrum" Scylla nichts mehr zu tun haben. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 97-100 |
|
|
certe ego non patiar Iovis incunabula, Creten, |
| 100 |
qui meus est orbis, tantum contingere monstrum.' |
|
Dixit, et ut leges captis iustissimus auctor |
|
hostibus inposuit, classis retinacula solvi |
|
iussit et aeratas impelli remige puppes. |
|
Scylla freto postquam deductas nare carinas |
| 105 |
nec praestare ducem sceleris sibi praemia vidit, |
|
consumptis precibus violentam transit in iram |
|
intendensque manus passis furibunda capillis |
|
'quo fugis' exclamat 'meritorum auctore relicta, |
|
o patriae praelate meae, praelate parenti? |
| 110 |
quo fugis, inmitis, cuius victoria nostrum |
|
et scelus et meritum est? nec te data munera, nec te |
|
noster amor movit, nec quod spes omnis in unum |
|
te mea congesta est? nam quo deserta revertar? |
|
in patriam? superata iacet! sed finge manere: |
| 115 |
proditione mea clausa est mihi! patris ad ora? |
|
quem tibi donavi? cives odere merentem, |
|
finitimi exemplum metuunt: exponimur orbae |
|
terrarum, nobis ut Crete sola pateret. |
|
hac quoque si prohibes et nos, ingrate, relinquis, |
| 120 |
non genetrix Europa tibi est, sed inhospita Syrtis, |
|
Armeniae tigres austroque agitata Charybdis. |
|
 |
| Megara wird besiegt. Minos nimmt die Verräterin Scylla nicht mit nach Kreta. |
| Sie erinnert an ihn seine Ehefrau Pasiphae, die einen Stier liebte. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 122-124 |
|
|
Nec Iove tu natus, nec mater imagine tauri |
|
ducta tua est: generis falsa est ea fabula! verus, |
|
et ferus et captus nullius amore iuvencae |
|
 |
| Scylla sagt im Zorn, dass Minos - wie Minotaurus - |
| einen echten Stier zum Vater haben müsse. |
| (Pasipahae und Daedalus, Pompei) Ovid. Met. VIII, 124 |
|
| 125 |
qui te progenuit, taurus fuit. exige poenas, |
|
Nise pater! gaudete malis, modo prodita, nostris, |
|
moenia! nam, fateor, merui et sum digna perire. |
|
sed tamen ex illis aliquis, quos impia laesi, |
|
me perimat! cur, qui vicisti crimine nostro, |
| 130 |
insequeris crimen? scelus hoc patriaeque patrique est, |
|
officium tibi sit! te vere coniuge digna est, |
|
quae torvum ligno decepit adultera taurum |
|
discordemque utero fetum tulit. ecquid ad aures |
|
perveniunt mea dicta tuas, an inania venti |
| 135 |
verba ferunt idemque tuas, ingrate, carinas? |
|
 |
| Scylla erscheint es verständlich, dass Pasiphae einen Stier dem Minos vorzog. |
| (Pasiphae und der Stier, Felicity Swan) Ovid. Met. VIII, 136-137 |
|
|
iam iam Pasiphaen non est mirabile taurum |
|
praeposuisse tibi: tu plus feritatis habebas. |
|
me miseram! properare iubet! divulsaque remis |
|
unda sonat, mecumque simul mea terra recedit. |
| 140 |
nil agis, o frustra meritorum oblite meorum: |
|
 |
| Scylla will Minos folgen und klammert sich an sein Schiff. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 141-142 |
|
|
insequar invitum puppimque amplexa recurvam |
|
per freta longa trahar.' Vix dixerat, insilit undis |
|
consequiturque rates faciente cupidine vires |
|
 |
| Ungern wird der leidige Gast am Schiffsrumpf gesehen. |
| (Ludovico Dolce, 1558 ) Ovid. Met. VIII, 145-147 |
|
|
Cnosiacaeque haeret comes invidiosa carinae. |
|
 |
| Der in einen Seeadler verwandelte Nisus will sich an seiner Tochter Scylla rächen. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 145-147 |
|
| 145 |
quam pater ut vidit (nam iam pendebat in aura |
|
et modo factus erat fulvis haliaeetus alis), |
|
ibat, ut haerentem rostro laceraret adunco; |
|
illa metu puppim dimisit, et aura cadentem |
|
sustinuisse levis, ne tangeret aequora, visa est. |
| 150 |
pluma subit palmis: in avem mutata vocatur |
|
 |
| Scylla wird in einen Sperlingsvogel verwandelt. |
| (Ciris passerina) Ovid. Met. VIII, 149-150 |
|
|
Ciris et a tonso est hoc nomen adepta capillo. |
VIII: 152 - 182 Minotaurus, Theseus, Ariadne
Minotaurus, Theseus und Ariadne
The Minotaur, Theseus, and Ariadne
Minotauro, Teseo y Ariadna
|
Vota Iovi Minos taurorum corpora centum |
|
solvit, ut egressus ratibus Curetida terram |
|
contigit, et spoliis decorata est regia fixis. |
|
 |
König Minos kehrt siegreich nach Kreta zurück.
Inzwischen ist Minotaurus, den ein Stier mit Pasiphae,
| der Gattin des Minos, zeugte, herangewachsen. |
| (George Frederec Watts, 1817-1904) Ovid. Met. VIII, 152-155 | | |
|
| 155 |
creverat obprobrium generis, foedumque patebat |
|
 |
| Das mordende Monster wird zur Bedrohung. |
| (Pablo Picasso) Ovid. Met. VIII, 156 |
|
|
matris adulterium monstri novitate biformis; |
|
 |
| Minos beschließt, diesen Schandfleck seiner Ehe vor den Augen der Welt zu verbergen. |
| (Gustave Doré, 1832-1883) Ovid. Met. VIII, 157 |
|
|
destinat hunc Minos thalamo removere pudorem |
|
multiplicique domo caecisque includere tectis. |
|
Daedalus ingenio fabrae celeberrimus artis |
| 160 |
ponit opus turbatque notas et lumina flexum |
|
ducit in errorem variarum ambage viarum. |
|
 |
| stilisierter phrygischer Mäander |
| (Mäanderornament) Ovid. Met. VIII, 162 |
|
|
non secus ac liquidus Phrygiis Maeandros in arvis |
|
ludit et ambiguo lapsu refluitque fluitque |
|
occurrensque sibi venturas aspicit undas |
| 165 |
et nunc ad fontes, nunc ad mare versus apertum |
|
incertas exercet aquas: ita Daedalus implet |
|
 |
| Dädalus baut das Labyrinth - verschlungen wie der phrygische Mäander. |
| (Mosaik aus röm Wohnhaus, 2. Jhdt. p. Chr.) Ovid. Met. VIII, 167-168 |
|
|
innumeras errore vias vixque ipse reverti |
|
 |
| Dädalus selbst kann sich kaum in seinem Bau zurechtfinden. |
| (Virgil Solis, 156) Ovid. Met. VIII, 169-170 |
|
|
ad limen potuit: tanta est fallacia tecti. |
|
 |
Minotaurus wird in seine Behausung eingesperrt. Die tributpflichtigen Athener müssen
| ihm alle neun Jahre 7 Jungen und 7 Mädchen als "Nahrung" zukommen lassen.. |
| (griechische Plastik) Ovid. Met. VIII, 169-170 | |
|
|
Quo postquam geminam tauri iuvenisque figuram |
|
 |
| Der Athener Theseus und der blutrünstige Minotaurus belauern sich. |
| (Burne, Jones 1833-1898) Ovid. Met. VIII, 170 |
|
| 170 |
clausit, et Actaeo bis pastum sanguine monstrum |
|
 |
| Theseus tötet den Minotaurus. |
| (W. Russel Flint) Ovid. Met. VIII, 173-174 |
|
|
tertia sors annis domuit repetita novenis, |
|
 |
| Ariadne hatte Theseus geholfen, wieder aus dem Labyrinth herauszufinden. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 172 |
|
|
 |
| Aus dem Labyrinth war zuvor niemand zurückgekehrt. |
| (Ludovico Dolce, 1558, neu: Stephe Orgel 1979) Ovid. Met. VIII, 172 |
|
|
utque ope virginea nullis iterata priorum |
|
 |
Die Minostochter Ariadne hatte Theseus ein Wollknäuel mitgegeben.
| Dieser "Ariadnefaden" rettet den Athener Königssohn. |
(Ariadne: Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link,
| s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid. Met. VIII, 173 | | |
|
|
ianua difficilis filo est inventa relecto, |
|
 |
| Das Liebespaar Theseus und Ariadne.Theseus entführt Ariadne. |
Darstellung auf dem Hals eines Kruges der geometrischen und orientalisierenden
| Epoche (900-620 a. Chr.), Iraklion, Archeologisches Museum; Ovid. Met. VIII, 174 | | |
|
|
protinus Aegides rapta Minoide Diam |
|
 |
| Herzlos setzt er Ariadne auf der Insel Naxos aus. |
| (Fresko aus Herculaneum, 1. Jhdt p. Chr.) Ovid. Met. 175-176 VIII, 172 |
|
| 175 |
vela dedit comitemque suam crudelis in illo |
|
 |
| Dort sitzt sie verlassen und einsam. |
| (Daumier, Honore 1842) Ovid. Met. 173-174 VIII, 176 |
|
|
 |
| Klagend schaut sie den Schiffen nach. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 172 |
|
|
 |
| Ariadne auf Naxos |
| (Ariadne wird von Theseus verlassen: Lovis Corinth, 1913) Ovid. Met. VIII, 172 |
|
|
litore destituit; desertae et multa querenti |
|
 |
| Bacchus erbarmt sich ihrer. |
| (Sebastiano Ricci, 1710-1712 ) Ovid. Met. 173-174 VIII, 177 |
|
|
 |
| Er vermählt sich mit Ariadne. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 172 |
|
|
amplexus et opem Liber tulit, utque perenni |
|
 |
| Damit sie heller als ein Stern strahle, nahm Bacchus ihre Krone und warf sie in den Himmel. |
| (Ariadne und Bacchus: Annibale Carracci, 1560-1609) Ovid. Met. VIII, 178 |
|
|
sidere clara foret, sumptam de fronte coronam |
|
inmisit caelo: tenues volat illa per auras |
|
 |
| Beim Hochwerfen verwandelten sich die Edelsteine in Sterne. |
| (Internetrecherche) Ovid. Met. VIII, 180 |
|
| 180 |
dumque volat, gemmae nitidos vertuntur in ignes |
|
 |
| Die Edelsteine behalten die Gestalt einer Krone. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 181 |
|
|
 |
| Die Krone der Ariadne wird am Sternenhimmel die "corona borealis". |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 181 |
|
|
consistuntque loco specie remanente coronae, |
|
 |
Zu finden ist das Sternbild "Nördliche Krone"
| zwischen dem "Knienden Mann" (Hercules) und Bootes. |
| (Sternatlas, 18. Jhdt.) Ovid. Met. VIII, 182 | |
|
|
qui medius Nixique genu est Anguemque tenentis. |
VIII: 183 - 235 Daedalus et Icarus
Dädalus und Ikarus
Daedalus and Icarus
Dédalo e Ícaro
|
Daedalus interea Creten longumque perosus |
|
exilium tactusque loci natalis amore |
| 185 |
clausus erat pelago. 'terras licet' inquit 'et undas |
|
obstruat: et caelum certe patet; ibimus illac: |
|
omnia possideat, non possidet aera Minos.' |
|
dixit et ignotas animum dimittit in artes |
|
 |
Daedalus will von Kreta fliehen und baut ein Fluggrät.
| Er verbindet Federn mit Wachs zu Flügeln.
|
| (Mythologischer Atlas, 1885) Ovid. Met. VIII, 190-196 | |
|
|
naturamque novat. nam ponit in ordine pennas |
| 190 |
a minima coeptas, longam breviore sequenti, |
|
ut clivo crevisse putes: sic rustica quondam |
|
fistula disparibus paulatim surgit avenis; |
|
tum lino medias et ceris alligat imas |
|
atque ita conpositas parvo curvamine flectit, |
|
 |
| Die Flügel des Daedalus haben das Aussehen von Vogelschwingen. |
| (Blake, Richmond 1842-1921) Ovid. Met. VIII, 195 |
|
| 195 |
ut veras imitetur aves. puer Icarus una |
|
stabat et, ignarus sua se tractare pericla, |
|
ore renidenti modo, quas vaga moverat aura, |
|
captabat plumas, flavam modo pollice ceram |
|
mollibat lusuque suo mirabile patris |
| 200 |
impediebat opus. postquam manus ultima coepto |
|
inposita est, geminas opifex libravit in alas |
|
 |
| Daedalus unternimmt einen ersten Flugversuch. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 202 |
|
|
ipse suum corpus motaque pependit in aura; |
|
 |
| Daedalus instruiert seinen Sohn, wie er fliegen soll. |
| (Jan Boeckhorst, 1568-1605) Ovid. Met. VIII, 203 |
|
|
instruit et natum 'medio' que 'ut limite curras, |
|
Icare,' ait 'moneo, ne, si demissior ibis, |
|
 |
Icarus soll nicht zu hoch hinaus wollen,
| damit die Sonne nicht das Wachs schmelzen lässt. |
| (Icarus: Matisse, Henri) Ovid. Met. VIII, 204 | |
|
| 205 |
unda gravet pennas, si celsior, ignis adurat: |
|
 |
Er soll in mittlerer Höhe fliegen und sich nicht
| dem Bootes oder dem großen Bären (Helice = ursa maior) nähern. |
| (Bootes und Großer Bär: Sternenatlas 18. Jhdt.) Ovid. Met. VIII, 206 | |
|
|
inter utrumque vola. nec te spectare Booten |
|
 |
| Gefährlich könne auch das Schwert des Orion werden. |
| (Orion: Sternenatlas 18. Jhdt.) Ovid. Met. VIII, 207 |
|
|
aut Helicen iubeo strictumque Orionis ensem: |
|
 |
| Icarus soll sich beim Fliegen nach seinem Vater richten. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 208 |
|
|
me duce carpe viam!' pariter praecepta volandi |
|
 |
| Die Flügel werden angepaßt. |
| (Piola, Domenico 1670) Ovid. Met. VIII, 209 |
|
|
tradit et ignotas umeris accommodat alas. |
|
 |
| Daedalus kommen die Tränen, als der Flug beginnt. |
| (Charles Paul Landon, 1760-1826) Ovid. Met. VIII, 210-211 |
|
| 210 |
inter opus monitusque genae maduere seniles, |
|
et patriae tremuere manus; dedit oscula nato |
|
non iterum repetenda suo pennisque levatus |
|
 |
| Daedalus fliegt voraus und blickt sorgenvoll auf Icarus zurück |
| (Lodovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VIII, 213-216 |
|
|
ante volat comitique timet, velut ales, ab alto |
|
quae teneram prolem produxit in aera nido, |
| 215 |
hortaturque sequi damnosasque erudit artes |
|
et movet ipse suas et nati respicit alas. |
|
 |
| Staunend erblicken Fischer und Schäfer die Fliegenden und halten sie für Götter. |
| (Saraceni, ca. 1600) Ovid. Met. VIII, 217-219 |
|
|
hos aliquis tremula dum captat harundine pisces, |
|
aut pastor baculo stivave innixus arator |
|
vidit et obstipuit, quique aethera carpere possent, |
| 220 |
credidit esse deos. et iam Iunonia laeva |
|
 |
| Sie haben Paros und Delos hinter sich gelassen und fliegen bereits auf Samos zu. |
| (Samos bei Sonnenuntergang) Ovid. Met. VIII, 221-222 |
|
|
parte Samos (fuerant Delosque Parosque relictae) |
|
dextra Lebinthos erat fecundaque melle Calymne, |
|
cum puer audaci coepit gaudere volatu |
|
deseruitque ducem caelique cupidine tractus |
|
 |
| Der "moderne Icarus" will die Sonne im Raumflug erreichen. |
| (Brigitte Schneider) Ovid. Met. VIII, 225 |
|
| 225 |
altius egit iter. rapidi vicinia solis |
|
 |
| Icarus' Sonnenflug bringt das Wachs der Flügel zum Schmelzen. |
| (Fresko aus Pompei) Ovid. Met. VIII, 225-226 |
|
|
mollit odoratas, pennarum vincula, ceras; |
|
 |
| Die entblößten Arme tragen ihn nicht mehr. Icarus stürzt ab. |
| (Pablo Picasso) Ovid. Met. VIII, 227 |
|
|
tabuerant cerae: nudos quatit ille lacertos, |
|
 |
| Der Sturz ins Bodenlose |
| (Goltzius, 1588) Ovid. Met. VIII, 227 |
|
|
remigioque carens non ullas percipit auras, |
|
 |
| Vergeblich ruft Icarus seinen Vater. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 239 |
|
|
oraque caerulea patrium clamantia nomen |
|
 |
| Dann versinkt er in dem nach ihm benannten Meeresteil der Ägäis - im Ikarischen Meer. |
| (Carracci, Annibale 1560-1609) Ovid. Met. VIII, 230 |
|
| 230 |
excipiuntur aqua, quae nomen traxit ab illo. |
|
at pater infelix, nec iam pater, 'Icare,' dixit, |
|
'Icare,' dixit 'ubi es? qua te regione requiram?' |
|
 |
| Daedalus sieht nach dem Absturz die Federn auf dem Wasser schwimmen. |
| (mythologischer Atlas, 1885) Ovid. Met. VIII, 233 |
|
|
'Icare' dicebat: pennas aspexit in undis |
|
 |
| Daedalus birgt den Sohn und bestattet ihn auf der Insel "Ikaria". |
| (Thais) Ovid. Met. VIII, 233 |
|
|
devovitque suas artes corpusque sepulcro |
|
 |
| Nach Meinung vieler Maler beweinten Nereiden den toten Icarus. |
| (Herbert James Draper, 1864-1920) Ovid. Met. VIII, 235 |
|
| 235 |
condidit, et tellus a nomine dicta sepulti. |
VIII: 236 - 259 Mors Tali
Der Tod des Talos
The death of Talos
La muerte de Talos
|
Hunc miseri tumulo ponentem corpora nati |
|
 |
| Nur ein Lebewesen, Perdix - das Rebhuhn - |
| scheint sich über den Tod des Icarus zu freuen. |
| Ovid. Met. VIII, 237-238 |
|
|
garrula limoso prospexit ab elice perdix |
|
et plausit pennis testataque gaudia cantu est, |
|
unica tunc volucris nec visa prioribus annis, |
| 240 |
factaque nuper avis longum tibi, Daedale, crimen. |
|
namque huic tradiderat, fatorum ignara, docendam |
|
progeniem germana suam, natalibus actis |
|
bis puerum senis, animi ad praecepta capacis; |
|
ille etiam medio spinas in pisce notatas |
| 245 |
traxit in exemplum ferroque incidit acuto |
|
perpetuos dentes et serrae repperit usum; |
|
primus et ex uno duo ferrea bracchia nodo |
|
vinxit, ut aequali spatio distantibus illis |
|
altera pars staret, pars altera duceret orbem. |
|
 |
| Daedalus war auf seinen begabten Neffen Perdix, den Erfinder der Säge, neidisch. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 250 |
|
| 250 |
Daedalus invidit sacraque ex arce Minervae |
|
 |
| Daedalus wirft ihn von der Athener Burg. |
| (M. Merian d. Ä., Ovidausgabe 1619) Ovid. Met. VIII, 251 |
|
|
praecipitem misit, lapsum mentitus; at illum, |
|
 |
Minerva fängt Perdix auf und verwandelt ihn in ein Rebhuhn.
| Dädalus findet letztlich Aufnahme in Sizilien. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 252 | |
|
|
quae favet ingeniis, excepit Pallas avemque |
|
reddidit et medio velavit in aere pennis, |
|
sed vigor ingenii quondam velocis in alas |
| 255 |
inque pedes abiit; nomen, quod et ante, remansit. |
|
non tamen haec alte volucris sua corpora tollit, |
|
nec facit in ramis altoque cacumine nidos: |
|
propter humum volitat ponitque in saepibus ova |
|
antiquique memor metuit sublimia casus. |
VIII: 260 - 328 Causa venationis Calydoniae
Die kalydonische Jagd - der Anlass
The Calydonian Boar Hunt - the cause
Cacería de Calidón - la causa
| 260 |
Iamque fatigatum tellus Aetnaea tenebat |
|
 |
| Daedalus war nach Sizilien geflohen. Hier half er König Cocalus, Agrigento aufzubauen. |
| (Junotempel in Agrigent, Foto: H.-J. Günther 2006) Ovid. Met. VIII, 261 |
|
|
Daedalon, et sumptis pro supplice Cocalus armis |
|
mitis habebatur; iam lamentabile Athenae |
|
 |
Nachdem Theseus den Minotaurus getötet hatte,
| musste Athen keine Tribute mehr an Kreta leisten. |
| (Theseus: Haus des Gavius Rufus, Pompeii) Ovid. Met. VIII, 263 | |
|
|
pendere desierant Thesea laude tributum: |
|
templa coronantur, bellatricemque Minervam |
| 265 |
cum Iove disque vocant aliis, quos sanguine voto |
|
muneribusque datis et acerris turis honorant; |
|
 |
Fama - hier als Genius des Ruhmes - hat Theseus' Taten in alle Lande verbreitet.
| Man beschließt, den Göttern Dankopfer zu bringen. |
| (Annibale Carrachi, 1560-1609) Ovid. Met. VIII, 267 | |
|
|
sparserat Argolicas nomen vaga fama per urbes |
|
Theseos, et populi, quos dives Achaia cepit, |
|
huius opem magnis inploravere periclis, |
|
 |
Meleager, ein Held aus Calydon, entschließt sich,
| wegen einer drohenden Gefahr den Heros Theseus zu Hilfe zu rufen. |
| (Meleager: Schloss Schönbrunn) Ovid. Met. VIII, 270 | |
|
| 270 |
huius opem Calydon, quamvis Meleagron haberet, |
|
sollicita supplex petiit prece: causa petendi |
|
 |
| Von einem riesigen Wildschwein ging die Gefahr aus. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 272 | |
|
|
sus erat, infestae famulus vindexque Dianae. |
|
 |
Denn Oeneus, der Vater des Meleager, hatte nach guter Ernte nur für Bacchus, Ceres und Minerva Dankopfer dargebracht.
|
| (Bernard Picart, 1673-1733) Ovid. Met. VIII, 273-275 |
|
|
Oenea namque ferunt pleni successibus anni |
|
primitias frugum Cereri, sua vina Lyaeo, |
| 275 |
Palladios flavae latices libasse Minervae; |
|
coeptus ab agricolis superos pervenit ad omnes |
|
ambitiosus honor: solas sine ture relictas |
|
praeteritae cessasse ferunt Latoidos aras. |
|
 |
Deshalb hatte Diana, erzürnt, dass man sie bei Opfern übergangen hat, |
| ein riesiges Wildschwein nach Calydonien geschickt. |
| (François Boucher, 1742) Ovid. Met. VIII, 279-281 |
|
|
tangit et ira deos. 'at non inpune feremus, |
| 280 |
quaeque inhonoratae, non et dicemur inultae' |
|
inquit, et Olenios ultorem spreta per agros |
|
misit aprum, quanto maiores herbida tauros |
|
non habet Epiros, sed habent Sicula arva minores: |
|
sanguine et igne micant oculi, riget horrida cervix, |
| 285 |
et setae similes rigidis hastilibus horrent: |
|
[stantque velut vallum, vel ut alta hastilia setae.] |
|
spuma fluit, dentes aequantur dentibus Indis, |
|
fervida cum rauco latos stridore per armos |
|
fulmen ab ore venit, frondes afflatibus ardent. |
|
 |
| Der Eber - groß wie ein Stier - verwüstet die Felder und ängstigt die Bevölkerung Ätoliens. |
| (Joh. Christian Deiker, 1867) Ovid. Met. VIII, 290-298 |
|
| 290 |
is modo crescentes segetes proculcat in herba, |
|
nunc matura metit fleturi vota coloni |
|
et Cererem in spicis intercipit: area frustra |
|
et frustra exspectant promissas horrea messes. |
|
sternuntur gravidi longo cum palmite fetus |
| 295 |
bacaque cum ramis semper frondentis olivae. |
|
saevit et in pecudes: non has pastorve canisve, |
|
 |
| Selbst große Bullen sind vor den Angriffen des Ebers nicht sicher. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 297 |
|
|
non armenta truces possunt defendere tauri. |
|
diffugiunt populi nec se nisi moenibus urbis |
|
esse putant tutos, donec Meleagros et una |
| 300 |
lecta manus iuvenum coiere cupidine laudis: |
|
 |
| Die Helden Griechenlands finden sich ein, um den Eber zu jagen, so auch Castor und Pollux. |
| (Antonio Salamanca) Ovid. Met. VIII, 301 |
|
|
Tyndaridae gemini, praestantes caestibus alter, |
|
 |
| Auch Jason findet sich ein. |
| Ovid. Met. VIII, 302 |
|
|
alter equo, primaeque ratis molitor Iason, |
|
 |
| Vor allem: Der Athener Theseus darf nicht fehlen.. |
| (röm. Skulptur, 2. Jhdt. p. Chr.) Ovid. Met. VIII, 303 |
|
|
et cum Pirithoo, felix concordia, Theseus, |
|
et duo Thestiadae prolesque Aphareia, Lynceus |
|
 |
| Unter den Jägern ist auch Caeneus, der früher ein Mädchen war (s. 12. Buch). |
| (Caeneus: Detail einer Vase, Athen 475-425 a. Chr. n.) Ovid. Met. VIII, 303 |
|
| 305 |
et velox Idas, et iam non femina Caeneus, |
|
Leucippusque ferox iaculoque insignis Acastus |
|
Hippothousque Dryasque et cretus Amyntore Phoenix |
|
Actoridaeque pares et missus ab Elide Phyleus. |
|
 |
| Auch Telamon und sein Bruder Peleus, der Vater des Achill, sind dabei. |
| (Telamon: Nevsky Prospekt, St. Petersburg) Ovid. Met. VIII, 309 |
|
|
nec Telamon aberat magnique creator Achillis |
| 310 |
cumque Pheretiade et Hyanteo Iolao |
|
inpiger Eurytion et cursu invictus Echion |
|
 |
| Weitere Teilnehmer an der kalydonischen Jagd |
| (sog. Francois-Vase, 560-70 a. Chr.) Ovid. Met. VIII, 300-316 |
|
|
Naryciusque Lelex Panopeusque Hyleusque feroxque |
|
Hippasus et primis etiamnum Nestor in annis, |
|
et quos Hippocoon antiquis misit Amyclis, |
| 315 |
Penelopaeque socer cum Parrhasio Ancaeo, |
|
Ampycidesque sagax et adhuc a coniuge tutus |
|
 |
| Einzige Teilnehmerin an der Jagd: die arkadische Atalante |
| (griech. Mosaik ) Ovid. Met. VIII, 317-323 |
|
|
Oeclides nemorisque decus Tegeaea Lycaei: |
|
rasilis huic summam mordebat fibula vestem, |
|
crinis erat simplex, nodum conlectus in unum, |
| 320 |
ex umero pendens resonabat eburnea laevo |
|
 |
| In der linken Hand führt Atalante den Bogen. |
| (Atalante: William Gager, 1582) Ovid. Met. VIII, 321 |
|
|
telorum custos, arcum quoque laeva tenebat; |
|
talis erat cultu, facies, quam dicere vere |
|
virgineam in puero, puerilem in virgine possis. |
|
hanc pariter vidit, pariter Calydonius heros |
| 325 |
optavit renuente deo flammasque latentes |
|
 |
| Der verliebte Meleager preist den Mann glücklich, den Atalante einmal heiratet. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 326-327 |
|
|
hausit et 'o felix, siquem dignabitur' inquit |
|
'ista virum!' nec plura sinit tempusque pudorque |
|
dicere: maius opus magni certaminis urguet. |
VIII: 329 - 375 Venatio apri lacessiti
Die kalydonische Eberjagd - der Eber ist gereizt
The Calydonian Boar Hunt - the boar is roused
Cacería al Jabalí de Calidón - El jabalí irritado
|
Silva frequens trabibus, quam nulla ceciderat aetas, |
| 330 |
incipit a plano devexaque prospicit arva: |
|
quo postquam venere viri, pars retia tendunt, |
|
vincula pars adimunt canibus, pars pressa sequuntur |
|
signa pedum, cupiuntque suum reperire periclum. |
|
concava vallis erat, quo se demittere rivi |
| 335 |
adsuerant pluvialis aquae; tenet ima lacune |
|
lenta salix ulvaeque leves iuncique palustres |
|
viminaque et longa parvae sub harundine cannae: |
|
 |
| Der nun gereizte Eber ist unberechenbar. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 338 |
|
|
hinc aper excitus medios violentus in hostes |
|
fertur, ut excussis elisi nubibus ignes. |
| 340 |
sternitur incursu nemus, et propulsa fragorem |
|
silva dat: exclamant iuvenes praetentaque forti |
|
 |
| Szene aus der calydonischen Jagd. |
| (Raphael Regius, Edition 1509, Holzschnitt: 1497) Ovid. Met. VIII, 342 |
|
|
tela tenent dextra lato vibrantia ferro. |
|
ille ruit spargitque canes, ut quisque furenti |
|
 |
| Der Eber greift die bellenden Jagdhunde an. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 344 |
|
|
obstat, et obliquo latrantes dissipat ictu. |
| 345 |
cuspis Echionio primum contorta lacerto |
|
vana fuit truncoque dedit leve vulnus acerno; |
|
proxima, si nimiis mittentis viribus usa |
|
non foret, in tergo visa est haesura petito: |
|
longius it; auctor teli Pagasaeus Iason. |
| 350 |
'Phoebe,' ait Ampycides, 'si te coluique coloque, |
|
da mihi, quod petitur, certo contingere telo!' |
|
qua potuit, precibus deus adnuit: ictus ab illo est, |
|
 |
| Jasons Lanze wird durch Diana abgelenkt. |
| (Jagdszene, Aphrodisias, gef. 1986) Ovid. Met. VIII, 353 |
|
|
sed sine vulnere aper: ferrum Diana volanti |
|
abstulerat iaculo; lignum sine acumine venit. |
| 355 |
ira feri mota est, nec fulmine lenius arsit: |
|
emicat ex oculis, spirat quoque pectore flamma, |
|
utque volat moles adducto concita nervo, |
|
cum petit aut muros aut plenas milite turres, |
|
in iuvenes certo sic impete vulnificus sus |
| 360 |
fertur et Hippalmon Pelagonaque, dextra tuentes |
|
cornua, prosternit: socii rapuere iacentes; |
|
at non letiferos effugit Enaesimus ictus |
|
Hippocoonte satus: trepidantem et terga parantem |
|
vertere succiso liquerunt poplite nervi. |
| 365 |
forsitan et Pylius citra Troiana perisset |
|
 |
| Der noch junge Nestor rettet sich vor dem Eber, |
| indem er an der eingestochenen Lanze hochschnellt. |
| (Stabhochsprunganimation) Ovid. Met. VIII, 366-367 |
|
|
tempora, sed sumpto posita conamine ab hasta |
|
arboris insiluit, quae stabat proxima, ramis |
|
despexitque, loco tutus, quem fugerat, hostem. |
|
dentibus ille ferox in querno stipite tritis |
| 370 |
inminet exitio fidensque recentibus armis |
|
Eurytidae magni rostro femur hausit adunco. |
|
 |
| Castor und Pollux jagen zu Pferde. |
| (röm Denar, 151 a. Chr.) Ovid. Met. VIII, 372-374 |
|
|
at gemini, nondum caelestia sidera, fratres, |
|
 |
| Castor und Pollux kommen auf Rossen, die weißer sind als Schnee. |
| (Zermatter Alpenberge: Castor 4.228m, Pollux 4.082m) Ovid. Met. VIII, 373 |
|
|
ambo conspicui, nive candidioribus ambo |
|
vectabantur equis, ambo vibrata per auras |
| 375 |
hastarum tremulo quatiebant spicula motu. |
VIII: 376-424 Venatio Calydonia - Meleager aprum necat
Die kalydonische Jagd - Meleager tötet des Eber
The Calydonian Boar Hunt - Meleager kills the boar
Cacería de Calidón - Meleagro mata al jabalí
|
vulnera fecissent, nisi saetiger inter opacas |
|
nec iaculis isset nec equo loca pervia silvas. |
|
persequitur Telamon studioque incautus eundi |
|
pronus ab arborea cecidit radice retentus. |
|
 |
| Atalante und Meleager attackieren gemeinsam den Eber. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 380-387 |
|
| 380 |
dum levat hunc Peleus, celerem Tegeaea sagittam |
|
inposuit nervo sinuatoque expulit arcu: |
|
fixa sub aure feri summum destrinxit harundo |
|
corpus et exiguo rubefecit sanguine saetas; |
|
nec tamen illa sui successu laetior ictus |
| 385 |
quam Meleagros erat: primus vidisse putatur |
|
et primus sociis visum ostendisse cruorem |
|
 |
| Der verliebte Meleager lobt den Mut Atalantes. |
| (Meleager, röm. Kopie, 340-30 a. Chr.) Ovid. Met. VIII, 387 |
|
|
et 'meritum' dixisse 'feres virtutis honorem.' |
|
erubuere viri seque exhortantur et addunt |
|
cum clamore animos iaciuntque sine ordine tela: |
| 390 |
turba nocet iactis et, quos petit, impedit ictus. |
|
ecce furens contra sua fata bipennifer Arcas |
|
'discite, femineis quid tela virilia praestent, |
|
o iuvenes, operique meo concedite!' dixit. |
|
'ipsa suis licet hunc Latonia protegat armis, |
| 395 |
invita tamen hunc perimet mea dextra Diana.' |
|
talia magniloquo tumidus memoraverat ore |
|
ancipitemque manu tollens utraque securim |
|
institerat digitis pronos suspensus in ictus: |
|
 |
| Immer wieder greift der Eber an. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 399 |
|
|
occupat audentem, quaque est via proxima leto, |
| 400 |
summa ferus geminos derexit ad inguina dentes. |
|
concidit Ancaeus glomerataque sanguine multo |
|
viscera lapsa fluunt: madefacta est terra cruore. |
|
 |
| Der gemeinsame Feind einigt die Angreifer. |
| (Ludovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VIII, 403-424 |
|
|
ibat in adversum proles Ixionis hostem |
|
Pirithous valida quatiens venabula dextra; |
| 405 |
cui 'procul' Aegides 'o me mihi carior' inquit |
|
'pars animae consiste meae! licet eminus esse |
|
 |
| Der Eber tötet aus der Nähe angreifende Jäger. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 407 |
|
|
fortibus: Ancaeo nocuit temeraria virtus.' |
|
dixit et aerata torsit grave cuspide cornum; |
|
quo bene librato votique potente futuro |
| 410 |
obstitit aesculea frondosus ab arbore ramus. |
|
misit et Aesonides iaculum: quod casus ab illo |
|
vertit in inmeriti fatum latrantis et inter |
|
ilia coniectum tellure per ilia fixum est. |
|
at manus Oenidae variat, missisque duabus |
|
 |
| Meleager trifft den Rücken des Ebers. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 415 |
|
| 415 |
hasta prior terra, medio stetit altera tergo. |
|
nec mora, dum saevit, dum corpora versat in orbem |
|
stridentemque novo spumam cum sanguine fundit, |
|
vulneris auctor adest hostemque inritat ad iram |
|
 |
| Meleager versenkt seinen Jagdspieß zum Todesstoß. |
| (Tanglewood Tales, 1920) Ovid. Met. VIII, 415 |
|
|
splendidaque adversos venabula condit in armos. |
| 420 |
gaudia testantur socii clamore secundo |
|
victricemque petunt dextrae coniungere dextram |
|
inmanemque ferum multa tellure iacentem |
|
mirantes spectant neque adhuc contingere tutum |
|
esse putant, sed tela tamen sua quisque cruentat. |
VIII: 425 - 450 Venatio Calydonia - praeda
Die kalydonische Jagd - die Beute
The Calydonian Boar Hunt - the spoils
Cacería de Calidón - la presa
| 425 |
Ipse pede inposito caput exitiabile pressit |
|
 |
| Meleager schenkt Atalante als Jagdtrophäe den Kopf des Ebers. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 426 |
|
|
atque ita 'sume mei spolium, Nonacria, iuris,' |
|
dixit 'et in partem veniat mea gloria tecum.' |
|
protinus exuvias rigidis horrentia saetis |
|
terga dat et magnis insignia dentibus ora. |
| 430 |
illi laetitiae est cum munere muneris auctor; |
|
invidere alii, totoque erat agmine murmur. |
|
e quibus ingenti tendentes bracchia voce |
|
 |
| Die Jagdgesellschaft neidet Atalante die Siegestrophäe. |
| (Gerard van Honthorst, 1632) Ovid. Met. VIII, 433 |
|
|
'pone age nec titulos intercipe, femina, nostros,' |
|
Thestiadae clamant, 'nec te fiducia formae |
| 435 |
decipiat, ne sit longe tibi captus amore |
|
auctor,' et huic adimunt munus, ius muneris illi. |
|
non tulit et tumida frendens Mavortius ira |
|
'discite, raptores alieni' dixit 'honoris, |
|
facta minis quantum distent,' hausitque nefando |
|
 |
| Im Zorn darüber tötet Meleager die Brüder seiner Mutter, Plexippus und Toxeus. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 439-444 |
|
| 440 |
pectora Plexippi nil tale timentia ferro. |
|
Toxea, quid faciat, dubium pariterque volentem |
|
ulcisci fratrem fraternaque fata timentem |
|
haud patitur dubitare diu calidumque priori |
|
caede recalfecit consorti sanguine telum. |
| 445 |
Dona deum templis nato victore ferebat, |
|
cum videt exstinctos fratres Althaea referri. |
|
quae plangore dato maestis clamoribus urbem |
|
inplet et auratis mutavit vestibus atras; |
|
at simul est auctor necis editus, excidit omnis |
| 450 |
luctus et a lacrimis in poenae versus amorem est. |
VIII: 451 - 514 Sacrificium Altheae
Althaea und das Brandopfer
Althaea and the burning brand
Altea y el sacrificio
|
Stipes erat, quem, cum partus enixa iaceret |
|
 |
| Bei Meleagers Geburt hatten die Parcen Lachesis, Clotho und Atropos ein Holzscheit ins Feuer gelegt. Sie weissagten, |
| das Kind werde so lange leben wie das Holzscheit. Die Mutter Althaea entriss es damals dem Feuer. |
| (röm. Fresko, ca. 140 p. Chr.) Ovid. Met. VIII, 452 |
|
|
Thestias, in flammam triplices posuere sorores |
|
staminaque inpresso fatalia pollice nentes |
|
'tempora' dixerunt 'eadem lignoque tibique, |
| 455 |
o modo nate, damus.' quo postquam carmine dicto |
|
 |
| Nach dem Spruch verschwanden die Schicksalsgöttinnen. |
| (John William Waterhouse) Ovid. Met. VIII, 439-444 |
|
|
excessere deae, flagrantem mater ab igne |
|
eripuit ramum sparsitque liquentibus undis. |
|
ille diu fuerat penetralibus abditus imis |
|
servatusque tuos, iuvenis, servaverat annos. |
| 460 |
protulit hunc genetrix taedasque et fragmina poni |
|
imperat et positis inimicos admovet ignes. |
|
tum conata quater flammis inponere ramum |
|
 |
| Althaea holt das Scheit hervor und kämpft mit sich, ob sie als Mutter oder Schwester handeln soll. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 460-474 |
|
|
coepta quater tenuit: pugnat materque sororque, |
|
et diversa trahunt unum duo nomina pectus. |
| 465 |
saepe metu sceleris pallebant ora futuri, |
|
saepe suum fervens oculis dabat ira ruborem, |
|
et modo nescio quid similis crudele minanti |
|
vultus erat, modo quem misereri credere posses; |
|
cumque ferus lacrimas animi siccaverat ardor, |
| 470 |
inveniebantur lacrimae tamen, utque carina, |
|
quam ventus ventoque rapit contrarius aestus, |
|
vim geminam sentit paretque incerta duobus, |
|
Thestias haud aliter dubiis affectibus errat |
|
inque vices ponit positamque resuscitat iram. |
| 475 |
incipit esse tamen melior germana parente |
|
et consanguineas ut sanguine leniat umbras, |
|
inpietate pia est. nam postquam pestifer ignis |
|
convaluit, 'rogus iste cremet mea viscera' dixit, |
|
utque manu dira lignum fatale tenebat, |
| 480 |
ante sepulcrales infelix adstitit aras |
|
'poenarum' que 'deae triplices, furialibus,' inquit |
|
 |
| Althaea entscheidet sich für Rache an ihrem Sohn und ruft die Eumeniden an. |
| (Boris Valejo) Ovid. Met. VIII, 482-511 |
|
|
'Eumenides, sacris vultus advertite vestros! |
|
ulciscor facioque nefas; mors morte pianda est, |
|
in scelus addendum scelus est, in funera funus: |
| 485 |
per coacervatos pereat domus inpia luctus! |
|
an felix Oeneus nato victore fruetur, |
|
Thestius orbus erit? melius lugebitis ambo. |
|
vos modo, fraterni manes animaeque recentes, |
|
officium sentite meum magnoque paratas |
| 490 |
accipite inferias, uteri mala pignora nostri! |
|
ei mihi! quo rapior? fratres, ignoscite matri! |
|
deficiunt ad coepta manus: meruisse fatemur |
|
illum, cur pereat; mortis mihi displicet auctor. |
|
ergo inpune feret vivusque et victor et ipso |
| 495 |
successu tumidus regnum Calydonis habebit, |
|
vos cinis exiguus gelidaeque iacebitis umbrae? |
|
haud equidem patiar: pereat sceleratus et ille |
|
spemque patris regnumque trahat patriaeque ruinam! |
|
mens ubi materna est? ubi sunt pia iura parentum |
| 500 |
et quos sustinui bis mensum quinque labores? |
|
o utinam primis arsisses ignibus infans, |
|
idque ego passa forem! vixisti munere nostro; |
|
nunc merito moriere tuo! cape praemia facti |
|
bisque datam, primum partu, mox stipite rapto, |
| 505 |
redde animam vel me fraternis adde sepulcris! |
|
et cupio et nequeo. quid agam? modo vulnera fratrum |
|
ante oculos mihi sunt et tantae caedis imago, |
|
nunc animum pietas maternaque nomina frangunt. |
|
me miseram! male vincetis, sed vincite, fratres, |
| 510 |
dummodo, quae dedero vobis, solacia vosque |
|
ipsa sequar!' dixit dextraque aversa trementi |
|
 |
| Althaea wirft das Scheit ins Feuer, sodass ihr Sohn Meleager |
| verbrennen muss. Danach begeht sie Selbstmord. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 511-514 |
|
|
funereum torrem medios coniecit in ignes: |
|
aut dedit aut visus gemitus est ipse dedisse |
|
stipes, ut invitis conreptus ab ignibus arsit. |
VIII: 515 - 546 Mors Meleagri
Meleagers Tod
The death of Meleager
Muerte de Meleagro
| 515 |
Inscius atque absens flamma Meleagros ab illa |
|
uritur et caecis torreri viscera sentit |
|
ignibus ac magnos superat virtute dolores. |
|
quod tamen ignavo cadat et sine sanguine leto, |
|
maeret et Ancaei felicia vulnera dicit |
| 520 |
grandaevumque patrem fratresque piasque sorores |
|
cum gemitu sociamque tori vocat ore supremo, |
|
forsitan et matrem. crescunt ignisque dolorque |
|
languescuntque iterum; simul est exstinctus uterque, |
|
 |
| Mit dem Verbrennen des Scheites entweicht unter Schmerzen das Leben des Meleager. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 524 |
|
|
inque leves abiit paulatim spiritus auras |
| 525 |
paulatim cana prunam velante favilla. |
|
Alta iacet Calydon: lugent iuvenesque senesque, |
|
vulgusque proceresque gemunt, scissaeque capillos |
|
planguntur matres Calydonides Eueninae; |
|
pulvere canitiem genitor vultusque seniles |
| 530 |
foedat humi fusus spatiosumque increpat aevum. |
|
nam de matre manus diri sibi conscia facti |
|
exegit poenas acto per viscera ferro. |
|
non mihi si centum deus ora sonantia linguis |
|
ingeniumque capax totumque Helicona dedisset, |
| 535 |
tristia persequerer miserarum fata sororum. |
|
inmemores decoris liventia pectora tundunt, |
|
 |
Die Schwestern des Meleager sind untröstlich. Bis zu seiner
| Einäscherung versuchen sie immer wieder den Körper zu erwärmen. |
| (Giovanni Giuliani, 1700) Ovid. Met. VIII, 537 | |
|
|
dumque manet corpus, corpus refoventque foventque, |
|
oscula dant ipsi, posito dant oscula lecto. |
|
post cinerem cineres haustos ad pectora pressant |
| 540 |
adfusaeque iacent tumulo signataque saxo |
|
nomina conplexae lacrimas in nomina fundunt. |
|
 |
| Zufrieden mit ihrem Rachewerk zieht sich Diana zurück. |
| (Jean-Antoine Houdon, 1776) Ovid. Met. VIII, 542-543 |
|
|
quas Parthaoniae tandem Latonia clade |
|
exsatiata domus praeter Gorgenque nurumque |
|
nobilis Alcmenae natis in corpore pennis |
| 545 |
adlevat et longas per bracchia porrigit alas |
|
 |
Meleagers trauernde Schwestern werden -
| außer Gorge und Deineira - in Perlhühner verwandelt. |
| Ovid. Met. VIII, 543-546 | |
|
|
corneaque ora facit versasque per aera mittit. |
VIII: 547 - 610 Theseus comitibus suis de Perimele narrat
Achelous erzählt Theseus und seinen Gefährten von Perimele
Achelous tells Theseus and his friends of Perimele
Aqueloo narrando la historia de Perimele a Teseo y sus compañeros
|
Interea Theseus sociati parte laboris |
|
functus Erectheas Tritonidos ibat ad arces. |
|
 |
| Nach der calydonischen Jagd versperrt zunächst Achelous, der Flussgott, Theseus, Perithous und Lelex den Weg. |
| (Lodovico Dolce, 1558) Ovid. Met. VIII, 549-550 |
|
|
clausit iter fecitque moras Achelous eunti |
| 550 |
imbre tumens: 'succede meis,' ait 'inclite, tectis, |
|
Cecropide, nec te committe rapacibus undis: |
|
ferre trabes solidas obliquaque volvere magno |
|
murmure saxa solent. vidi contermina ripae |
|
cum gregibus stabula alta trahi; nec fortibus illic |
| 555 |
profuit armentis nec equis velocibus esse. |
|
multa quoque hic torrens nivibus de monte solutis |
|
corpora turbineo iuvenalia vertice mersit. |
|
tutior est requies, solito dum flumina currant |
|
limite, dum tenues capiat suus alveus undas.' |
|
 |
Am Nachmittag lädt Achelous Theseus und seine Freunde ein.
Sie nehmen die Gastfreundschaft an. |
| (Theseus mit dem Faden der Ariadne) Ovid. Met. VIII, 550-559 |
|
| 560 |
adnuit Aegides 'utar,' que 'Acheloe, domoque |
|
consilioque tuo' respondit; et usus utroque est. |
|
pumice multicavo nec levibus atria tophis |
|
structa subit: molli tellus erat umida musco, |
|
summa lacunabant alterno murice conchae. |
| 565 |
iamque duas lucis partes Hyperione menso |
|
discubuere toris Theseus comitesque laborum, |
|
hac Ixionides, illa Troezenius heros |
|
parte Lelex, raris iam sparsus tempora canis, |
|
quosque alios parili fuerat dignatus honore |
| 570 |
Amnis Acarnanum, laetissimus hospite tanto. |
|
 |
| Barfüßige Nymphen tragen im muschelbehängten Palast des Achelous die Speisen auf. |
| (P. P. Rubens/ J. Brueghel d.Ä. ca. 1614) Ovid. Met. VIII, 571-572 |
|
|
protinus adpositas nudae vestigia nymphae |
|
instruxere epulis mensas dapibusque remotis |
|
in gemma posuere merum. tum maximus heros, |
|
aequora prospiciens oculis subiecta, 'quis' inquit |
|
 |
| Der Flussgott Achelous soll über den Ort erzählen, auf den Theseus mit dem Finger zeigt. |
| (Virgil Solis, 1581) Ovid. Met. VIII, 577-589 |
|
| 575 |
'ille locus?' (digitoque ostendit) 'et insula nomen |
|
quod gerit illa, doce, quamquam non una videtur!' |
|
Amnis ad haec 'non est' inquit 'quod cernitis unum: |
|
quinque iacent terrae; spatium discrimina fallit. |
|
quoque minus spretae factum mirere Dianae, |
|
 |
Achelous erzählt Theseus und den anderen Freunden, wie er einst fünf Najaden
| in Inseln verwandelte - die Echinaden. Sie hatten ihn bei einem Opfer nicht bedacht. |
| (unbekannter Künstler) Ovid. Met. VIII, 577-589 | |
|
| 580 |
naides hae fuerant, quae cum bis quinque iuvencos |
|
mactassent rurisque deos ad sacra vocassent, |
|
inmemores nostri festas duxere choreas. |
|
intumui, quantusque feror, cum plurimus umquam, |
|
tantus eram, pariterque animis inmanis et undis |
| 585 |
a silvis silvas et ab arvis arva revelli |
|
cumque loco nymphas, memores tum denique nostri, |
|
in freta provolvi. fluctus nosterque marisque |
|
continuam diduxit humum partesque resolvit |
|
in totidem, mediis quot cernis Echinadas undis. |
| 590 |
ut tamen ipse vides, procul, en procul una recessit |
|
insula, grata mihi; Perimelen navita dicit: |
|
huic ego virgineum dilectae nomen ademi; |
|
quod pater Hippodamas aegre tulit inque profundum |
|
 |
| Achelous erzählt: Einst verführte er die Najade Perimele. Der erzürnte Vater wirft sie darauf von einer Klippe ins Meer. |
| (Johann Wilhelm Baur, Edition 1659, Detailfoto Hans-Jürgen Günther 2007) Ovid. Met. VIII, 593-594 |
|
|
propulit e scopulo periturae corpora natae. |
| 595 |
excepi nantemque ferens "o proxima mundi |
|
 |
| Achelous bitte Neptun, den Täger des Dreizacks, Perimele zu retten. |
| (röm. Mosaik, 3. Jhdt. p. Chr., Bardo-Museum, Tunis) Ovid. Met. VIII, 596 |
|
|
regna vagae" dixi "sortite, Tridentifer, undae, |
|
in quo desinimus, quot sacri currimus amnes. |
|
huc ades atque audi placidus, Neptune , precantem! |
|
huix ego quam porto, nocui. Si mitis et aequus. |
| 600 |
si pater Hippodamas, aut si minus inpius esset. |
|
debuit illius misereri, ignoscere nobis. |
|
cui, quoniam tellus clausa est feritate paterna, |
|
da, Neptune, locum, vel sit locus ipsa licebit!" |
|
hunc quoque conplectar. »movit caput aequoreus rex |
| 605 |
concussitque suis omnes adsensibus undas. |
|
Extimuit nymphe, nabat tamen. ipse natantis |
|
 |
| Achelous fängt sie auf. Unter seinen Händen wird |
| Perimele in eine Insel verwandelt. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 605-610 |
|
|
pectora tangebam trepido salientia motu; |
|
dumque ea contrecto, totum durescere sensi |
|
corpus et inducta condi praecordia terra, |
| 610 |
et gravis increvit mutatis insula membris.' |
VIII: 611 - 678 Lelex de Philemone et Baucide narrat
Lelex erzählt die Geschichte von Philemon und Baucis
Lelex tells of Philemon and Baucis
Lelex relata la historia de Filemón y Baucis
|
Amnis ab his tacuit. factum mirabile cunctos |
|
moverat: inridet credentes, utque deorum |
|
 |
Einer der Anwesenden, der Götterverächter Pirithous,
| glaubt an keine Mythen. Die anderen sind entsetzt. |
| (Pirithous mit Furie) Ovid. Met. VIII, 612-615 | |
|
|
spretor erat mentisque ferox, Ixione natus |
|
'ficta refers nimiumque putas, Acheloe, potentes |
| 615 |
esse deos,' dixit 'si dant adimuntque figuras.' |
|
obstipuere omnes nec talia dicta probarunt, |
|
ante omnesque Lelex animo maturus et aevo, |
|
sic ait: 'inmensa est finemque potentia caeli |
|
non habet, et quicquid superi voluere, peractum est, |
|
 |
Ihm antwortet Lelex, einer der Gäste des Acheloos mit einer anderen Geschichte.
| Er erzählt, warum im phrygischen Bergland eine Eiche neben einer Linde steht. |
| (Linde und Eiche) Ovid. Met. VIII, 620 | |
|
| 620 |
quoque minus dubites, tiliae contermina quercus |
|
collibus est Phrygiis modico circumdata muro; |
|
ipse locum vidi; nam me Pelopeia Pittheus |
|
misit in arva suo quondam regnata parenti. |
|
haud procul hinc stagnum est, tellus habitabilis olim, |
| 625 |
nunc celebres mergis fulicisque palustribus undae; |
|
 |
| Jupiter und Merkur suchten einst ein Nachtquartier. |
| (Dosso Dossi, 1525) Ovid. Met. VIII, 626-627 |
|
|
Iuppiter huc specie mortali cumque parente |
|
venit Atlantiades positis caducifer alis. |
|
mille domos adiere locum requiemque petentes, |
|
mille domos clausere serae; tamen una recepit, |
| 630 |
parva quidem, stipulis et canna tecta palustri, |
|
sed pia Baucis anus parilique aetate Philemon |
|
illa sunt annis iuncti iuvenalibus, illa |
|
consenuere casa paupertatemque fatendo |
|
effecere levem nec iniqua mente ferendo; |
| 635 |
nec refert, dominos illic famulosne requiras: |
|
tota domus duo sunt, idem parentque iubentque. |
|
ergo ubi caelicolae parvos tetigere penates |
|
summissoque humiles intrarunt vertice postes, |
|
membra senex posito iussit relevare sedili; |
| 640 |
cui superiniecit textum rude sedula Baucis |
|
inque foco tepidum cinerem dimovit et ignes |
|
suscitat hesternos foliisque et cortice sicco |
|
nutrit et ad flammas anima producit anili |
|
multifidasque faces ramaliaque arida tecto |
| 645 |
detulit et minuit parvoque admovit aeno, |
|
quodque suus coniunx riguo conlegerat horto, |
|
truncat holus foliis; furca levat ille bicorni |
|
sordida terga suis nigro pendentia tigno |
|
servatoque diu resecat de tergore partem |
| 650 |
exiguam sectamque domat ferventibus undis. |
|
 |
| Trotz aller Ärmlichkeit bewirtet das greise Paar Philemon und Baucis die Fremden wie Freunde. |
| (Adam Elsheimer, 1578-1610) Ovid. Met. VIII, 651-678 |
|
|
interea medias fallunt sermonibus horas |
|
sentirique moram prohibent. Erat alveus illic |
|
fagineus, curva clavo suspensus ab ansa: |
|
is tepidis impletur aquis artusque fovendos |
| 655 |
accipit. in medio torus est de mollibus ulvis |
|
inpositum lecto sponda pedibusque salignis. |
|
vestibus hunc velant, quas non nisi tempore festo |
|
sternere consuerant, sed et haec vilisque vetusque |
|
vestis erat, lecto non indignanda saligno. |
|
 |
| Auf einem dreibeinigen Tisch wird serviert, was die beiden Alten besitzen. |
| (Amsterdam, 1703) Ovid. Met. VIII, 660-678 |
|
| 660 |
adcubuere dei. mensam succincta tremensque |
|
ponit anus, mensae sed erat pes tertius inpar: |
|
testa parem fecit; quae postquam subdita clivum |
|
sustulit, aequatam mentae tersere virentes. |
|
ponitur hic bicolor sincerae baca Minervae |
| 665 |
conditaque in liquida corna autumnalia faece |
|
intibaque et radix et lactis massa coacti |
|
ovaque non acri leviter versata favilla, |
|
 |
| In irdenen Gefäßen werden Erzeugnisse des Gartens angeboten. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 664-670 |
|
|
omnia fictilibus. post haec caelatus eodem |
|
sistitur argento crater fabricataque fago |
| 670 |
pocula, qua cava sunt, flaventibus inlita ceris; |
|
parva mora est, epulasque foci misere calentes, |
|
nec longae rursus referuntur vina senectae |
|
dantque locum mensis paulum seducta secundis: |
|
hic nux, hic mixta est rugosis carica palmis |
| 675 |
prunaque et in patulis redolentia mala canistris |
|
et de purpureis conlectae vitibus uvae, |
|
candidus in medio favus est; super omnia vultus |
|
accessere boni nec iners pauperque voluntas. |
VIII: 679 - 724 Metamorphosis Philemonis et Baucidis
Die Metamorphose von Philemon und Baucis
The transformation of Philemon and Baucis
La transformación de Filemón y Baucis
|
'Interea totiens haustum cratera repleri |
|
 |
| Plötzlich beginnt der Weinkrug sich von selbst immer neu zu füllen. Das Wunder verunsichert sie. |
| (Adam Elsheimer, 1610 ) Ovid. Met. VIII, 680 |
|
| 680 |
sponte sua per seque vident succrescere vina: |
|
attoniti novitate pavent manibusque supinis |
|
concipiunt Baucisque preces timidusque Philemon |
|
et veniam dapibus nullisque paratibus orant. |
|
 |
Die beiden Alten glauben, sie haben etwas falsch gemacht.
| Sie wollen jetzt sogar die einzige Gans anbieten. |
| (Nicolas-André Monsiau, 1754-1837- 1806) Ovid. Met. VIII, 684-685 | |
|
|
unicus anser erat, minimae custodia villae: |
| 685 |
quem dis hospitibus domini mactare parabant; |
|
 |
| Die Gans versucht den beiden Alten zu entkommen. |
| (Animation einer Gans) Ovid. Met. VIII, 686 |
|
|
ille celer penna tardos aetate fatigat |
|
eluditque diu tandemque est visus ad ipsos |
|
confugisse deos: superi vetuere necari |
|
 |
| Jupiter und Merkur geben sich als Götter zu erkennen. |
| |
| (Zeus von Otricoli, 3. Jhdt. a. Chr., Hermes von Olympia, ca. 330 a. Chr) Ovid. Met. VIII, 689-692 |
|
|
"di" que "sumus, meritasque luet vicinia poenas |
|
|
| Die Olympier wollen über die Gegend eine Sintflut schicken, Philemon und Baucis aber schonen und ihnen einen Wunsch erfüllen. |
| (Philemon und Baucis: Rembrandt 1658, National Gallery of Art, Washington, DC; Foto: Hans-Jürgen Günther 2009) Ovid. Met. VIII, 690-691 | |
|
| 690 |
inpia" dixerunt; "vobis inmunibus huius |
|
esse mali dabitur; modo vestra relinquite tecta |
|
ac nostros comitate gradus et in ardua montis |
|
ite simul!" parent ambo baculisque levati |
|
nituntur longo vestigia ponere clivo. |
|
|
Das greise Paar sieht, wie die Sintflut einsetzt. Nur ihre Hütte bleibt stehen
| |
| Philemon und Baucis: Peter_Paul_Rubens, 1630 Ovid. Met. VIII, 695-697 | |
|
| 695 |
tantum aberant summo, quantum semel ire sagitta |
|
missa potest: flexere oculos et mersa palude |
|
cetera prospiciunt, tantum sua tecta manere, |
|
dumque ea mirantur, dum deflent fata suorum, |
|
illa vetus dominis etiam casa parva duobus |
| 700 |
vertitur in templum: furcas subiere columnae, |
|
stramina flavescunt aurataque tecta videntur |
|
caelataeque fores adopertaque marmore tellus. |
|
talia tum placido Saturnius edidit ore: |
|
"dicite, iuste senex et femina coniuge iusto |
| 705 |
digna, quid optetis." cum Baucide pauca locutus |
|
iudicium superis aperit commune Philemon: |
|
"esse sacerdotes delubraque vestra tueri |
|
poscimus, et quoniam concordes egimus annos, |
|
 |
Die Hütte der Alten wandelt sich in einen Tempel. Ihr Wunsch ist es, als Tempelpriester
| miteinander alt zu werden und eine gemeinsame Todesstunde zu haben. |
| (Virgil Solis, Edition 1581) Ovid. Met. VIII, 707-710 | |
|
|
auferat hora duos eadem, nec coniugis umquam |
| 710 |
busta meae videam, neu sim tumulandus ab illa." |
|
vota fides sequitur: templi tutela fuere, |
|
donec vita data est; annis aevoque soluti |
|
ante gradus sacros cum starent forte locique |
|
narrarent casus, frondere Philemona Baucis, |
|
 |
| Als ihr Lebensende naht, sehen sie, wie sich ihre Leiber in Bäume verwandeln. |
| (Johann Ulrich Krauss, Edition 1690) Ovid. Met. VIII, 714-715 |
|
| 715 |
Baucida conspexit senior frondere Philemon. |
|
iamque super geminos crescente cacumine vultus |
|
 |
| Schon verwandelt sprechen sie ein letztes Lebewohl. |
| Ovid. Met. VIII, 717 |
|
|
mutua, dum licuit, reddebant dicta "vale" que |
|
"o coniunx" dixere simul, simul abdita texit |
|
ora frutex: ostendit adhuc Thyneius illic |
|
 |
| Noch heute zeigen die Phrygier ihre in Stämme verwandelten Leiber.
|
| ("Philemon und Baucis", Kurpark Zinnowitz, Foto: H.-J. Günther 2006) Ovid. Met. VIII, 720 |
|
| 720 |
incola de gemino vicinos corpore truncos. |
|
haec mihi non vani (neque erat, cur fallere vellent) |
|
narravere senes; equidem pendentia vidi |
|
serta super ramos ponensque recentia dixi |
|
"cura deum di sint, et, qui coluere, colantur."' |
VIII: 725 - 776 Erisychthon quercum Cereris sacram caedit
Erysichthon fällt Ceres heilige Eiche
Erysichthon fells Ceres's sacred oak tree
Erisicton tala la encina sagrada de Ceres
| 725 |
Desierat, cunctosque et res et moverat auctor, |
|
Thesea praecipue; quem facta audire volentem |
|
mira deum innixus cubito Calydonius amnis |
|
talibus adloquitur: 'sunt, o fortissime, quorum |
|
forma semel mota est et in hoc renovamine mansit; |
| 730 |
sunt, quibus in plures ius est transire figuras, |
|
 |
Achelous erzählt von Proteus, der vielelei Gestalten annehmen kann.
| Das konnte mit Neptuns Hilfe auch Mestra, die Tochter des Erysichthon |
| (Carlos Parada, * 1946, Greek Mythology Link, s. Lateinlinks Nr. 5) Ovid. Met. VIII, 731-738 | |
|
|
ut tibi, conplexi terram maris incola, Proteu. |
|
nam modo te iuvenem, modo te videre leonem, |
|
nunc violentus aper, nunc, quem tetigisse timerent, |
|
anguis eras, modo te faciebant cornua taurum; |
| 735 |
saepe lapis poteras, arbor quoque saepe videri, |
|
interdum, faciem liquidarum imitatus aquarum, |
|
flumen eras, interdum undis contrarius ignis. |
|
'Nec minus Autolyci coniunx, Erysicthone nata, |
|
iuris habet: pater huius erat, qui numina divum |
| 740 |
sperneret et nullos aris adoleret odores; |
|
 |
| Der Göttin Ceres gehörte ein heiliger Hain.
|
| (Ceresrelief, Rom) Ovid, Met. VIII, 741 |
|
|
ille etiam Cereale nemus violasse securi |
|
 |
| Mestras Vater, der thessalische König Erysichthon achtet nicht die heiligen Bäume.
|
| (Ovid-Giuntausgabe von Raphael Regius 1509, Druckstöcke von 1497) Ovid, Met. VIII, 741 |
|
|
dicitur et lucos ferro temerasse vetustos. |
|
stabat in his ingens annoso robore quercus, |
|
una nemus; vittae mediam memoresque tabellae |
| 745 |
sertaque cingebant, voti argumenta potentum. |
|
saepe sub hac dryades festas duxere choreas, |
|
saepe etiam manibus nexis ex ordine trunci |
|
circuiere modum, mensuraque roboris ulnas |
|
quinque ter inplebat, nec non et cetera tantum |
| 750 |
silva sub hac, silva quantum fuit herba sub omni. |
|
non tamen idcirco ferrum Triopeius illa |
|
abstinuit famulosque iubet succidere sacrum |
|
robur, et ut iussos cunctari vidit, ab uno |
|
edidit haec rapta sceleratus verba securi: |
| 755 |
"non dilecta deae solum, sed et ipsa licebit |
|
|